අර්තාපල් පෙති කපන යන්ත්රයක් භාවිත කිරීමෙන් පසු එහි තල සහ කුහර තුළ සුදු පැහැති ඇලෙන සුළු පිෂ්ඨය තට්ටුවක් තැන්පත් වීම සාමාන්ය දෙයකි. මෙම පිෂ්ඨය වියළී ගිය පසු සාමාන්ය ජලයෙන් පමණක් සෝදා ඉවත් කිරීම අපහසු වන අතර, නිවැරදි රසායනික ක්රමවේදයන් සහ උෂ්ණත්ව පාලනය මඟින් ලෝහයට හානි නොකර එය පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැකිය. පිෂ්ඨය නිසි ලෙස පිරිසිදු නොකිරීමෙන් යන්ත්රයේ තලවල මුවහත අඩු වනවා පමණක් නොව, බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමටද සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වේ. එම නිසා, සරල විද්යාත්මක ක්රමවේද භාවිත කරමින් මෙය පිරිසිදු කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.
පිෂ්ඨය තැන්පත් වීමේ විද්යාත්මක පසුබිම
අර්තාපල් සෛල බිඳී යාමේදී පිටවන පිෂ්ඨය ප්රධාන වශයෙන් ඇමයිලෝස් (amylose) සහ ඇමයිලොපෙක්ටින් (amylopectin) යන පොලිසැකරයිඩ වර්ග දෙකකින් සමන්විත වේ. වියළි පරිසරයකදී මෙම අණු එකිනෙක තදින් බැඳී ශක්තිමත් ජලයට ප්රතිරෝධී පටලයක් සාදයි. අර්තාපල් කපන යන්ත්රය භාවිත කළ වහාම උණුසුම් ජලය යෙදුවහොත් පිෂ්ඨය ජෙලටිනීකරණය (gelatinization) වී තවදුරටත් ඇලෙන සුළු වේ. එම නිසා, පිරිසිදු කිරීමේ පළමු පියවර සැමවිටම සිසිල් ජලයෙන් ආරම්භ කළ යුතුය. සිසිල් ජලය මඟින් පිෂ්ඨය ද්රාවණය නොවුණද, එය ලෝහ මතුපිටින් පහසුවෙන් ගැලවී යාමට සලස්වයි. මීට වෙනස්ව, උණුසුම් ජලය මඟින් පිෂ්ඨය අණු ප්රසාරණය වී ලෝහ සිදුරු තුළ තදින් ඇලී පවතින බැවින් පිරිසිදු කිරීමේ කාර්යය තවත් අපහසු කරවයි.
නිවැරදි උෂ්ණත්වය සහ ආම්ලිකතාව භාවිත කිරීම
පිෂ්ඨය පටල බිඳ දැමීම සඳහා භෞතික බලයට වඩා රසායනික ප්රතික්රියා උපකාරී වේ. මේ සඳහා මෘදු ආම්ලික මාධ්යයක් භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය. සාමාන්ය විනාකිරි (acetic acid) ජලය සමඟ මිශ්ර කර භාවිත කිරීමෙන් ලෝහ මතුපිට ඇති පිෂ්ඨය අණු සහ ඛනිජ ලවණ අතර ඇති බන්ධන බිඳ දැමිය හැකිය. මීට අමතරව, පිරිසිදු කිරීමේදී ජලයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 40 සීමාවේ පවත්වා ගැනීම වැදගත්ය. මෙම උෂ්ණත්වය පිෂ්ඨය ජෙලටින් බවට පත් නොකර එහි ඇලෙන සුළු බව ලිහිල් කිරීමට ප්රමාණවත් වේ. අම්ලයේ ක්රියාකාරිත්වය මඟින් පිෂ්ඨයේ ඇති හයිඩ්රොක්සිල් කාණ්ඩ සමඟ බන්ධන සාදන අතර, එමඟින් ජලය සමඟ එය පහසුවෙන් දිය වී යාමට මඟ පාදයි.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ නිවැරදි ක්රමවේදය
ක්රමානුකූල පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබේ අර්තාපල් පෙති කපන උපකරණය ඉතා කෙටි කාලයකදී පිරිසිදු කරගත හැකිය. පහත දැක්වෙන්නේ ඒ සඳහා වන නිවැරදි පියවරයන් වේ:
- පූර්ව සේදීම: යන්ත්රය භාවිත කළ වහාම ගලා යන සිසිල් ජලයෙන් සෝදා හරින්න. මෙයින් කිසිදු පීඩනයකින් තොරව ඉතිරි වී ඇති ලිහිල් පිෂ්ඨය කොටස් මතුපිටින් ඉවත් කර දමයි.
- ආම්ලික ද්රාවණයක ගිල්වීම: මඳ උණුසුම් ජලය කොටස් හතරකට විනාකිරි කොටසක් එකතු කර සාදාගත් ද්රාවණයක යන්ත්රයේ කොටස් විනාඩි 10-15 අතර කාලයක් ගිල්වා තබන්න. මෙයින් ඇලී පවතින පිෂ්ඨය ස්ථර සම්පූර්ණයෙන්ම ලිහිල් වේ.
- පිරිසිදු කිරීමේ චලනයන්: මෘදු නයිලෝන් බුරුසුවක් භාවිත කර තල ඇති දිශාවට සමාන්තරව මෘදුව අතුල්ලන්න. කිසිවිටකත් තලවලට හරස් අතට හෝ ලම්බකව බුරුසුව නොයවන්න, මන්ද එයින් තලවල මුවහත අඩු විය හැකිය.
- අවසාන සේදීම: පිරිසිදු මඳ උණුසුම් ජලයෙන් නැවත සෝදා හරින්න. මෙයින් ඉතිරි වී ඇති විනාකිරි සහ ලිහිල් වූ පිෂ්ඨය අංශු සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වේ.
ලෝහයේ කල්පැවැත්ම සහ මලකඩ වැළැක්වීම
නොකලින ලෝහ (stainless steel) මල නොබැඳෙන සුළු වුවද, දිගු වේලාවක් තෙතමනය සහිතව තිබීමෙන් ඔක්සිකරණය වීමේ අවදානමක් පවතී. විශේෂයෙන්ම තල අතර ඇති කුඩා සිදුරු සහ ඉස්කුරුප්පු කුහර තුළ ජලය රැඳී තිබීමෙන් ලෝහය දුර්වල විය හැකිය. එම නිසා, සේදීම අවසන් වූ වහාම පිරිසිදු මයික්රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලකින් යන්ත්රය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගත යුතුය. ස්වාභාවිකව වියළීමට තැබීමට වඩා මෙලෙස පිසදැමීමෙන් ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ මතුපිට තැන්පත් වීම වළක්වා ගත හැකිය. තවද, වියළි වාතය හොඳින් සංසරණය වන ස්ථානයක උපකරණය ගබඩා කිරීම මඟින් එහි ආයු කාලය උපරිම කරගත හැකිය.
පරිස්සම් විය යුතු රසායනික සහ භෞතික කරුණු
පිරිසිදු කිරීමේදී කිසිවිටකත් දෘඩ ලෝහමය කම්බි බුරුසු (steel wool) හෝ රළු ස්පන්ච් වර්ග භාවිත නොකළ යුතුය. මේවා මඟින් නොකලින ලෝහ මතුපිට ඇති ආරක්ෂිත ක්රෝමියම් ඔක්සයිඩ් ස්ථරයට හානි සිදු වී, ඉතා ඉක්මනින් මලකඩ කෑමට මඟ පාදයි. එසේම, ක්ලෝරීන් අඩංගු ප්රබල රසායනික ද්රව්ය හෝ බ්ලීචිං කුඩු භාවිත කිරීමෙන් ලෝහයේ දීප්තිය නැති වී යන අතර එය සීරීම්වලට ලක් විය හැකිය. මේ සඳහා සරල භෞතික විද්යාත්මක සහ රසායනික මූලධර්ම අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබේ උපකරණය දිගුකාලීනව සුරක්ෂිතව සහ ඉතාමත් පිරිසිදුව තබා ගත හැකිය.
