බෑගයක් රහිතව වැකියුම් කිරීම සහ එය හිස් කිරීමේදී දූවිලි විසිරීම වැළැක්වීම

බෑගයක් රහිත වැකියුම් ක්ලීනර් (Bagless vacuum cleaners) භාවිතය පහසු වුවද, එහි දූවිලි බඳුන හිස් කිරීමේදී සියුම් දූවිලි අංශු නැවත වාතයට මුදාහැරීම පොදු ගැටලුවකි. මෙම ලිපියෙන් භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම භාවිත කරමින් කිසිදු දූවිලි අංශුවක් පරිසරයට මුදා නොහැර දූවිලි බඳුන නිවැරදිව හිස් කරන්නේ කෙසේදැයි විස්තර කෙරේ.

දූවිලි විසිරී යාමට හේතු වන භෞතික විද්‍යාත්මක සාධක

වැකියුම් ක්ලීනරයක් ක්‍රියාත්මක වන විට, සුළි කුණාටු තාක්ෂණය (cyclonic separation) මගින් දූවිලි අංශු සහ වාතය වෙන් කරනු ලැබේ. මෙම ක්‍රියාවලියේදී ප්ලාස්ටික් බඳුන තුළ ඇති වන ඝර්ෂණය නිසා ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණයක් (electrostatic charge) ජනනය වේ. මෙම ආරෝපණය හේතුවෙන් සියුම් දූවිලි අංශු එකිනෙකාගෙන් විකර්ෂණය වන අතර, බඳුන විවෘත කළ සැණින් ඒවා වේගයෙන් වාතයට මුදා හැරේ. මීට අමතරව, ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයට වඩා වාතයේ ඇති වන සුළු කැළඹිලි ස්වභාවය (turbulence) PM2.5 සහ PM10 වැනි අතිශය සියුම් අංශු කෙරෙහි වැඩි බලපෑමක් ඇති කරයි. එබැවින්, බඳුන හිස් කිරීමේදී වායු ප්‍රවාහය අවම කිරීම සහ ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණය පාලනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

තෙතමනය සහ ගුරුත්වාකර්ෂණය භාවිතයෙන් දූවිලි පාලනය කිරීම

වාතයේ ඇති දූවිලි අංශු එකිනෙක බැඳ තැබීමට තෙතමනයට විශාල හැකියාවක් ඇත. දූවිලි බඳුන හිස් කිරීමට ප්‍රථම, ඔබ එය බැහැර කරන කුණු බඳුන අභ්‍යන්තරයට ජල වාෂ්ප ස්වල්පයක් ඉසීමෙන් (water misting) දූවිලි වලාකුළු ඇති වීම සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වළක්වා ගත හැකිය. ජල අංශු දූවිලි අංශු සමඟ එකතු වී ඒවායේ බර වැඩි කරන අතර, එමඟින් ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය නිසා දූවිලි පහළටම ගිලා බසී.

• ප්ලාස්ටික් බෑග් ක්‍රමය: දූවිලි බඳුන සම්පූර්ණයෙන්ම විශාල ප්ලාස්ටික් බෑගයක් තුළට දමා, බෑගයේ කට තදින් වසා ප්ලාස්ටික් බෑගය තුළදීම දූවිලි බඳුන විවෘත කරන්න. විනාඩියක් පමණ රැඳී සිට දූවිලි තැන්පත් වූ පසු බඳුන පිටතට ගන්න.
• තෙත් කඩදාසි ක්‍රමය: කුණු බඳුනේ පතුලට තෙත් පුවත්පතක් හෝ තෙත් රෙදි කැබැල්ලක් දැමීමෙන් දූවිලි අංශු නැවත ඉහළට ඒම වළක්වා ගත හැකිය.

ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ උදාසීන කිරීමේ ක්‍රමවේදය

ප්ලාස්ටික් බඳුනේ බිත්තිවල දූවිලි ඇලී තිබීමට ප්‍රධාන හේතුව ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණයයි. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා, බඳුන හිස් කිරීමට පෙර ප්‍රති-ස්ථිතික (anti-static) රෙදි කඩකින් බඳුනේ බාහිර පෘෂ්ඨය පිසදැමීම කළ හැකිය. එමඟින් ප්ලාස්ටික් බඳුනේ ඇති ආරෝපණය උදාසීන වී, දූවිලි අංශු බිත්තිවලින් ගිලිහී පහසුවෙන් පහළට වැටේ. ප්ලාස්ටික් මතුපිට සීරීම් වලක්වා ගැනීම සඳහා මෘදු මයික්‍රෝ ෆයිබර් රෙදි කඩක් භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසු වේ.

පෙරහන් නඩත්තුව සහ එහි විද්‍යාත්මක පදනම

බෑගයක් නොමැති වැකියුම් ක්ලීනර්වල කාර්යක්ෂමතාවය රඳා පවතින්නේ එහි ඇති පෙරහන් (filters) පද්ධතිය මතය. විශේෂයෙන්ම HEPA පෙරහන් මගින් මයික්‍රෝන 0.3 ක් තරම් කුඩා අංශු පවා 99.97% ක කාර්යක්ෂමතාවයකින් යුතුව රඳවා ගනු ලබයි. මෙම පෙරහන් දූවිලිවලින් පිරී ගියහොත්, උපාංගයේ උරා ගැනීමේ බලය (suction power) අඩු වී එන්ජිම රත් වීම සිදු වේ.

පෙරහන් පිරිසිදු කිරීමේදී පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:

• පෙරහන ගලවා මෘදු ලෙස තට්ටු කර එහි රැඳී ඇති දූවිලි ඉවත් කරන්න. මෙය සැමවිටම එළිමහනේ හෝ හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක සිදු කිරීමට වගබලා ගන්න.
• සෝදා පිරිසිදු කළ හැකි පෙරහන් (washable filters) පිරිසිදු සීතල ජලයෙන් පමණක් සෝදන්න. කිසිදු රසායනික සබන් වර්ගයක් හෝ බ්ලීචිං ද්‍රව්‍යයක් භාවිත නොකරන්න.
• නැවත සවි කිරීමට පෙර අවම වශයෙන් පැය 24 ක් වත් සෙවනේ වියළීමට ඉඩ හරින්න. තෙතමනය සහිත පෙරහන් සවි කළහොත් පුස් (mold) සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වී දුර්ගන්ධයක් ඇති විය හැකිය.

පියවරෙන් පියවර නිවැරදිව හිස් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය

දූවිලි අවම කරමින් බඳුන හිස් කිරීමට මෙම පියවර අනුගමනය කරන්න. ප්‍රථමයෙන්, වැකියුම් ක්ලීනරය ක්‍රියාවිරහිත කර විදුලි සැපයුමෙන් ඉවත් කරන්න. ඉන්පසු දූවිලි බඳුන පරිස්සමින් ගලවා ගන්න. කුණු බඳුනක් ගෙන එහි පතුලට ජලය ස්වල්පයක් ඉසින්න. දූවිලි බඳුන කුණු බඳුන තුළට හැකිතාක් ගැඹුරට දමා, සෙමින් එහි පියන විවෘත කරන්න. තත්පර 30 ක් පමණ බඳුන සෙලවීමකින් තොරව තබා ගන්න, එවිට සියලුම සියුම් අංශු පහළට තැන්පත් වේ. අවසානයේදී, තෙත් රෙදි කඩකින් බඳුනේ අභ්‍යන්තරය පිසදමා නැවත සවි කරන්න. මෙමගින් දූවිලි ආශ්වාස කිරීමෙන් වැළකී සෞඛ්‍යාරක්ෂිතව පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු අවසන් කළ හැකිය.