ඝන කොන්ක්රීට් හෝ ගඩොල් බිත්ති සහිත විශාල නිවාසවල සාම්ප්රදායික රවුටර මඟින් නිකුත් කරන Wi-Fi සංඥා දුර්වල වීම සහ අන්තර්ජාලය විසන්ධි වීම පොදු ගැටලුවකි. Wi-Fi Mesh තාක්ෂණය මඟින් මෙම භෞතික බාධක බුද්ධිමත් ලෙස ජයගෙන, නිවසේ සෑම කාමරයකටම බාධාවකින් තොරව ස්ථාවර සහ වේගවත් අන්තර්ජාල සබඳතාවක් ලබා දෙන ආකාරය මෙම ලිපියෙන් විද්යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.
ඝන බිත්ති සහ රේඩියෝ තරංග අතර භෞතික විද්යාත්මක අන්තර්ක්රියාව
සාම්ප්රදායික රවුටරයකින් නිකුත් කරනු ලබන්නේ විද්යුත් චුම්බක රේඩියෝ තරංග වේ. මෙම තරංග විවිධ ද්රව්ය හරහා ගමන් කිරීමේදී ඒවායේ ශක්තිය අවශෝෂණය වීම (attenuation) සිදු වේ. විශේෂයෙන්ම ශක්තිමත් කරන ලද කොන්ක්රීට් (reinforced concrete), ඝන ගඩොල් බිත්ති, ජිප්සම් බෝඩ් සහ බිත්ති තුළ ඇති ලෝහමය ජාල හෝ පයිප්ප මඟින් Wi-Fi තරංග විශාල වශයෙන් අවශෝෂණය කර හෝ පරාවර්තනය කර දමයි.
Wi-Fi ජාල ක්රියාත්මක වන සංඛ්යාත කලාප දෙකක් ඇත: GHz 2.4 සහ GHz 5. ඉහළ කලාප පළලක් සහ වේගයක් ලබා දෙන GHz 5 සංඛ්යාතයේ තරංග ආයාමය ඉතා කෙටි බැවින්, එයට ඝන බිත්ති විනිවිද යාමේ granny-level හැකියාව ඉතා අඩුය. අනෙක් අතට, GHz 2.4 සංඛ්යාතය දිගු තරංග ආයාමයක් සහිත බැවින් බිත්ති හරහා තරමක් දුරට ගමන් කළ හැකි වුවද, නිවසේ ඇති අනෙකුත් විද්යුත් උපකරණවලින් (උදාහරණ ලෙස මයික්රොවේව් උඳුන්, බ්ලූටූත් උපාංග) සිදුවන බාධා කිරීම් නිසා එහි ස්ථායීතාවය අඩු වේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සාම්ප්රදායික තනි රවුටරයක් භාවිතා කරන විට ඝන බිත්තිවලින් වට වූ කාමර "අඳුරු කලාප" (dead zones) බවට පත් වේ.
Wi-Fi Mesh පද්ධතියක් යනු කුමක්ද සහ එය ක්රියා කරන්නේ කෙසේද?
Wi-Fi Mesh යනු සාම්ප්රදායික Range Extender (සංඥා වර්ධක) වලට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්, බුද්ධිමත් විමධ්යගත ජාලකරණ පද්ධතියකි. මෙහිදී ප්රධාන රවුටරය සමඟ සම්බන්ධ වූ "නෝඩ්" (Nodes) ලෙස හඳුන්වන කුඩා උපකරණ කිහිපයක් නිවස පුරා ස්ථානගත කරනු ලැබේ. මෙම උපාංග සියල්ලම එකිනෙකා සමඟ සන්නිවේදනය කරමින් මුළු නිවසම ආවරණය වන පරිදි තනි රැහැන් රහිත ජාලයක් (Single SSID) සාදයි.
මෙම පද්ධතියේ ප්රධානතම ලක්ෂණය වන්නේ "ස්වයං-සුවපත් කිරීමේ හැකියාව" (Self-healing) සහ "බාධාවකින් තොරව මාරුවීම" (Seamless Roaming) ය. ඔබ නිවස තුළ ජංගම දුරකථනයක් රැගෙන යනවිට, ජාලය විසන්ධි වීමකින් තොරව ස්වයංක්රීයවම ඔබ සිටින ස්ථානයට ආසන්නතම සහ ශක්තිමත්ම සංඥාව නිකුත් කරන නෝඩය වෙත ඔබගේ උපාංගය සම්බන්ධ වේ. යම් හෙයින් එක් නෝඩයක සබඳතාව බිඳ වැටුණහොත්, පද්ධතිය ස්වයංක්රීයව වෙනත් නෝඩයක් හරහා දත්ත ගමනාගමනය නැවත සකස් කර ගනී (Dynamic Routing).
ඝන බිත්ති සහිත පරිසරයක ප්රශස්ත නෝඩ් ස්ථානගත කිරීමේ කලාව
Mesh පද්ධතියක උපරිම කාර්යක්ෂමතාව ලබා ගැනීම සඳහා නෝඩ් තබන ස්ථාන භෞතික විද්යාත්මක මූලධර්මවලට අනුකූල විය යුතුය. සරලවම නෝඩ් එකක් තවත් නෝඩයකට සෘජුව මුහුණ ලා තිබීම වඩාත් යෝග්ය වේ.
- කෝණික ස්ථානගත කිරීම් වළක්වන්න: තරංග බිත්තියක් හරහා සෘජුව (අංශක 90 කින්) ගමන් කරන විට සිදුවන සංඥා හානියට වඩා, ඇලයට (කෝණිකව) ගමන් කරන විට සිදුවන හානිය වැඩිය. මන්ද ඇලයට ගමන් කිරීමේදී තරංගයට බිත්තිය තුළ වැඩි දුරක් ගමන් කිරීමට සිදු වේ. එබැවින් හැකි සෑම විටම සංඥා බිත්තියට සෘජුව ලම්බකව ගමන් කරන සේ නෝඩ් තබන්න.
- කොරිඩෝ සහ දොරටු භාවිතය: රේඩියෝ තරංගවලට විවෘත අවකාශ හරහා ගමන් කිරීම පහසුය. එබැවින් කාමර මැද නෝඩ් තැබීම වෙනුවට, කොරිඩෝ, පඩිපෙළ අසල හෝ විවෘත දොරවල් පෙනෙන සීමාවල නෝඩ් ස්ථානගත කරන්න. මෙය තරංග පරාවර්තනය වෙමින් ගමන් කිරීමට මඟ පාදයි.
- උස සහ පරතරය පවත්වා ගැනීම: නෝඩ් පොළව මට්ටමේ තැබීමෙන් වළකින්න. බිම ඇති ලී හෝ කොන්ක්රීට් තට්ටුව මඟින් සංඥා උරා ගනී. නෝඩ් මේසයක් හෝ රාක්කයක් මත, අවම වශයෙන් පොළවේ සිට මීටර 1-1.5 ක් පමණ උසකින් තැබීම සුදුසුය. එසේම බිත්තියටම හේත්තු නොකර සෙන්ටිමීටර කිහිපයක් ඈත් කර තබන්න.
Backhaul තාක්ෂණය: ඝන බිත්තිවලට එරෙහි අවසන් විසඳුම
Mesh නෝඩ් එකිනෙකා අතර දත්ත හුවමාරු කර ගන්නා සන්නිවේදන මාර්ගය "Backhaul" ලෙස හැඳින්වේ. රැහැන් රහිතව (Wireless Backhaul) ක්රියා කරන විට, ඝන බිත්ති හේතුවෙන් නෝඩ් අතර සබඳතාවයේ වේගය අඩු විය හැක. මෙයට විසඳුම් දෙකක් පවතී:
1. Tri-band Mesh පද්ධති
ද්විත්ව කලාප (Dual-band) පද්ධතිවල පාරිභෝගික උපාංග සහ නෝඩ් අතර සන්නිවේදනය සඳහා එකම සංඛ්යාත බෙදා ගැනීමට සිදු වේ. නමුත් Tri-band පද්ධතිවල, නෝඩ් එකිනෙකා අතර සන්නිවේදනය සඳහාම පමණක් වෙන්වූ තෙවන GHz 5 සංඛ්යාත කලාපයක් පවතී. මෙය ඝන බිත්ති මැද වුවද නෝඩ් අතර දත්ත හුවමාරුව වේගවත් කරයි.
2. Wired Backhaul (රැහැන්ගත සම්බන්ධතාවය)
මෙය ඝන බිත්ති සහිත නිවසක ලබා ගත හැකි ඉහළම සහ ස්ථාවරම ක්රියාකාරීත්වයයි. මෙහිදී සෑම නෝඩයක්ම ප්රධාන රවුටරය වෙත Ethernet (උදාහරණ ලෙස Cat6) රැහැන් මඟින් සම්බන්ධ කරනු ලැබේ. මෙමඟින් බිත්තිවල ඝනකම නිසා රැහැන් රහිත සංඥාවලට සිදුවන කිසිදු බාධාවක් බල නොපාන අතර, සෑම නෝඩයකින්ම උපරිම සහ ස්ථාවර අන්තර්ජාල වේගයක් ලබා දේ.
සාරාංශය සහ ප්රායෝගික පරීක්ෂාව
ඝන බිත්ති සහිත නිවසක Wi-Fi ජාලය සාර්ථකව පවත්වා ගැනීමට නම්, මුලින්ම නිවසේ සැලැස්ම අධ්යයනය කර නෝඩ් තබිය යුතු ස්ථාන තීරණය කරන්න. නෝඩ් දෙකක් අතර දුර මීටර 10-12 නොයික්මවිය යුතු අතර, ඒවා අතර ඇති ඝන බිත්ති ගණන අවම කිරීමට වගබලා ගන්න. හැකි නම් Ethernet රැහැන් ඇද නෝඩ් එකිනෙක සම්බන්ධ කරන්න. මෙමඟින් ඝන බිත්ති සහිත පරිසරයක වුවද කිසිදු බාධාවකින් තොර, වේගවත් රැහැන් රහිත ජාල අත්දැකීමක් ලබා ගත හැක.
