රෙදිපිළි පිෂ්ඨය ගැන්වීම (නැතහොත් සාමාන්ය ව්යවහාරයේ කඳ දැමීම) යනු රෙදිවල ස්වාභාවික තන්තු ශක්තිමත් කිරීමට සහ ඒවායේ පෙනුම දිගුකාලීනව පවත්වා ගැනීමට භාවිතා කරන සාම්ප්රදායික නමුත් අතිශය විද්යාත්මක ක්රමයකි. මෙමඟින් රෙදිපිළිවලට පිරිසිදු, රැලි රහිත සහ අලුත් පෙනුමක් ලැබෙන අතරම, කුණු සහ දූවිලි රෙදි තන්තුවලට ගැඹුරට කා වැදීම වළක්වයි.
පිෂ්ඨය ගැන්වීමේ විද්යාත්මක පදනම සහ ක්රියාකාරීත්වය
පිෂ්ඨය යනු ඇමයිලෝස් (amylose) සහ ඇමයිලෝපෙක්ටින් (amylopectin) යන කාබෝහයිඩ්රේට් බහුඅවයවිකවලින් සමන්විත ස්වාභාවික සංයෝගයකි. උණුසුම් ජලයේ දිය කළ විට මෙම අණු ලිහිල් වී ජලය සමඟ ජෙල් එකක් සාදයි. මෙම ද්රාවණය රෙදිපිළි මත ආලේප කළ විට, පිෂ්ඨ අණු කපු හෝ හණ (linen) වැනි ස්වාභාවික සෙලියුලോස් තන්තු සමඟ ශක්තිමත් බන්ධන සාදයි.
වියළීමේදී සහ ඉන්පසු මැදීමේදී (ironing) තාපය ලැබීම නිසා මෙම පිෂ්ඨ තට්ටුව රෙදි තන්තු වටා තුනී, ශක්තිමත් ආවරණයක් සාදයි. මෙය රෙදිවලට අනම්ය බවක් (stiffness) ලබා දෙන අතර මතුපිට අතිශයින් සිනිඳු කරයි. මෙහි ප්රධානතම වාසිය වන්නේ කුණු, ඩහඩිය සහ තෙල් සෘජුවම රෙදි තන්තු මත තැන්පත් වීම වෙනුවට මෙම පිෂ්ඨ තට්ටුව මත රැඳීමයි. ඊළඟ වතාවේ රෙදි සේදීමේදී මෙම පිෂ්ඨ තට්ටුව පහසුවෙන්ම ජලයේ දියවී යන අතර, ඒ සමඟම එහි රැඳී තිබූ කුණු දූවිලි ද සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වේ.
මෙම ක්රමය නැවත භාවිතා කළ යුත්තේ ඇයි?
- කල්පැවැත්ම වැඩි කිරීම: පිෂ්ඨය මඟින් තන්තු එකිනෙක ඝර්ෂණය වීම වළක්වන බැවින් රෙදි ඉක්මනින් ගෙවී යාම වළක්වයි.
- පහසු නඩත්තුව: පිෂ්ඨය ගැන්වූ රෙදිපිළිවල රැලි වැටීම අවම වන අතර ඒවා මැදීම ඉතා පහසු වේ.
- පිරිසිදුකම රැක ගැනීම: දූවිලි, තෙල් සහ දහඩිය රෙදි තන්තුවලට උරා ගැනීම වළක්වන පලිහක් ලෙස ක්රියා කරයි.
- විශිෂ්ට පෙනුම: මේස රෙදි, ඇඳ ඇතිරිලි සහ කමිස කොලර් වැනි දෑ සඳහා ඉහළ නිමාවක් සහ වෘත්තීයමය පෙනුමක් ලබා දෙයි.
නිවසේදීම ස්වාභාවික පිෂ්ඨ ද්රාවණයක් සාදා ගන්නේ කෙසේද?
කෘතිම රසායනික ද්රව්යවලින් තොරව නිවසේදීම පිෂ්ඨ ද්රාවණය සකස් කර ගැනීම ඉතා සරල ක්රියාවලියකි. මේ සඳහා අර්තාපල් පිෂ්ඨය (potato starch) හෝ සහල් කඳ (rice starch) භාවිතා කළ හැක.
අර්තාපල් පිෂ්ඨය භාවිතයෙන් ද්රාවණය සැකසීම:
පළමුව, අර්තාපල් පිෂ්ඨය මේස හැඳි එකක් හෝ දෙකක් සීතල වතුර ස්වල්පයක දිය කර ගැටිති රහිත සිනිඳු මිශ්රණයක් සාදා ගන්න. ඉන්පසු එයට උතුරන වතුර ලීටරයක් පමණ එකතු කරමින් නොකඩවා හැඳිගාන්න. මිශ්රණය විනිවිද පෙනෙන ජෙල් ස්වභාවයකට පත්වන විට එය සූදානම්ය. අවශ්ය රෙදි ප්රමාණය සහ අවශ්ය ඝනකම අනුව මෙයට තවදුරටත් සීතල වතුර එකතු කර තනුක කර ගත හැක.
සහල් පිෂ්ඨය (බත් කඳ) භාවිතය:
සාම්ප්රදායික ක්රමයට බත් පිසීමේදී ඉතිරි වන පෙරා ගත් කැඳ වතුර මේ සඳහා කදිම ද්රාවණයකි. කැඳ වතුර හොඳින් පෙරා, ගැටිති ඉවත් කර, අවශ්ය ප්රමාණයට වතුර මිශ්ර කර උණුසුම්ව තිබියදීම භාවිතයට ගත හැක.
පිෂ්ඨය ගැන්වීමේ පියවරෙන් පියවර ක්රියාවලිය
රෙදිපිළි පිෂ්ඨය ගැන්වීමේදී උපරිම ප්රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා ක්රමානුකූල පියවර අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ. පළමුව, රෙදිපිළි හොඳින් සෝදා පිරිසිදු කර තිබිය යුතුය. සූදානම් කරගත් පිෂ්ඨ ද්රාවණය මඳ උණුසුම් මට්ටමක පවතින විට රෙදි එහි ගිල්වන්න. තන්තු තුළට ද්රාවණය හොඳින් කා වදින පරිදි මිනිත්තු කිහිපයක් රෙදි හොඳින් පොඟවන්න. ඉන්පසු රෙදි මෘදු ලෙස මිරිකා වැඩිපුර ඇති ජලය ඉවත් කරන්න. අධික ලෙස ඇඹරීමෙන් වළකින්න, මන්ද එය රෙදිවල ගැඹුරු රැලි ඇති වීමට හේතු විය හැක.
රෙදි වියළීමේදී සෘජු සූර්යාලෝකයට නිරාවරණය නොකර, සෙවන ඇති වාතාශ්රය සහිත ස්ථානයක වියළා ගන්න. රෙදි සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට පෙර, තරමක් තෙතමනය සහිතව තිබියදී මැදීම (ironing) සිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මන්දයත් සම්පූර්ණයෙන්ම වියළුණු පිෂ්ඨ සහිත රෙදි මැදීම අපහසු වන අතර, තෙතමනය සහිතව මැදීමෙන් තාපය මඟින් පිෂ්ඨය තන්තුවලට හොඳින් බද්ධ වේ. යකඩයේ උෂ්ණත්වය රෙදි වර්ගයට (කපු හෝ හණ) ගැලපෙන පරිදි සකස් කර ගන්න.
අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණු
සියලුම රෙදි වර්ග පිෂ්ඨය ගැන්වීමට සුදුසු නොවේ. කපු (cotton) සහ හණ (linen) වැනි ස්වාභාවික තන්තු සඳහා මෙම ක්රමය වඩාත් සුදුසු වන අතර, සිල්ක් (silk) හෝ කෘතිම තන්තු (polyester, nylon) සඳහා මෙය නිර්දේශ නොකරයි. එසේම, දිගු කාලයක් ගබඩා කර තබන රෙදිපිළි පිෂ්ඨය ගල්වා තැබීමෙන් වළකින්න, මන්ද ස්වාභාවික පිෂ්ඨය කෘමීන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට හේතු විය හැක.
