නිවස ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතුවලදී කාර්මික වැකියුම් ක්ලීනර් ෆිල්ටර් නිවැරදිව නඩත්තු කරන ක්‍රමවේදය

නිවසක් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේදී සිමෙන්ති කුඩු, ප්ලාස්ටර් සහ ගඩොල් කුඩු වැනි සියුම් දූවිලි අංශු විශාල වශයෙන් ජනනය වන අතර, එමඟින් කාර්මික වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රවල පෙරහන් (Filters) ඉක්මනින් අවහිර වේ. මෙම සියුම් දූවිලි අංශු ක්‍රමානුකූලව ඉවත් නොකිරීමෙන් යන්ත්‍රයේ මෝටරය රත්වීම සහ එහි ඇද ගැනීමේ ශක්තිය (Suction power) සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටීම සිදුවේ.

දූවිලි අංශු පෙරහන අවහිර කරන ආකාරය සහ එහි භෞතික බලපෑම

කාර්මික වැකියුම් යන්ත්‍රවල භාවිත වන ෆිල්ටර් සාමාන්‍යයෙන් නිපදවා ඇත්තේ රැලි සහිත (Pleated) ව්‍යුහයකින් යුත් විශේෂිත කඩදාසි හෝ කෘතිම පොලියෙස්ටර් (Polyester) ද්‍රව්‍යවලිනි. මෙම රැලි සහිත ස්වභාවය නිසා පෙරහන මඟින් වාතය ගමන් කිරීම සඳහා වැඩි පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලයක් ලබා දෙයි. කෙසේ වුවද, නිවාස ප්‍රතිසංස්කරණයේදී පිටවන සිමෙන්ති සහ ජිප්සම් දූවිලි ඉතා සියුම් (මයික්‍රෝන 1 සිට 10 දක්වා) වන බැවින්, ඒවා පෙරහනේ ඇති අන්වීක්ෂීය සිදුරු තුළ තැන්පත් වේ.

පෘෂ්ඨීය පෙරීම (Surface Filtration) සහ අභ්‍යන්තර පෙරීම (Depth Filtration)

පෙරහනක් ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රධාන ක්‍රමවේද දෙකක් ඇත. පෘෂ්ඨීය පෙරීමේදී දූවිලි අංශු පෙරහනේ මතුපිට රැඳෙන අතර, එමඟින් කාලයත් සමඟ "දූවිලි තට්ටුවක්" (Dust cake) නිර්මාණය වේ. මෙම තට්ටුව මඟින් වඩාත් සියුම් දූවිලි අංශු පවා පෙරා ගැනීමට උපකාරී වුවද, එය ඝන වන විට වායු ප්‍රතිරෝධය (Pressure drop) ඉහළ යයි. අභ්‍යන්තර පෙරීමේදී සියුම් අංශු පෙරහන් තන්තු අතර සිරවේ. මෙය පිරිසිදු කිරීම වඩාත් අපහසු වන අතර, කාලයත් සමඟ පෙරහන සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට සිදුවේ.

වායු ප්‍රවාහය (Airflow) අවහිර වූ විට, යන්ත්‍රයේ මෝටරය සිසිල් වීමට අවශ්‍ය වාතය නොලැබී යයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෝටරයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යන අතර, දිගුකාලීනව මෝටරය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාවිරහිත වීමට ඉඩ ඇත. එබැවින් පෙරහන නඩත්තු කිරීම යනු හුදෙක් පිරිසිදු කිරීමට වඩා යන්ත්‍රයේ ආයු කාලය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයකි.

වියළි පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමවේදය: නිවැරදි යාන්ත්‍රික පියවර

පෙරහන පිරිසිදු කිරීමේදී පළමු පියවර විය යුත්තේ වියළි ක්‍රමවේද භාවිත කිරීමයි. මෙහිදී අනුගමනය කළ යුතු ප්‍රධාන පියවර කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

• සැහැල්ලුවෙන් තට්ටු කිරීම (Gentle Tapping): පෙරහන පිටතට ගෙන එහි ප්ලාස්ටික් රාමුවෙන් අල්ලා ඝන පෘෂ්ඨයක් මත සැහැල්ලුවෙන් තට්ටු කරන්න. කිසිවිටකත් රැලි සහිත පෙරහන් කොටස සෘජුවම බිම වැදීමට ඉඩ නොදෙන්න. මින් තන්තු අතර ඇති බැඳීම් ලිහිල් විය හැක.
• මෘදු බුරුසුවක් භාවිතය (Using a Soft Brush): රැලි අතර රැඳී ඇති දූවිලි ඉවත් කිරීම සඳහා මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් භාවිත කරන්න. තද කෙඳි සහිත බුරුසු භාවිතයෙන් පෙරහනේ ඇති සියුම් පටලයට (Membrane) හානි විය හැක.
• සම්පීඩිත වාතය (Compressed Air) භාවිතය: හැකි නම්, පෙරහනේ ඇතුළත සිට පිටතට වාතය පිඹීම මඟින් සිදුරු තුළ සිරවී ඇති දූවිලි ඉවත් කළ හැකිය. මෙහිදී වායු පීඩනය අධික නොවිය යුතු අතර, පෙරහනට හානි නොවන පරිදි ප්‍රවේශම් විය යුතුය.

තෙත පිරිසිදු කිරීම: ද්‍රව්‍යය මත පදනම් වූ නීති

සෑම වැකියුම් ෆිල්ටරයක්ම ජලයෙන් සේදිය නොහැක. මෙය වටහා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. පෙරහන් ද්‍රව්‍යය අනුව නඩත්තු ක්‍රම වෙනස් වේ:

කඩදාසි පෙරහන් (Paper Filters)

කඩදාසිවලින් සෙලියුලෝස් තන්තු (Cellulose fibers) ආශ්‍රයෙන් නිපදවා ඇති ෆිල්ටර් කිසිවිටකත් ජලයෙන් නොසේදිය යුතුය. ජලය ස්පර්ශ වූ වහාම මෙම තන්තු එකිනෙක ඇලී සිදුරු සම්පූර්ණයෙන්ම වැසී යන අතර, වියළීමෙන් පසුවද පෙරහන භාවිතයට ගත නොහැකි තත්ත්වයට පත්වේ. මෙවැනි පෙරහන් සඳහා කළ හැක්කේ වියළි පිරිසිදු කිරීම පමණි.

පොලියෙස්ටර් සහ කෘතිම පෙරහන් (Polyester/Synthetic Filters)

නැවත සේදිය හැකි (Washable) ලෙස ලේබල් කර ඇති පොලියෙස්ටර් පෙරහන් මද උණුසුම් ජලයෙන් සෝදා පිරිසිදු කළ හැක. මෙහිදී රසායනික සේදුම්කාරක හෝ සබන් භාවිත නොකළ යුතුය. මන්ද, ඒවායේ අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍ය මඟින් පෙරහනේ ඇති ක්ෂුද්‍ර සිදුරු විනාශ විය හැකි බැවිනි. සේදීමෙන් පසු අවම වශයෙන් පැය 24ක්වත් සෙවනේ හොඳින් වියළීමට හැරිය යුතුය. තෙතමනය සහිතව නැවත යන්ත්‍රයට සවිකළහොත්, ඇදගන්නා දූවිලි ජලය සමඟ මිශ්‍ර වී සිමෙන්ති මෙන් තද වී පෙරහන සදහටම අක්‍රිය වනු ඇත.

පෙරහනේ ආයු කාලය දිගු කරගැනීමේ උපාය මාර්ග

නිවසක් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේදී දූවිලි ප්‍රමාණය අධික බැවින්, ප්‍රධාන පෙරහන ආරක්ෂා කරගැනීමට අතිරේක පියවර ගැනීම වඩාත් නුවණට හුරුය:

• දූවිලි බෑග් (Fleece Dust Bags) භාවිතය: වැකියුම් යන්ත්‍රය තුළට රෙදි හෝ විශේෂිත කඩදාසිවලින් කළ දූවිලි බෑගයක් ඇතුළු කිරීමෙන් සියුම් දූවිලිවලින් 90%කට වඩා ප්‍රධාන පෙරහන වෙත යාම වළක්වා ගත හැකිය.
• සයික්ලෝන් වෙන්කරනය (Cyclone Separator): කාර්මික මට්ටමේ වැඩ සඳහා වැකියුම් යන්ත්‍රයට පෙර සයික්ලෝන් පෙරහනක් සම්බන්ධ කිරීමෙන්, බර දූවිලි කොටස් කලින්ම වෙන් කර ඉවත් කළ හැකිය.
• වරින් වර විවේක දීම: දිගින් දිගටම යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක නොකර, සෑම මිනිත්තු 15-20කට වරක් යන්ත්‍රය ක්‍රියා විරහිත කර පෙරහන මතුපිට දූවිලි සොලවා හැරීමෙන් එහි කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවිය හැක.