රෙදි තෙරපීමකින් තොරව ස්ටීමර් මඟින් ඇඳුම් සාර්ථකව මැද ගන්නේ කෙසේද

රෙදිපිළි මත අධික පීඩනයක් හෝ සෘජු තාපයක් යෙදීමෙන් තොරව, වාෂ්ප (steam) මඟින් ඇඳුම්වල රැලි ගැසුණු ස්වභාවය ඉවත් කිරීම ඉතාමත් ආරක්ෂිත සහ කාර්යක්ෂම ක්‍රමයකි. මෙමඟින් රෙදිවල තන්තු ලිහිල් වන අතර, ඇඳුමේ ස්වභාවික පෙනුම සහ මෘදු බව දිගුකාලීනව ආරක්ෂා කරගත හැක. සාම්ප්‍රදායික ඉස්තිරික්කයක් මඟින් රෙදි තද කර මැදීමේදී සිදුවන තන්තු තැලීම වළක්වා ගනිමින් ස්ටීමරයක් නිවැරදිව භාවිතා කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව මෙම ලිපියෙන් සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.

රෙදිපිළි තන්තු ලිහිල් වීමේ විද්‍යාත්මක පසුබිම

රෙදිපිළිවල රැලි ඇතිවන්නේ ඒවායේ අඩංගු බහුඅවයවික (polymers) දාම අතර පවතින හයිඩ්‍රජන් බන්ධන (hydrogen bonds) බිඳ වැටී අක්‍රමවත් ලෙස නැවත සැකසීමෙනි. සාම්ප්‍රදායික ඉස්තිරික්කයක් මඟින් රෙදි තද කර රත් කිරීමේදී මෙම බන්ධන බලහත්කාරයෙන් කෙළින් කරනු ලබයි. නමුත් වාෂ්ප ස්ටීමරයක් මඟින් සිදු කරන්නේ ඊට වඩා වෙනස් භෞතික ක්‍රියාවලියකි. ස්ටීමරයෙන් නිකුත් වන අධික උෂ්ණත්වයෙන් යුත් ජල වාෂ්ප රෙදි තන්තු අතරට කාන්දු වී, එහි ඇති හයිඩ්‍රජන් බන්ධන මෘදු ලෙස ලිහිල් කරයි. ජල අණු සහ තාපයේ එකතුවෙන් තන්තු නැවතත් ඒවායේ මුල් ස්වභාවික හැඩයට පත්වේ. මෙහිදී රෙදි මතුපිට තද කිරීමක් සිදු නොවන නිසා තන්තු තැලීමකට, මතුපිට දිලිසීමකට හෝ පිළිස්සීමකට ලක් නොවේ. විශේෂයෙන්ම ලොම් (wool) සහ සිල්ක් (silk) වැනි සත්ව ප්‍රෝටීන තන්තු මෙන්ම කපු (cotton) වැනි සෙලියුලෝස් තන්තු ද මෙම ක්‍රමයෙන් වඩාත් ආරක්ෂිතව සුමට කරගත හැක.

නිවැරදි ඇදීම සහ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය භාවිතය

ස්ටීමරයක් භාවිතයේදී රෙදි මතුපිට තද කිරීම වෙනුවට නිවැරදි ආතතිය (tension) සහ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය භාවිතා කළ යුතුය. මේ සඳහා පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:

• ඇඳුම නිවැරදිව එල්ලීම: පළමුව ඇඳුම ශක්තිමත් ලී හෝ ප්ලාස්ටික් හැන්ගරයක රඳවා, උරහිස් කොටස නිවැරදිව සමබර කරන්න. ඇඳුම නිදහසේ එල්ලීමට ඉඩ හැරීමෙන් ගුරුත්වාකර්ෂණය මඟින් එය ස්වභාවිකවම පහළට ඇදී පවතී.
• යටි කෙළවරින් මෘදු ලෙස ඇදීම: ඇඳුමේ පහළ කෙළවරින් එක අතකින් මෘදු ලෙස පහළට අදින්න. මෙමඟින් රෙදිකඩ කෙළින් තබාගත හැකි අතර, වාෂ්ප තන්තු අතරට පහසුවෙන් ගමන් කිරීමට අවශ්‍ය අවකාශය සැලසේ.
• සිරස් චලනය: ස්ටීමරයේ හිස රෙදි මතුපිට ස්පර්ශ නොවන පරිදි, සෙන්ටිමීටර 2-3 ක පමණ දුරකින් තබා ඉහළ සිට පහළට සෙමින් චලනය කරන්න. වාෂ්ප ඉහළට ගමන් කරන ස්වභාවයක් ඇති බැවින්, පහළ සිට ඉහළට යාමෙන්ද හොඳ ප්‍රතිඵල ලබාගත හැක.

විවිධ රෙදි වර්ග සඳහා තාක්ෂණය සහ දුර ප්‍රමාණය

සියලුම රෙදි වර්ග සඳහා එකම ක්‍රමවේදය ගැලපෙන්නේ නැත. රෙදි වර්ගයේ ඝනකම සහ සංවේදීතාව අනුව ස්ටීමරය හැසිරවිය යුතු ආකාරය වෙනස් වේ:

දැලුම් සහ සිල්ක් වැනි සංවේදී රෙදිපිළි (Silk and Synthetics)

සිල්ක්, නයිලෝන් හෝ පොලියෙස්ටර් වැනි සංවේදී රෙදිපිළි අධික උෂ්ණත්වයට සංවේදී වේ. මෙම රෙදි සඳහා ස්ටීමරය අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 5 ක් පමණ දුරින් තබා ගත යුතුය. කිසිවිටකත් වාෂ්ප නිකුත් කරන ලෝහමය කොටස රෙදි මත සෘජුව නොතැබිය යුතුය. අවශ්‍ය නම්, ඇඳුම ඇතුල් පැත්ත හරවා (inside-out) වාෂ්ප කිරීම වඩාත් සුදුසුය. එමඟින් රෙදිපිළිවල බාහිර පෙනුමට සිදුවිය හැකි හානි මුළුමනින්ම වළක්වා ගත හැක.

කපු සහ ලිනන් වැනි ඝන රෙදිපිළි (Cotton and Linen)

කපු සහ ලිනන් රෙදිවල තන්තු ස්වභාවයෙන්ම තද බැවින්, රැලි හැරීම සඳහා වැඩි වාෂ්ප ප්‍රමාණයක් සහ සමීප ස්පර්ශයක් අවශ්‍ය වේ. මෙවැනි රෙදි සඳහා ස්ටීමරයේ හිස රෙදි මතුපිට ඉතා මෘදු ලෙස ස්පර්ශ කරමින් ඉහළ සිට පහළට ගෙන යා හැක. කෙසේ වෙතත්, රෙදි තෙරපීමකින් තොරව වාෂ්පයේ පීඩනය පමණක් භාවිතා කිරීමට වගබලා ගන්න. ලිනන් වැනි ඉක්මනින් රැලි වැටෙන රෙදි සඳහා ඇඳුමේ ඇතුළතින් වාෂ්ප කිරීමෙන් වඩාත් ස්ථාවර නිමාවක් ලබාගත හැක.

ක්‍රමානුකූලව මැදීමේ පියවර සහ පිළිවෙළ

ඇඳුමක් ක්‍රමානුකූලව මැදීමෙන් කාලය ඉතිරි කරගත හැකි අතර නිවැරදි නිමාවක්ද ලබාගත හැක. වඩාත් සාර්ථක ප්‍රතිඵල සඳහා පහත පිළිවෙළ අනුගමනය කරන්න:

• කර සහ උරහිස් කොටස: මුලින්ම ඇඳුමේ ඉහළ කොටස වන කර පටිය (collar) සහ උරහිස් කොටස් වාෂ්ප කරන්න. මෙමඟින් ඇඳුමේ හැඩය නිවැරදිව තබා ගැනීමට උපකාරී වේ.
• අත් සහ කෆ්ස් (Sleeves): අත් කොටස කෙළින්ම පහළට ඇද, ස්ටීමරය ඇතුළු පැත්තෙන් සහ පිටත පැත්තෙන් සෙමින් ගෙන යන්න. කෆ්ස් ප්‍රදේශයේ රැලි හැරීමට අතෙහි ආතතිය හොඳින් පවත්වා ගන්න.
• ප්‍රධාන කොටස: අවසාන වශයෙන් ඇඳුමේ ඉදිරිපස සහ පසුපස ප්‍රධාන කොටස් ඉහළ සිට පහළට වාෂ්ප කරන්න. විශාල රැලි සහිත ස්ථානවලදී තත්පර කිහිපයක් ස්ටීමරය එම ස්ථානය අසල රඳවා තබා ගන්න.

ප්‍රායෝගික උපදෙස් සහ පූර්වාරක්ෂාවන්

වාෂ්පයෙන් ඇඳුම් මැදීමේදී උපකරණයේ ආයු කාලය සහ රෙදිවල ගුණාත්මකභාවය රැකගැනීම සඳහා ජලයේ ගුණාත්මකභාවය ඉතා වැදගත් වේ. සැමවිටම ඛනිජ ලවණ රහිත පිරිසිදු කරන ලද ජලය (distilled water) භාවිතා කරන්න. සාමාන්‍ය නළ ජලයේ ඇති කැල්සියම් වැනි ඛනිජ ලවණ තැන්පත් වීම නිසා ස්ටීමරයේ සිදුරු වැසී යාමටත්, ඇඳුම් මත කහ පැහැති ලප ඇතිවීමටත් ඉඩ ඇත. එසේම, වාෂ්ප කළ විගසම ඇඳුම් ඇඳීමෙන් වළකින්න. තන්තු නැවත සිසිල් වී ස්ථාවර වීමට මිනිත්තු 5-10 ක පමණ කාලයක් ඇඳුම හැන්ගරයේම තිබෙන්නට හරින්න. මෙමඟින් ඇඳුම නැවත ඉක්මනින් රැලි වැටීම වළක්වා ගත හැක.