සේදුම් වැකුම් ක්ලීනර් මඟින් කාපට්, ඇතිරිලි සහ සෝෆා රෙදි විද්‍යාත්මකව පිරිසිදු කරගන්නා ආකාරය

සේදුම් වැකුම් ක්ලීනර් (spray-extraction cleaner) මඟින් කාපට්, ඇතිරිලි සහ සෝෆා රෙදි පිරිසිදු කිරීම හුදෙක් දෘශ්‍යමාන කුණු ඉවත් කිරීමක් පමණක් නොවේ. එය තන්තු (fibers) සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය අතර සිදුවන සූක්ෂම ක්‍රියාවලියක් වන අතර, නිවැරදි උෂ්ණත්වය, පීඩනය සහ චලන දිශාවන් භාවිත කිරීමෙන් රෙදිවලට හානි නොකර දිගුකාලීන පිරිසිදුකමක් ලබාගත හැකිය.

තන්තු සහ සේදුම් ද්‍රව්‍ය අතර රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව

කාපට් සහ සෝෆා රෙදිවල කුණු රැඳෙන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් සේබම්, තෙල් සහ දූවිලි එකතු වීමෙනි. සේදුම් ද්‍රව්‍යවල අඩංගු පෘෂ්ඨීය ආතතිකාරක (surfactants) මඟින් ජලයේ පෘෂ්ඨීය ආතතිය අඩු කරන අතර, එමඟින් ජල අණු තන්තු තුළට ගැඹුරින් කිඳා බැසීමට ඉඩ සලසයි. මෙම පෘෂ්ඨීය ආතතිකාරක අණුවලට ධ්‍රැවීය (water-attracting) සහ අධ්‍රැවීය (oil-attracting) කෙළවරවල් දෙකක් පවතී. සේදුම් ද්‍රව්‍ය කාපට් එක මතට ඉසින විට, තෙල් සහිත කුණු කොටස් සේදුම් අණු සමඟ බැඳෙන අතර ජලය මඟින් ඒවා තන්තුවලින් වෙන් කර ගනු ලැබේ.

මෙහිදී pH අගය ඉතා වැදගත් වේ. කෘතිම තන්තු (නයිලෝන්, පොලියෙස්ටර්) සඳහා තරමක් භාෂ්මික (pH 8-10) සේදුම් ද්‍රව්‍ය සුදුසු වන අතර, ලොම් (wool) හෝ සිල්ක් වැනි ස්වභාවික තන්තු සඳහා උදාසීන pH (pH 7-8) අගයක් සහිත සේදුම් ද්‍රව්‍ය භාවිත කළ යුතුය. වැරදි pH අගයක් භාවිත කිරීමෙන් ස්වභාවික තන්තුවල ඇති ප්‍රෝටීන ව්‍යුහය බිඳ වැටී ඒවා රළු වීමට හෝ වර්ණය වෙනස් වීමට ඉඩ ඇත.

උෂ්ණත්වයේ බලපෑම සහ තාප ගති විද්‍යාව

උණුසුම් ජලය භාවිත කිරීමෙන් සේදුම් ද්‍රව්‍යවල ක්‍රියාකාරිත්වය සහ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වේගවත් වේ. සෙල්සියස් අංශක 40 ත් 50 ත් අතර උෂ්ණත්වය තෙල් සහ ග්‍රීස් දිය කිරීම සඳහා වඩාත් සුදුසු වේ. නමුත් උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 60 ඉක්මවා ගියහොත්, කෘතිම තන්තුවල අඩංගු මැලියම් කොටස් දියවීමටත්, ස්වභාවික ලොම් තන්තු හැකිලීමටත් (shrinking) ඉඩ ඇත. එබැවින්, භාවිත කරන තන්තු වර්ගය අනුව උපරිම උෂ්ණත්ව සීමාවන් පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුය.

පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමවේදය

පූර්ව සූදානම සහ වියළි වැකුම් කිරීම

සේදුම් වැකුම් ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට පෙර, කාපට් එක මත ඇති නොදියවන වියළි දූවිලි, වැලි සහ කෙඳි සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතුය. වියළි දූවිලි ඉවත් නොකර ජලය ඉසීමෙන් එම දූවිලි මඩ බවට පත්වී තන්තු අතර තදින් තැන්පත් වේ. මේ සඳහා ප්‍රබල වියළි වැකුම් ක්ලීනර් එකක් භාවිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

සේදුම් ද්‍රව්‍ය ඉසීම සහ ක්‍රියාකාරී කාලය (Dwell Time)

සේදුම් ද්‍රව්‍ය ජලය සමඟ නිසි අනුපාතයට මිශ්‍ර කර, පූර්ව ඉසීමක් (pre-spray) ලෙස කාපට් එක මතට ඒකාකාරීව ඉසිය යුතුය. රසායනික අණුවලට තන්තු සමඟ බැඳී ඇති කුණු ලිහිල් කිරීමට විනාඩි 5-10 ක පමණ කාලයක් (dwell time) ලබා දිය යුතුය. නමුත් කිසිවිටකත් සේදුම් ද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට ඉඩ නොතැබිය යුතුය.

ජලය උරා ගැනීම සහ සේදීමේ ක්‍රියාවලිය

සේදුම් වැකුම් නොසලය (nozzle) ස්ථාවර වේගයකින් සහ ඒකාකාරී පීඩනයකින් යුතුව තමන් දෙසට ඇද ගත යුතුය. මෙහිදී සෑම තීරුවක්ම කලින් ඇදගත් තීරුව මත සුළු වශයෙන් අතිච්ඡාදනය (overlap) වන සේ සිදු කිරීම වැදගත් වේ. සේදුම් ද්‍රව්‍ය ඇද ගැනීමෙන් පසු, පිරිසිදු ජලය පමණක් භාවිත කර නැවත වරක් සේදීම (rinsing) සිදු කළ යුතුය. එමඟින් තන්තු අතර රැඳී ඇති සේදුම් ද්‍රව්‍යවල ඉතිරි කොටස් ඉවත් කෙරේ. සේදුම් ද්‍රව්‍ය කාපට් එක තුළ ඉතිරි වුවහොත්, ඒවා නැවත ඉක්මනින් දූවිලි ආකර්ෂණය කර ගැනීමට හේතු වේ.

අධික තෙතමනය පාලනය සහ වියළීමේ ක්‍රියාවලිය

කාපට් හෝ සෝෆා රෙදි පිරිසිදු කිරීමේදී සිදුවන ලොකුම වැරැද්දක් වන්නේ අධික ලෙස ජලය කාපට් එක තුළ රැඳීමට ඉඩ හැරීමයි. අධික තෙතමනය නිසා කාපට් එක යට ඇති කොටස් හානි විය හැකි අතර, පැය 24 ක් ඇතුළත වියළී නොගියහොත් පුස් (mold) සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වී දුර්ගන්ධයක් ඇති විය හැකිය. සේදුම් වැකුම් යන්ත්‍රයේ ඇති සූක්ෂම උරා ගැනීමේ බලය (suction power) භාවිත කර උපරිම ජල ප්‍රමාණයක් ඇද ගත යුතුය. ඉන්පසු කාමරයේ වාතාශ්‍රය උපරිම කිරීම සඳහා ජනෙල් විවෘත කිරීම හෝ පංකා ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.