පෝච්චි පසෙහි පුස් හටගැනීමෙන් තොරව නිවසේ වගාකරන පැලෑටි සඳහා ප්රශස්ත වායු ආර්ද්රතාවයක් පවත්වා ගැනීම විද්යාත්මක ප්රවේශයක් අවශ්ය වන සියුම් කාර්යයකි. වාතයේ ඇති ජල වාෂ්ප ප්රමාණය සහ පසෙහි ඇති තෙතමනය අතර සමතුලිතතාවය නිවැරදිව කළමනාකරණය කිරීමෙන් දිලීර වර්ධනය වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
ආර්ද්රතාවය සහ පුස් වර්ධනය වීමේ භෞතික විද්යාව
කාමරයක සාපේක්ෂ ආර්ද්රතාවය (Relative Humidity) ඉහළ යන විට, වාතයට රඳවා ගත හැකි උපරිම ජල වාෂ්ප ප්රමාණයට ආසන්න වේ. නිවර්තන කලාපීය පැලෑටි සඳහා 50% ත් 60% ත් අතර ආර්ද්රතාවයක් වඩාත් සුදුසු වුවද, වාතය එකතැන පල්වීම සහ අධික තෙතමනය දිලීර බීජාණු (fungal spores) සක්රීය වීමට මග පාදයි. පුස් වර්ග වර්ධනය වීමට ප්රධාන සාධක තුනක් අවශ්ය වේ: පෝෂක බහුල උපස්තරයක් (පස), ප්රමාණවත් තෙතමනයක් සහ නිශ්චල වායුගෝලයක්.
භෞතික විද්යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, වාතයේ ඇති ජල වාෂ්ප පසෙහි මතුපිට ඝනීභවනය වීම වැළැක්විය යුතුය. වායු උෂ්ණත්වය පහත වැටෙන විට, එහි තෙතමනය රඳවා ගැනීමේ හැකියාව අඩු වන අතර, එමඟින් පෝච්චි මතුපිට සියුම් ජල පටලයක් සාදයි. මෙය දිලීර බීජාණු ප්රරෝහණය වීමට අවශ්ය පරිසරය සපයයි.
පත්ර මතට ජලය ඉසීමේ අන්තරාය සහ උදාසීන වාෂ්පීකරණ ක්රම
බොහෝ දෙනෙකු පැලෑටි වල ආර්ද්රතාවය වැඩි කිරීමට කොළ මතට ජලය ඉසීම (misting) සිදු කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෙමඟින් වාතයේ දිගුකාලීන ආර්ද්රතාවයක් ඇති නොවන අතර, පස මතුපිට සහ පත්ර මත ජල බිංදු එකතු වේ. මෙම නිදහස් ජලය (free water) පැය කිහිපයක් පවතින විට දිලීර ආසාදන ශීඝ්රයෙන් ව්යාප්ත වේ. මීට වඩාත් සුදුසු විද්යාත්මක විකල්ප කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- ගල් කැට තැටි ක්රමය (Pebble Trays): පෝච්චිය යටින් නොගැඹුරු තැටියක් තබා, එයට ගල් කැට හෝ මැටි බෝල (expanded clay) දමා ජලයෙන් පුරවන්න. මෙහිදී වැදගත්ම රීතිය වන්නේ පෝච්චියේ පතුල ජල මට්ටම සමඟ සෘජුවම ස්පර්ශ නොවීමයි. ජලය වාෂ්ප වන විට පෝච්චිය වටා ක්ෂුද්ර දේශගුණයක් (microclimate) නිර්මාණය වන අතර, පසෙහි අතිරික්ත තෙතමනයක් ඇති නොවේ.
- කණ්ඩායම් ගත කිරීම (Grouping Plants): පැලෑටි එකිනෙකට සමීපව තැබීමෙන් ස්වභාවික උත්ස්වේදනය (transpiration) මගින් අවට ප්රදේශයේ ආර්ද්රතාවය ස්වභාවිකවම ඉහළ යයි. නමුත් මෙහිදී වාතය ගලායාමට ප්රමාණවත් ඉඩක් තැබිය යුතුය.
පසෙහි ව්යුහය සහ දිලීර ප්රතිරෝධී ද්රව්ය භාවිතය
පුස් වර්ධනය වීම වැළැක්වීමට නම් පසෙහි ජල ව්යුහය සහ රසායන විද්යාව වෙනස් කළ යුතුය. කාබනික ද්රව්ය බහුල, වායු සංසරණය අඩු පසෙහි පුස් පහසුවෙන් හටගනී. පසෙහි වාතනය (aeration) වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා පහත සඳහන් සංරචක එකතු කිරීම වැදගත් වේ:
- පර්ලයිට් (Perlite): පසෙහි සිදුරු සහිත බව වැඩි කර ජල අපවහනය වේගවත් කරයි. මෙයින් පස මතුපිට ඉක්මනින් වියළීමට ඉඩ සලසයි.
- සක්රීය අඟුරු (Activated Charcoal): පෝච්චි මිශ්රණයට සක්රීය අඟුරු කුඩු ස්වල්පයක් එකතු කිරීමෙන් විෂ ද්රව්ය සහ අතිරික්ත තෙතමනය උරාගන්නා අතර, දිලීර වලට අවශ්ය පෝෂක පදාර්ථ අවශෝෂණය කරමින් පුස් වර්ධනය වීම වළක්වයි.
- පොල් ලෙලි කැබලි සහ වැලි: පස එකට ඇලීම වළක්වා වාතය ගමන් කිරීමට මාර්ග සාදයි.
වායු සංසරණය සහ උෂ්ණත්ව පාලනය
වාතය චලනය වීම (Air circulation) යනු පුස් වලට එරෙහිව ඇති ප්රබලම අවියයි. නිශ්චල වාතය පවතින විට, පස මතුපිට ඇති තෙතමනය සහිත වායු ස්තරය (boundary layer) ඉවත් නොවේ. කුඩා විදුලි පංකාවක් ආධාරයෙන් කාමරයේ වාතය මෘදු ලෙස සංසරණය වීමට සැලැස්වීමෙන් මෙම ගැටලුව විසඳා ගත හැකිය. මෙහිදී සෘජුවම පැලෑටි දෙසට නොව, කාමරය පුරා වාතය කැරකෙන සේ පංකාව ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
එමෙන්ම, ශීත කාලයේදී හෝ රාත්රී කාලයේදී උෂ්ණත්වය පහත වැටෙන විට ආර්ද්රතාකාරක (humidifiers) ක්රියාත්මක කිරීම සීමා කළ යුතුය. අඩු උෂ්ණත්වයේදී වාතයේ උපරිම ආර්ද්රතා ධාරිතාවය අඩු බැවින්, ජලය පහසුවෙන් ඝනීභවනය වී පසෙහි පුස් ඇති කරයි.
නිවැරදි ජල සම්පාදන ක්රමවේදය සහ පස් මතුපිට ආරක්ෂණය
වාතයේ ආර්ද්රතාවය වැඩි කරන අතරතුර පසෙහි අධික තෙතමනය පාලනය කිරීම සඳහා ජලය දැමීමේ ක්රමවේදය වෙනස් කළ යුතුය. පෝච්චියේ ඉහළ පස් ස්තරය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී යන තෙක් නැවත ජලය දැමීමෙන් වැළකී සිටීම සරල නමුත් අතිශය සාර්ථක උපක්රමයකි. පසෙහි ඉහළ සෙන්ටිමීටර 2-3 ක ප්රමාණය වියළිව තැබීමෙන් දිලීර බීජාණුවලට ප්රරෝහණය වීමට අවශ්ය ජල මාධ්යය අහිමි වේ.
මීට අමතරව, පස් මතුපිට වියළි අකාබනික ස්තරයකින් ආවරණය කිරීම (mulching) කළ හැකිය. මේ සඳහා සිහින් ගල් කැට, රළු වැලි හෝ සෝදා පිරිසිදු කරන ලද මැටි බෝල භාවිතා කළ හැකිය. මෙම ස්තරය මගින් පස මතුපිට සෘජුවම වාතයට නිරාවරණය වීම වළක්වන අතර, එමගින් පස මතුපිට පුස් වර්ධනය වීමට ඇති ඉඩකඩ සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි වේ.
