සොසේජස් පිරවුම් යන්ත්ර නිසි ලෙස පිරිසිදු කිරීම සහ සනීපාරක්ෂාව ආරක්ෂා කිරීම මඟින් ආහාර මඟින් බෝවන රෝග වළක්වා ගත හැකි අතර උපකරණවල කල්පැවැත්ම තහවුරු කළ හැකිය. මස්වල අඩංගු ප්රෝටීන සහ මේද කොටස් යන්ත්රයේ අභ්යන්තර මතුපිට රැඳී තිබීමෙන් බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමට අවශ්ය පසුබිම සකස් වන බැවින්, විද්යාත්මක පිරිසිදු කිරීමේ පියවර අනුගමනය කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
මස් අපද්රව්ය සහ ජෛව පටල (Biofilms) සෑදීමේ රසායන විද්යාව
මස් සැකසීමේදී ඉතිරි වන මේදය සහ ප්රෝටීන මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිටට තදින් ඇලී පවතී. ප්රෝටීන අණු ඉහළ උෂ්ණත්වයකට ලක් වූ විට ඒවා කැටි ගැසී (denaturation) මතුපිටට තවදුරටත් ඇලෙන සුළු ස්වභාවයක් ගනී. මේ හේතුවෙන්, මුලින්ම උණු වතුර භාවිතා කිරීමෙන් ප්රෝටීන මතුපිටට තවත් තදින් ඇලීමට ඉඩ ඇත. එමෙන්ම, ක්ෂුද්ර ජීවීන් විසින් ජෛව පටල (biofilms) සාදන අතර, මේවා සාමාන්ය සේදීමකින් පමණක් ඉවත් කළ නොහැක. සනීපාරක්ෂාව නිසි ලෙස පවත්වා ගැනීමට නම් මෙම කාබනික ද්රව්ය රසායනිකව බිඳ දැමිය යුතුය. මල නොබැඳෙන වානේ (Stainless steel) 304 හෝ 316 කාණ්ඩ සාමාන්යයෙන් මෙම යන්ත්ර සඳහා යොදා ගැනේ. මෙහි ඇති ක්රෝමියම් වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ ප්රතික්රියා කර ස්වයං-සුවවන ක්රෝමියම් ඔක්සයිඩ් ස්ථරයක් සාදයි. අම්ල හෝ ක්ලෝරයිඩ් අඩංගු රසායනික ද්රව්ය මෙම ස්ථරය විනාශ කරයි. එම නිසා පිරිසිදු කිරීමේදී උදාසීන pH අගයක් ඇති හෝ මෘදු ක්ෂාරීය ද්රාවණ පමණක් තෝරාගත යුතුය.
යන්ත්රය කොටස්වලට ගැලවීම සහ පූර්ව සේදීමේ වැදගත්කම
පිරිසිදු කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර සොසේජස් පිරවුම් යන්ත්රය සම්පූර්ණයෙන්ම කොටස්වලට ගැලවිය යුතුය. සිලින්ඩරය, පිස්ටනය, සිලිකන් මුද්රා (seals) සහ තුණ්ඩ (nozzles) වෙන වෙනම ඉවත් කරන්න. භෞතිකව ඉතිරි වී ඇති මස් කොටස් මුලින්ම ඉවත් කළ යුතුය. ඊළඟට, සෙල්සියස් අංශක 30 ත් 40 ත් අතර මද උණුසුම් ජලයෙන් සියලුම කොටස් සෝදා හරින්න. මෙම උෂ්ණත්වය මඟින් ප්රෝටීන කැටි ගැසීමකින් තොරව දියකර හැරීමටත්, ඝනීභවනය වූ මේද කොටස් මෘදු කිරීමටත් උපකාරී වේ. කිසිවිටකත් පළමු පියවරේදීම අධික උණුසුම් ජලය (සෙල්සියස් අංශක 60 ට වැඩි) භාවිතා නොකරන්න.
සර්ෆැක්ටන්ට් සහ ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරක භාවිතය
මේද සහ ප්රෝටීන කාර්යක්ෂමව ඉවත් කිරීම සඳහා ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරක (alkaline detergents) හෝ උසස් තත්ත්වයේ පිඟන් සෝදන දියර (surfactants) භාවිතා කළ යුතුය. සර්ෆැක්ටන්ට් මඟින් ජලයේ පෘෂ්ඨික ආතතිය අඩු කරන අතර, එමඟින් මේද අණු ජලය සමඟ මිශ්ර වී (emulsification) පහසුවෙන් ඉවත් වේ. මල නොබැඳෙන වානේ කොටස් පිරිසිදු කිරීමේදී ක්ලෝරීන් අඩංගු ද්රව්ය භාවිතයෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. ක්ලෝරීන් මඟින් වානේ මතුපිට ඇති ආරක්ෂිත ක්රෝමියම් ඔක්සයිඩ් ස්ථරයට හානි සිදු වී මලකඩ කෑමට (pitting corrosion) හේතු විය හැක. ඒ වෙනුවට ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) හෝ මෘදු ක්ෂාරීය සබන් ද්රාවණයක් භාවිතා කරන්න.
යාන්ත්රික පිරිසිදු කිරීම සහ සනීපාරක්ෂාව තහවුරු කිරීම
සිලින්ඩරය සහ තුණ්ඩ ඇතුළත ඇති පටු සිදුරු පිරිසිදු කිරීම සඳහා දිගු හැන්ඩ්ලයක් සහිත මෘදු බුරුසුවක් භාවිතා කරන්න. ලෝහමය බුරුසු හෝ කම්බි පූච්චි භාවිතයෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවායින් මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිට සීරීමට ලක් විය හැකි බැවිනි. මෙම සීරීම් තුළ බැක්ටීරියා පහසුවෙන් සැඟවී වර්ධනය විය හැක. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, සියලුම කොටස් පිරිසිදු ජලයෙන් හොඳින් සෝදා හරින්න. සනීපාරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා, සෙල්සියස් අංශක 80 ට වැඩි උණුසුම් ජලයෙන් අවසන් වරට සේදීම සිදු කළ හැකිය. මෙමඟින් තාප සනීපාරක්ෂාව (thermal sanitization) සිදුවන අතර ඉතිරි වී ඇති ක්ෂුද්ර ජීවීන් විනාශ වේ.
වියළීම, නඩත්තුව සහ ගබඩා කිරීමේ පියවර
සේදීමෙන් පසු සියලුම කොටස් වාතයේ වියළීමට ඉඩ හැරීම හෝ පිරිසිදු ලිනන් රෙද්දකින් සම්පූර්ණයෙන්ම තෙතමනය පිසදැමීම අත්යවශ්ය වේ. තෙතමනය ඉතිරි වුවහොත් ක්ෂුද්ර ජීවීන් නැවත වර්ධනය වීමට සහ ලෝහ කොටස් අවපැහැ ගැන්වීමට ඉඩ ඇත. පිස්ටනයේ ඇති සිලිකන් මුද්රා නම්යශීලීව තබා ගැනීමට සහ ඊළඟ භාවිතයේදී ක්රියාකාරිත්වය සුමට කිරීමට ආහාර ශ්රේණියේ (food-grade) සිලිකන් ග්රීස් හෝ ඛනිජ තෙල් (mineral oil) ස්වල්පයක් ආලේප කරන්න. අවසාන වශයෙන්, දූවිලි හා ආර්ද්රතාවයෙන් තොර වියළි ස්ථානයක කොටස් වෙන වෙනම ගබඩා කරන්න.
දෛනික සනීපාරක්ෂක පිරික්සුම් ලැයිස්තුව
- යන්ත්රය භාවිත කළ වහාම කොටස්වලට ගලවන්න.
- ප්රෝටීන ඉවත් කිරීමට සෙල්සියස් අංශක 30-40 ජලය යොදා පූර්ව සේදීමක් කරන්න.
- මේද ඉවත් කිරීම සඳහා සුදුසු සර්ෆැක්ටන්ට් ද්රාවණයක් භාවිතා කරන්න.
- ලෝහමය නොවන මෘදු බුරුසුවක් ආධාරයෙන් යාන්ත්රිකව අතුල්ලන්න.
- අවසන් වරට උණු ජලයෙන් සෝදා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගන්න.
- ආහාර ශ්රේණියේ ලිහිසි තෙල් යොදා වියළි තැනක ගබඩා කරන්න.
