නැවුම් පලතුරු නිවැරදිව ගබඩා නොකිරීම නිසා ඒවා ඉක්මනින් නරක් වීම සාමාන්යයෙන් සිදුවන්නකි. තට්ටු කිහිපයකින් යුත් පලතුරු බඳුනක් (tiered stand) නිසි විද්යාත්මක ක්රමවේදයකට අනුව සැකසීමෙන් පලතුරු නරක් වීම අවම කර, ඒවායේ නැවුම් බව සහ රසය දිගු කාලයක් ආරක්ෂා කරගත හැකිය.
එතිලීන් වායුවේ රසායන විද්යාව සහ පලතුරු වර්ගීකරණය
පලතුරු ඉදීමේ ක්රියාවලියේදී සක්රිය වන වැදගත්ම රසායනික සංයෝගය වන්නේ එතිලීන් (Ethylene) වායුවයි. සමහර පලතුරු වර්ග ඉදීමේදී ස්වාභාවිකවම වැඩි එතිලීන් වායුවක් පරිසරයට මුදා හරින අතර, තවත් සමහර පලතුරු මෙම වායුවට සංවේදී වේ. එතිලීන් වායුව අධික ලෙස මුදා හරින පලතුරු සහ එයට සංවේදී පලතුරු එකට තැබූ විට, සංවේදී පලතුරු ඉතා වේගයෙන් ඉදී කුණුවීමට පටන් ගනී. එබැවින් මෙම පලතුරු වර්ග එකිනෙකින් වෙන් කර තැබීම අත්යවශ්ය වේ.
- එතිලීන් නිපදවන පලතුරු: ඇපල්, කෙසෙල්, පෙයාර්ස් සහ පීච් වැනි පලතුරු කාබනිකව වැඩි එතිලීන් ප්රමාණයක් නිපදවයි.
- එතිලීන් සංවේදී පලතුරු: පැඟිරි කුලයේ පලතුරු (දොඩම්, ලෙමන්), මිදි, ස්ට්රෝබෙරි සහ කොමඩු වැනි පලතුරු එතිලීන් වායුවට නිරාවරණය වූ විට ඉක්මනින් නරක් වේ.
තට්ටු බඳුනක පලතුරු සැකසීමේදී, එතිලීන් නිපදවන පලතුරු ඉහළම හෝ වෙනම තට්ටුවකත්, සංවේදී පලතුරු වායු ප්රවාහයට ලක්වන පරිදි වෙනත් තට්ටුවකත් තැබීමෙන් මෙම රසායනික බලපෑම අවම කරගත හැකිය. මෙලෙස භෞතිකව වෙන් කිරීම මඟින් එතිලීන් වායුවේ සාන්ද්රණය එක තැනක එකතු වීම වැළැක්විය හැකිය.
යාන්ත්රික පීඩනය සහ සෛලීය හානි වළක්වා ගැනීම
පලතුරු වල බර සහ ඒවා එකිනෙක මත ඇති කරන යාන්ත්රික පීඩනය පලතුරු නරක් වීමට බලපාන ප්රධාන භෞතික සාධකයකි. බරින් වැඩි පලතුරු යටින් ඇති සියුම් පලතුරු මත තෙරපීමේදී, සියුම් පලතුරු වල සෛල බිත්ති (cell walls) බිඳ වැටේ. මෙහිදී සෛල තුළ ඇති එන්සයිම පිටතට පැමිණ ඔක්සිජන් සමඟ ප්රතික්රියා කිරීමෙන් පලතුර දුඹුරු පැහැ වීමටත්, පසුව එම ස්ථාන ක්ෂුද්ර ජීවී ආසාදන වලට ගොදුරු වීමටත් පටන් ගනී.
මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා පලතුරු බඳුනේ පහළම තට්ටුවේ සිට ඉහළට බර අනුව වර්ගීකරණය කළ යුතුය. දොඩම්, ලෙමන්, අලිගැටපේර වැනි ඝන පොත්තක් සහිත බරින් වැඩි පලතුරු සැමවිටම පහළම තට්ටුවේ තැබිය යුතුය. ඇපල් වැනි මධ්යම ප්රමාණයේ පලතුරු මැද තට්ටුවටත්, ස්ට්රෝබෙරි, බ්ලූබෙරි හෝ මිදි වැනි ඉතා සියුම් පලතුරු ඉහළම තට්ටුවේත් තැබීමෙන් පීඩනය නිසා සිදුවන සෛලීය හානි සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
වායු සංසරණය සහ ආර්ද්රතාවය පාලනය කිරීම
පලතුරු අවට ඇති වාතයේ සංසරණය (air circulation) ඒවායේ ආයු කාලය තීරණය කරන තවත් වැදගත් සාධකයකි. පලතුරු එකිනෙකට තද වන සේ ගොඩගසා තැබූ විට, ඒවා අතර තෙතමනය (humidity) රැඳී පවතී. මෙම ඉහළ ආර්ද්රතාවය සහිත පරිසරය දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමට ඉතා සුදුසු පසුබිමක් නිර්මාණය කරයි. විශේෂයෙන්ම පලතුරු නටුව ආශ්රිත ප්රදේශයේ තෙතමනය රැඳී තිබීමෙන් මුළු පලතුරම ඉක්මනින් කුණු වී යයි.
තට්ටු බඳුනක් භාවිතා කිරීමේ ප්රධාන වාසියක් වන්නේ එහි ඇති විවෘත ස්වභාවයයි. පලතුරු සැකසීමේදී ඒවා අතර අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර කිහිපයක ඉඩක්වත් තැබීමට වගබලා ගත යුතුය. මෙය සෑම පලතුරකටම වාතය හොඳින් ලැබීමට සලස්වන අතර, මතුපිට ඇති විය හැකි අමතර තෙතමනය ඉක්මනින් වාෂ්ප කර දැමීමට උපකාරී වේ. ලී හෝ ලෝහ කම්බි වලින් තැනූ දැල් සහිත තට්ටු බඳුන් මේ සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ ඒවායින් වායු සංසරණය උපරිම අයුරින් සිදු වන බැවිනි.
ස්ථානගත කිරීම සහ උෂ්ණත්වයේ බලපෑම
පලතුරු තට්ටුව කුස්සියේ තබන ස්ථානයද එහි නැවුම් බව කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ජනේල අසල හෝ මයික්රෝවේව් උදුන, ලිප වැනි තාපය පිට කරන උපකරණ අසල පලතුරු බඳුන තැබීමෙන් වළකින්න. සෘජු තාපය නිසා පලතුරු වල අභ්යන්තර උෂ්ණත්වය ඉහළ ගොස් සෛලීය වියෝජනය වේගවත් වන අතර එය ඉක්මන් ඉදීමට හා නරක් වීමට හේතු වේ. සැමවිටම සෙවන සහිත සහ හොඳින් වාතාශ්රය ලැබෙන සිසිල් ස්ථානයක් තෝරාගන්න.
නිවැරදිව පලතුරු පෙළගස්වන පියවරෙන් පියවර ක්රමවේදය
පලතුරු බඳුන දිගුකාලීන නැවුම් බවක් සඳහා සකස් කිරීමේදී පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:
- පහළම තට්ටුව (පදනම): මෙහි බරින් වැඩි, ඝන පොත්තක් ඇති පලතුරු තබන්න. දොඩම්, දෙහි, අන්නාසි හෝ පැපොල් වැනි පලතුරු මෙයට සුදුසුය. ඒවා එකිනෙක තද නොවන සේ තරමක් ඈතින් තබන්න.
- මැද තට්ටුව: මධ්යම ප්රමාණයේ පලතුරු සඳහා මෙය වෙන් කරන්න. ඇපල්, පෙයාර්ස්, නොඉදුණු පීච් වැනි පලතුරු මෙහි තැබිය හැකිය. කෙසෙල් වැනි ඉක්මනින් ඉදෙන පලතුරු වෙනත් තට්ටුවක කෙළවරක තැබීම වඩාත් සුදුසුය.
- ඉහළම තට්ටුව: කුඩා සහ ඉතා පහසුවෙන් තැලෙන පලතුරු මෙහි තබන්න. මිදි අතු, ස්ට්රෝබෙරි, චෙරි සහ අනෙකුත් බෙරි වර්ග මෙයට ඇතුළත් වේ. ඒවායේ බර ඉතා අඩු බැවින් කිසිදු තැලීමක් සිදු නොවේ.
මෙම විද්යාත්මක හා ප්රායෝගික ක්රමවේදයන් අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබේ මුළුතැන්ගෙයි ඇති පලතුරු වල නැවුම් බව, සුවඳ සහ පෝෂණ ගුණය උපරිම කාලයක් නිරෝගීව ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකි වනු ඇත.
