නිවසක අභ්‍යන්තර වාතයේ පවතින තෙතමනය සමබරව පවත්වා ගැනීම සෞඛ්‍යයට මෙන්ම ගෘහ භාණ්ඩවල කල්පැවැත්මටද අතිශයින්ම වැදගත් වේ. වාතය තෙතමනය කරන උපකරණ (Humidifiers) මඟින් වියළි වාතය නිසා ඇතිවන ගැටලු රැසක් මඟහරවා ගත හැකි වුවද, ඒවා නිසි පරිදි නඩත්තු නොකිරීමෙන් බරපතල සෞඛ්‍ය අවදානම් මතු විය හැකිය.
සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය සහ එහි භෞතික විද්‍යාව
අප අවට ඇති වාතයේ අඩංගු ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය එම උෂ්ණත්වයේදීම වාතයට දරාගත හැකි උපරිම ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය (Relative Humidity) හැඳින්වේ. සෞඛ්‍යාරක්ෂිත සහ සුවපහසු පරිසරයක් සඳහා අභ්‍යන්තර වාතයේ ආර්ද්‍රතා මට්ටම 40% ත් 60% ත් අතර පැවතිය යුතුය. උෂ්ණත්වය ඉහළ යන විට වාතයට රඳවා ගත හැකි ජල ප්‍රමාණය වැඩි වන අතර, උෂ්ණත්වය පහළ යන විට එය අඩු වේ. නිවසක් තුළ කෘතිම තාපන පද්ධති හෝ වායුසමීකරණ යන්ත්‍ර ක්‍රියාත්මක වන විට, වාතයේ ඇති ස්වභාවික තෙතමනය වේගයෙන් පහත වැටේ.
වාතයේ ආර්ද්‍රතාවය 30% ට වඩා අඩු වූ විට, එය මිනිස් සිරුරේ සම මතුපිටින් සහ ශ්ලේෂ්මල පටලවලින් තෙතමනය බලහත්කාරයෙන් උරා ගැනීමට පටන් ගනී. මෙම භෞතික විද්‍යාත්මක සංසිද්ධිය නිසා ඇස් කැසීම, සම වියළීම සහ තොල් පැලීම වැනි සරල අපහසුතාවල සිට උගුර බැරෑන්ඩි වීම සහ ශ්වසන මාර්ගයේ ආසාදන දක්වා බරපතල තත්ත්වයන් ඇති විය හැක. එපමණක් නොව, වියළි වාතය නිසා නිවසේ ඇති ලී බඩු, සංගීත භාණ්ඩ සහ ලී බිම් පැනල් පවා වියළී ඇකිලීමට හා පැලීමට ලක් විය හැක.
තෙතමනය උපකරණ ක්‍රියා කරන විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද
වෙළඳපොලේ විවිධ තාක්ෂණයන්ගෙන් ක්‍රියා කරන උපකරණ පවතී. මේවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ජලය වාතයට මුදාහරින ආකාරය එකිනෙකට වෙනස් වේ:
- අතිධ්වනික උපකරණ (Ultrasonic Humidifiers): මේවා අධි-සංඛ්‍යාත කම්පන (high-frequency vibrations) භාවිතයෙන් ජල අංශු ඉතා සියුම් මීදුමක් (mist) බවට පත් කර වාතයට මුදාහරී. මෙම ක්‍රමය ඉතා නිහඬ සහ කාර්යක්ෂම වුවද, ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ ද වාතයට මුදාහරින බැවින් ගෘහ භාණ්ඩ මත සුදු පැහැති දූවිලි තැන්පත් වීමට හේතු විය හැක.
- වාෂ්පීකරණ උපකරණ (Evaporative Humidifiers): මෙම ක්‍රමයේදී ජලයෙන් පෙඟවුණු පෙරහනක් (filter) හරහා පංකාවක් ආධාරයෙන් වාතය ගමන් කරවනු ලැබේ. මෙය ස්වභාවික වාෂ්පීකරණ ක්‍රියාවලියක් වන අතර, වාතය දැනටමත් තෙත් නම් ස්වයංක්‍රීයවම වාෂ්පීකරණ වේගය අඩු වේ.
- තාප වාෂ්ප උපකරණ (Steam Humidifiers): මෙහිදී ජලය රත් කර උණුසුම් වාෂ්ප ලෙස පරිසරයට මුදා හැරේ. මෙහි ඇති වාසිය නම් ජලය රත් වන විට එහි සිටින බැක්ටීරියා සහ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විනාශ වීමයි. නමුත් විදුලි පරිභෝජනය සාපේක්ෂව ඉහළය.
වැරදි භාවිතය නිසා ඇතිවන අතුරු ආබාධ
වාතය තෙතමනය කරන උපකරණයක් නිවැරදිව පාලනය නොකළහොත් එයින් වාසි වෙනුවට අවාසි සැලසීමට පුළුවන. විශේෂයෙන්ම ආර්ද්‍රතාවය 60% සීමාව ඉක්මවා ගියහොත්, එය පුස් (mold) සහ දිලීර වර්ධනය වීමට ඉතා හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි. බිත්ති, සිවිලිම් සහ ගෘහ භාණ්ඩ මත පුස් වර්ධනය වීමෙන් පෙනහළු ආශ්‍රිත ආසාදන සහ අසාත්මිකතා (allergies) උත්සන්න විය හැකිය. එසේම, උපකරණයේ ජල ටැංකිය නිසි පරිදි පිරිසිදු නොකරන්නේ නම්, එහි එකතු වන බැක්ටීරියා සහ දිලීර බීජාණු උපකරණය මඟින් සෘජුවම වාතයට මුදාහරිනු ලැබේ. මෙය ශ්වසනය කිරීමෙන් පෙනහළු ආශ්‍රිත බරපතල රෝග ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී.
උපකරණය ආරක්ෂිතව භාවිත කරන්නේ කෙසේද?
උපකරණයෙන් උපරිම ඵල නෙලා ගැනීමට සහ සෞඛ්‍ය අනතුරු වළක්වා ගැනීමට පහත සඳහන් නඩත්තු පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ:
- නිසවන ලද ජලය (Distilled Water) භාවිතය: නල ජලයේ පවතින කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ මඟින් උපකරණය තුළ තැන්පතු (scale) ඇතිවීම සහ වාතයට සුදු කුඩු මුදාහැරීම වැළැක්වීමට නිසවන ලද හෝ ඛනිජ ඉවත් කළ ජලය භාවිත කරන්න.
- පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය: ටැප් වතුරේ අඩංගු කැල්සියම් කාබනයිට් උපකරණයේ බිත්ති මත තැන්පත් වී දැඩි සීරීම් සහිත තට්ටුවක් සාදයි. මෙය ඉවත් කිරීම සඳහා ප්‍රබල රසායනික ද්‍රව්‍ය වෙනුවට දුර්වල අම්ලයක් වන සුදු විනාකිරි (White Vinegar) භාවිත කළ හැක. විනාකිරිවල අඩංගු ඇසිටික් අම්ලය මඟින් කැල්සියම් තැන්පතු දියකර හරින අතරම, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ද විනාශ කරයි. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු සෑම විටම උපකරණය පිරිසිදු ජලයෙන් සෝදා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට ඉඩ හැරිය යුතුය.
- ආර්ද්‍රතා මීටරයක් (Hygrometer) භාවිතය: කාමරයේ ආර්ද්‍රතා මට්ටම නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරන්න. ආර්ද්‍රතාවය 50% සීමාවේ පවත්වා ගැනීමට වගබලා ගන්න.
සාරාංශයක් ලෙස, නිසි නඩත්තුව සහ පාලනය යටතේ භාවිත කරන්නේ නම්, වාතය තෙතමනය කරන උපකරණයකින් ඔබේ නිවසේ සුවපහසුව මෙන්ම සෞඛ්‍ය තත්ත්වයද විශාල ලෙස ඉහළ නංවාගත හැකිය.
