තුවා සෝදා වියළා ගත් පසු ඒවා රළු සහ තද ගතියකින් යුක්ත වීම බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන පොදු ගැටලුවකි. මෙම ලිපියෙන් රෙදි වියලන බෝල (dryer balls) මඟින් සහ නිවැරදි භෞතික හා රසායනික ක්රමවේද භාවිතයෙන් තුවා වල මෘදු බව නැවත ලබා ගන්නේ කෙසේද යන්න විද්යාත්මකව පැහැදිලි කරයි.
රෙදි වියලන බෝල ක්රියා කරන්නේ කෙසේද? (භෞතික විද්යාත්මක පැහැදිලි කිරීම)
රෙදි වියලන යන්ත්රයක් (dryer) තුළට ලොම් (wool) හෝ වෙනත් සුදුසු ද්රව්යයකින් සෑදූ බෝල එකතු කිරීම සරල නමුත් ඉතා ඵලදායී භෞතික ක්රියාවලියකි. තුවා වියළීමේදී ඒවා එකිනෙක ඇලී තනි ගොඩක් ලෙස කැරකීමට නැඹුරු වේ. මෙහිදී වියළන බෝල මඟින් තුවා අතරට ඇතුළු වී ඒවා එකිනෙකින් වෙන් කර තබයි. මෙමඟින් රෙදි අතර වාතය ගමන් කිරීම සඳහා වැඩි ඉඩක් (air circulation) නිර්මාණය වේ.
මෙම ක්රියාවලිය නිසා උණුසුම් වාතය රෙදි වල සෑම කෙඳි අතරටම කාර්යක්ෂමව ගමන් කරන අතර වියළීමේ කාලය 20% සිට 30% දක්වා අඩු කරයි. කෙඳි එකිනෙක ගැටීම වැළැක්වීම මඟින් තුවා වල ඇති කපු (cotton) කෙඳි ස්වභාවිකවම පිම්බීමට ලක්වන අතර, එමඟින් තුවායට ඉහළ මෘදු බවක් සහ සිනිඳු බවක් ලැබේ. කිසිදු රසායනික ද්රව්යයක් භාවිතයකින් තොරව යාන්ත්රික චලිතය පමණක් යොදාගනිමින් කෙඳි ලිහිල් කිරීම මෙහි විශේෂත්වයයි.
රසායනික රෙදි මෘදුකාරක (Fabric Softeners) තුවා සඳහා අහිතකර වන්නේ ඇයි?
බොහෝ දෙනා තුවා මෘදු කරගැනීම සඳහා කෘතිම රෙදි මෘදුකාරක වර්ග භාවිත කරති. නමුත් රසායනික විද්යාත්මකව බලන කල, මෙමඟින් තුවා වල ගුණාත්මකභාවය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වේ. රෙදි මෘදුකාරක වල අඩංගು වන්නේ සිලිකන් හෝ තෙල් සහිත රසායනික සංයෝගයන්ය. මෙම සංයෝග කපු කෙඳි මතුපිට තුනී, ජලයට ප්රතිරෝධී (hydrophobic) ස්ථරයක් සාදයි.
කාලයත් සමඟ මෙම තෙල් සහිත ස්ථරය තුවා වල තැන්පත් වීම නිසා තුවා වල ජලය උරාගැනීමේ හැකියාව (absorbency) බෙහෙවින් අඩු වේ. එමෙන්ම මෙමඟින් කුණු සහ සබන් අවශේෂ කෙඳි අතර සිරවී තුවා ඉක්මනින් කිලිටි වීමටත්, අප්රසන්න ගන්ධයක් ඇතිවීමටත් හේතු වේ. එබැවින් කපු තුවා සඳහා කෘතිම මෘදුකාරක වෙනුවට යාන්ත්රික ක්රමවේද සහ ස්වභාවික විකල්ප භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
ඛනිජ තැන්පතු ඉවත් කිරීම: විනාකිරි සහ සෝඩා භාවිතය
කරාම ජලයේ අඩංගು කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ (hard water minerals) සේදීමේ ක්රියාවලියේදී තුවා වල කෙඳි අතර තැන්පත් වේ. මෙය තුවා රළු වීමට ප්රධානතම හේතුවකි. මෙයට විසඳුම ලෙස අම්ල-භෂ්ම රසායනික ප්රතික්රියා භාවිත කළ හැකිය.
- ඇසิตික් අම්ලය (විනාකිරි): සේදීමේ චක්රයේ අවසන් අදියරේදී සුදු විනාකිරි ස්වල්පයක් එකතු කිරීමෙන්, එහි ඇති දුර්වල ඇසිටික් අම්ලය මඟින් කෙඳි අතර රැඳී ඇති ක්ෂාරීය ඛනිජ තැන්පතු සහ සබන් අවශේෂ දිය කර හරියි.
- සෝඩියම් බයිකාබනේට් (බේකින් සෝඩා): සේදීමේ ආරම්භක පියවරේදී බේකින් සෝඩා භාවිත කිරීමෙන් ජලයේ පීඑච් (pH) අගය සමබර වන අතර, එමඟින් රෙදි සෝදන කුඩු වල ක්රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කර කෙඳි මෘදු කරයි.
මෙම ස්වභාවික රසායනික ද්රව්ය දෙක කිසිවිටකත් එකට මිශ්ර කර භාවිත නොකළ යුතුය. මන්ද යත් ඒවා එකිනෙක උදාසීන වී (neutralize) කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව පමණක් නිපදවන බැවිනි. ඒවා වෙන වෙනම පියවර වලදී භාවිත කිරීමෙන් උපරිම ප්රතිඵල ලබාගත හැකිය.
උෂ්ණත්වය පාලනය සහ නිවැරදි වියළීමේ ශිල්පීය ක්රම
තුවා වියළීමේදී උෂ්ණත්වය ඉතා වැදගත් සාධකයකි. අධික උෂ්ණත්වයකින් තුවා වියළීම නිසා කපු කෙඳි වල ඇති ස්වභාවික තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී කෙඳි බිඳෙනසුලු සහ තද ස්වභාවයකට පත්වේ. මෙම සංසිද්ධිය අධි-වියළීම (over-drying) ලෙස හැඳින්වේ.
නිරෝගී සහ මෘදු තුවා ලබාගැනීම සඳහා මධ්යස්ථ උෂ්ණත්වයක් (medium heat) තෝරාගත යුතුය. වියළන යන්ත්රයෙන් තුවා පිටතට ගන්නා විට ඒවායේ ඉතා සුළු තෙතමනයක් පැවතීම කපු කෙඳි වල දිගුකාලීන පැවැත්මට උපකාරී වේ. රෙදි වියලන බෝල භාවිත කිරීමෙන් උෂ්ණත්වය ඒකාකාරීව ව්යාප්ත වන බැවින්, ඇතැම් කොටස් පමණක් අධික ලෙස වියළීම වළක්වයි.
මෘදු තුවා ලබාගැනීම සඳහා සරල පියවර මාලාව
- රෙදි සෝදන යන්ත්රයට අධික ලෙස රෙදි නොදමන්න; කෙඳි ලිහිල්ව චලනය වීමට ඉඩ හරින්න.
- කෘතිම රෙදි මෘදුකාරක භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම නවත්වන්න.
- වියළන යන්ත්රයට ලොම් වලින් සැදූ වියළන බෝල 2-3 ක් ඇතුළත් කරන්න.
- අඩු හෝ මධ්යස්ථ උෂ්ණත්වයකින් පමණක් තුවා වියළා ගන්න.
