ජිප්සම් සහ ප්ලාස්ටර් දූවිලි යනු නිවාස ප්රතිසංස්කරණ කටයුතුවලදී හමුවන වඩාත්ම මුරණ්ඩු අපද්රව්ය කාණ්ඩයකි. මෙම සියුම් දූවිලි අංශු සාමාන්ය ගෘහස්ථ වැකියුම් යන්ත්රවල පෙරහන් ක්ෂණිකව අවහිර කරන අතර, ස්වයංක්රීය පෙරහන් කම්පන පද්ධතියක් (automatic filter shaker) සහිත විශේෂිත යන්ත්රයක් භාවිත කිරීමෙන් මෙම අභියෝගය සාර්ථකව ජයගත හැකිය.
ජිප්සම් දූවිලිවල භෞතික ස්වභාවය සහ පෙරහන් අවහිර වීමේ රසායනය
ජිප්සම් (කැල්සියම් සල්ෆේට් ඩයිහයිඩ්රේට්) දූවිලි අංශු මයික්රෝන 10 ට වඩා අඩු විෂ්කම්භයකින් යුක්ත වන අතර ඒවා අතිශයින්ම සියුම් වේ. මෙම අංශු වාතයේ ඇති තෙතමනය පහසුවෙන් අවශෝෂණය කර ගන්නා (hygroscopic) ගුණයක් පෙන්වයි. සාමාන්ය වැකියුම් යන්ත්රයකින් මෙම දූවිලි උරා ගැනීමේදී, පෙරහන් පත්රයේ (filter membrane) ඇති සිදුරු හරහා වාතය ගමන් කිරීම අවහිර කරමින් දූවිලි තට්ටුවක් (dust cake) නිර්මාණය වේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස යන්ත්රයේ උරා ගැනීමේ බලය (suction power) සීඝ්රයෙන් පහත වැටෙන අතර මෝටරය අධික ලෙස රත් වීම සිදු විය හැක. මෙමඟින් යන්ත්රයට මෙන්ම පෙරහන් පද්ධතියටද බරපතල හානි සිදුවීමේ අවදානමක් පවතී.
ස්වයංක්රීය පෙරහන් කම්පන තාක්ෂණයේ ක්රියාකාරීත්වය
ස්වයංක්රීය පෙරහන් කම්පන පද්ධතියක් සහිත වැකියුම් යන්ත්ර ක්රියා කරන්නේ පීඩන වෙනස (pressure differential) නිරන්තරයෙන් මැන බැලීමෙනි. පෙරහන දූවිලි වලින් පිරී යන විට, යන්ත්රය තුළ ඇති වායු පීඩනය වෙනස් වේ. මෙම අවස්ථාවේදී පද්ධතිය විසින් ස්වයංක්රීයව කෙටි කාලීන වායු ප්රවාහයක් ප්රතිලෝම දිශාවට (reverse pulse) එවීම හෝ යාන්ත්රික කම්පනයක් ඇති කිරීම මගින් පෙරහන මත රැඳී ඇති ජිප්සම් දූවිලි එකතු කරන භාජනය තුළට ඇද හැලීමට සලස්වයි. මෙමඟින් අඛණ්ඩ ක්රියාකාරිත්වය සහතික වන අතර පෙරහන අතින් පිරිසිදු කිරීමට අවශ්ය නොවේ.
පියවරෙන් පියවර: ජිප්සම් දූවිලි නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීමේ ක්රමවේදය
පිරිසිදු කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර සහ පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් තාක්ෂණික පියවර අනුගමනය කිරීම අත්යවශ්ය වේ:
- නිවැරදි පෙරහන් පන්තිය තෝරා ගැනීම (Filter Class): ජිප්සම් දූවිලි සඳහා අවම වශයෙන් M-Class (Medium Hazard) හෝ H-Class (High Hazard) කාණ්ඩයේ පෙරහන් භාවිතා කළ යුතුය. මේවා මගින් 99.9% ක සියුම් අංශු රඳවා ගනු ලැබේ.
- ස්ථිතික විදුලිය පාලනය (Electrostatic Charge Control): වියළි දූවිලි පයිප්පය දිගේ වේගයෙන් ගමන් කිරීමේදී ස්ථිතික විදුලිය ජනනය වේ. එබැවින්, භූගත කරන ලද (anti-static) හෝස් එකක් සහ උපාංග භාවිත කිරීම වැදගත්ය.
- ක්රමානුකූල චලනයන්: වැකියුම් තුණ්ඩය (nozzle) වේගයෙන් එහා මෙහා නොකර, සෙමින් සහ ඒකාකාරී වේගයකින් මතුපිට දිගේ ගෙන යා යුතුය. මෙමගින් දූවිලි වාතයට මුසුවීම වළක්වයි.
- පෙර-වෙන්කරනය (Pre-separator): විශාල පරිමාවකින් ජිප්සම් දූවිලි පවතී නම්, වැකියුම් යන්ත්රයට පෙර සුළි කුණාටු පෙර-වෙන්කරනයක් (cyclonic pre-separator) සම්බන්ධ කිරීමෙන් පෙරහන මත ඇති වන පීඩනය 90% කින් පමණ අඩු කළ හැකිය.
දිගුකාලීන නඩත්තුව සහ පෙරහන ආරක්ෂා කර ගැනීම
වැඩ අවසන් වූ පසු, පද්ධතියේ ක්රියාකාරිත්වය දිගුකාලීනව පවත්වා ගැනීම සඳහා නිසි නඩත්තු ක්රියාවලියක් අත්යවශ්ය වේ. එකතු වූ දූවිලි බහාලුම හිස් කිරීමේදී ඉතා ප්රවේශම් විය යුතුය. ජිප්සම් දූවිලි නැවත වාතයට එක්වීම වැළැක්වීම සඳහා මුද්රා තැබිය හැකි ප්ලාස්ටික් බෑග් භාවිත කරන්න. පෙරහන් පත්රය පිරිසිදු කිරීමේදී කිසිවිටෙකත් තියුණු මෙවලම් හෝ අධික ජල පීඩනයක් භාවිතා නොකළ යුතුය, මන්ද එය පෙරහනේ ඇති මයික්රෝන සිදුරු විනාශ කිරීමට හේතු විය හැක. ඒ වෙනුවට, වියළි මෘදු බුරුසුවක් හෝ අඩු පීඩන වායු ප්රවාහයක් භාවිතයෙන් එය පිරිසිදු කරන්න. මෙය පෙරහනේ ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නංවයි.