බර්ස් සේදීමෙන් තොරව අතින් ක්‍රියාකරවන කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් පිරිසිදු කිරීම

අතින් ක්‍රියාකරවන කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක ඇති ඇඹරුම් තල (burrs) ජලයෙන් සේදීම මඟින් ඒවායේ මලකඩ ඇතිවීම සහ කෝපි රසය වෙනස් වීම සිදුවිය හැක. ජලය භාවිතයෙන් තොරව නිවැරදි වියලි ක්‍රමවේදයන් මඟින් මල නොබැඳෙන වානේ හෝ සෙරමික් තල ආරක්ෂා කරගනිමින් කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රය දිගුකාලීනව පිරිසිදුව තබාගන්නා ආකාරය මෙමඟින් පැහැදිලි කෙරේ.

ඇඹරුම් තල සඳහා ජලය අහිතකර වන්නේ ඇයි?

බොහෝ අතින් ක්‍රියාකරවන කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රවල තල නිපදවා ඇත්තේ ඉහළ කාබන් ප්‍රතිශතයක් සහිත මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) හෝ සෙරමික් (ceramic) ද්‍රව්‍යවලිනි. වානේ තල ජලය සමඟ ස්පර්ශ වූ විට, වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදු වී ක්ෂණිකව මලකඩ (iron oxide) ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී. මෙම විද්‍යුත් රසායනික ක්‍රියාවලිය නිසා ලෝහයේ මතුපිට සදාකාලිකවම දුර්වල වන අතර තලවල තියුණු බව අඩු වේ. තියුණු බව අඩු වූ විට කෝපි ඇඹරීම අසමාන වන අතර, එමඟින් කෝපි පෙරීමේදී රසය අසමතුලිත වේ. සෙරමික් තලවල මලකඩ නොබැඳුණද, ඒවා ක්ෂුද්‍ර සිදුරු සහිත ස්වභාවයක් ගන්නා නිසා ජලය පහසුවෙන් උරාගෙන වියලීමට බොහෝ කාලයක් ගතවේ. මෙලෙස රැඳෙන තෙතමනය නිසා පසුව අඹරන කෝපි කුඩු තලවල ඇලී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සහ දිලීර වර්ධනය වීමට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වේ. එමෙන්ම කෝපි බෝංචිවල අඩංගු ස්වාභාවික ලිපිඩ සහ තෙල් වර්ග (coffee oils) ජලයෙන් පමණක් ඉවත් කළ නොහැකි අතර, ජලය එකතු වූ විට එම තෙල් තට්ටුව තවදුරටත් ඝන වී තලවල ඇලී පවතී. මෙය පසුව කෝපි රසයට අමිහිරි, පැරණි තෙල් රසයක් (rancid flavor) එක් කරයි.

වියලි පිරිසිදු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය උපකරණ

ජලය රහිතව කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් පිරිසිදු කිරීම සඳහා භෞතික විද්‍යාත්මක උපක්‍රම සහ නිවැරදි උපකරණ භාවිතය අත්‍යවශ්‍ය වේ. මේ සඳහා පහත සඳහන් දෑ සූදානම් කරගන්න:

• තද කෙඳි සහිත කුඩා බුරුසුවක්: ඇඹරුම් තලවල කට්ට (grooves) අතර රැඳී ඇති කෝපි කුඩු ඉවත් කිරීම සඳහා ස්වාභාවික කෙඳි හෝ නයිලෝන් කෙඳි සහිත කුඩා බුරුසුවක් වඩාත් සුදුසුය.
• වායු පිම්බනයක් (Air Blower): කැමරා කාච පිරිසිදු කිරීමට ගන්නා ආකාරයේ අතින් ක්‍රියාකරවන වායු පිම්බනයක් මඟින් ඇසට නොපෙනෙන කුඩා සිදුරු තුළ ඇති කෝපි කුඩු අධි පීඩන වාතය යොදා ඉවත් කළ හැක.
• මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩක්: මයික්‍රෝෆයිබර් තන්තු සකස් වී ඇත්තේ පොලියෙස්ටර් සහ පොලිමයිඩ් වැනි කෘතිම ද්‍රව්‍යවලිනි. මෙම තන්තු මතුපිට ඇති තෙල් අංශු සමඟ ශක්තිමත් වෑන්ඩර්වාල්ස් බල (Van der Waals forces) ඇති කරගනිමින්, ජලය භාවිතයෙන් තොරවම ලිපිඩ සහ තෙල් පහසුවෙන් තමන් වෙත ආකර්ෂණය කරගනී.
• විශේෂිත පිරිසිදු කිරීමේ පෙති (Grinder Cleaning Tablets): මේවා සාමාන්‍යයෙන් ග්ලූටන් රහිත ධාන්‍ය සහ පිෂ්ඨය භාවිතයෙන් නිපදවා ඇති අතර, තලවල තැන්පත් වී ඇති කෝපි තෙල් සම්පූර්ණයෙන්ම උරාගැනීමට උපකාරී වේ.

පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය

ඇඹරුම් යන්ත්‍රය නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම සඳහා ක්‍රමානුකූලව එහි කොටස් ගැලවීම සහ පිරිසිදු කිරීමේ නිවැරදි අනුපිළිවෙල අනුගමනය කළ යුතුය:

1. කොටස් ගැලවීම (Disassembly)

පළමුව, නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් අනුව ඇඹරුම් යන්ත්‍රයේ ඉහළ අත්කොටස, ගැලපුම් මුදුව (adjustment ring) සහ ඇතුළත ඇති තල පද්ධතිය ප්‍රවේශමෙන් ගලවා ගන්න. ගලවා ගන්නා සියලුම ඇණ සහ වොෂර් (washers) පිරිසිදු, වියලි මතුපිටක් මත අනුපිළිවෙලින් තබන්න. මෙලෙස තැබීමෙන් නැවත සවිකිරීමේදී කොටස් අස්ථානගත වීම වළක්වා ගත හැක.

2. බුරුසුව සහ වාතය මඟින් පිරිසිදු කිරීම

ඇඹරුම් තල අතට ගෙන බුරුසුව මඟින් ඉහළ සිට පහළට කෝපි කුඩු පිසදමන්න. තලවල ඇති කට්ට (flutes) දිගේ බුරුසුව චලනය කිරීමට වගබලා ගන්න. ඉන්පසු වායු පිම්බනය භාවිතයෙන් තලවල සහ මැදිරියේ අභ්‍යන්තරයට තදින් වාතය පිඹින්න. මෙමඟින් ස්ථිතික විද්‍යුතය (static electricity) නිසා ලෝහයට ඇලී පවතින කුඩාම දූවිලි අංශු පවා පහසුවෙන් ගැලවී යයි.

3. ත්‍රෙඩ් (Threads) පිරිසිදු කිරීම

ගැලපුම් ඇණයේ ත්‍රෙඩ් (threads) අතර කෝපි කුඩු තැන්පත් වීම නිසා කාලයත් සමඟ ඇඹරුම් ප්‍රමාණය වෙනස් කිරීම අපහසු වේ. එම කොටස් බුරුසුවකින් හොඳින් පිසදමා පිරිසිදු කරන්න. මෙලෙස ත්‍රෙඩ් පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙන් ලෝහය ගෙවී යාම (abrasive wear) වළක්වා ගත හැක.

4. කෝපි තෙල් පිසදැමීම

කෝපි බෝංචි ඇඹරීමේදී පිටවන තෙල් කාලයත් සමඟ ඔක්සිකරණය වේ. මෙය වැළැක්වීම සඳහා වියලි මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් තලවල මතුපිට හොඳින් පිසදමන්න. රෙදි කඩේ ඇති තන්තු මඟින් ලෝහමය මතුපිට ඇති තෙල් තට්ටුව කාර්යක්ෂමව උරාගනු ඇත.

විශේෂිත වියලි පෙති මඟින් ගැඹුරු පිරිසිදු කිරීම

සෑම සති කිහිපයකට වරක් ඇඹරුම් යන්ත්‍රය සම්පූර්ණයෙන්ම නොගලවා ගැඹුරු පිරිසිදු කිරීමක් සිදු කිරීමට විශේෂිත පිරිසිදු කිරීමේ පෙති (cleaning tablets) භාවිතා කළ හැක. මෙම පෙති සකස් කර ඇත්තේ කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍ර සඳහාම වන අතර, ඒවායේ ඇති ස්වාභාවික පිෂ්ඨය මඟින් තලවල තැන්පත් වී ඇති තෙල් සහ කෝපි කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම උරාගනු ලබයි. මෙම පෙති ස්වල්පයක් (ග්‍රෑම් 10-15 පමණ) යන්ත්‍රයට දමා මධ්‍යම ප්‍රමාණයට අඹරන්න. ඉන්පසු ඉතිරි වී ඇති පිෂ්ඨය සහ ධාන්‍ය කුඩු ඉවත් කිරීම සඳහා සාමාන්‍ය කෝපි බෝංචි ස්වල්පයක් දමා නැවත අඹරා එම කෝපි කුඩු ඉවතලන්න. මෙම ක්‍රියාවලිය මඟින් කිසිදු තෙතමනයක් රහිතව තල පද්ධතියේ ඇති සියලුම අපද්‍රව්‍ය සහ පැරණි සුවඳවල් ඉවත් කරගත හැක.

නිතිපතා නඩත්තු කිරීමේ වැදගත්කම

අතින් ක්‍රියාකරවන කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් යනු දිගුකාලීන ආයෝජනයකි. සෑම භාවිතයකින්ම පසු කුඩා බුරුසුවකින් දෘශ්‍යමාන කෝපි කුඩු ඉවත් කිරීම සහ සති දෙකකට වරක් සම්පූර්ණ වියලි පිරිසිදු කිරීමක් සිදු කිරීම මඟින් එහි ආයු කාලය සහ කෝපිවල රසය උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගත හැක. කිසිවිටකත් ඇඹරුම් යන්ත්‍රය සේදීම සඳහා පිඟන් සෝදන යන්ත්‍ර (dishwasher) හෝ රසායනික සේදුම් කාරක (detergents) භාවිතා නොකරන්න.