ආසන අධික ලෙස තෙත් නොකර වැකියුම් යන්ත්‍රයකින් මෝටර් රථ අසුන් පිරිසිදු කරන ක්‍රමය

මෝටර් රථයක රෙදි අසුන් (fabric upholstery) පිරිසිදු කිරීමේදී මුහුණ දීමට සිදුවන ප්‍රධානතම අභියෝගය වන්නේ ආසන අභ්‍යන්තරයේ ඇති ස්පන්ජ් තට්ටුව අධික ලෙස තෙත් වීම වැළැක්වීමයි. ජලය සහ පිරිසිදුකාරක ද්‍රව්‍ය ආසනයේ ගැඹුරට කාන්දු වුවහොත්, එය වියලීමට දින කිහිපයක් ගතවන අතර එමගින් අච්චු (mold) සහ අප්‍රසන්න ගන්ධයන් ඇති වීමට හේතු වේ. නිවැරදි තාක්ෂණය සහ භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම භාවිතයෙන් ආසනවල මතුපිට පමණක් පිරිසිදු කර වියලිව තබා ගන්නේ කෙසේද යන්න මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.

භෞතික විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව: ජලය කාන්දු වීමේ යාන්ත්‍රණය

මෝටර් රථ ආසන සාදා ඇත්තේ පොලියුරේතන් (polyurethane) නම් කෘතිම විවෘත-සෛලීය (open-cell) ස්පන්ජ් වර්ගයකින් වන අතර එහි ඉහළ ස්ථරය ඝන රෙදි කඩකින් ආවරණය කර ඇත. මෙම විවෘත-සෛලීය ව්‍යුහය සතුව ඉහළ කේශාකර්ෂණ බලයක් (capillary action) පවතින බැවින්, මතුපිටට වැටෙන ඕනෑම ද්‍රවයක් එය ඉතා වේගයෙන් උරා ගනී. ආසන පිරිසිදු කිරීමේදී අපගේ ප්‍රධාන ඉලක්කය විය යුත්තේ පිරිසිදුකාරක ද්‍රවය රෙදි මතුපිටට පමණක් සීමා කර, ස්පන්ජ් එක වෙත ළඟා වීමට පෙර එය නැවත වැකියුම් යන්ත්‍රය (vacuum cleaner) මගින් ඇද ගැනීමයි.

මීට අමතරව, ජලයේ පෘෂ්ඨික ආතතිය (surface tension) හේතුවෙන් එය රෙදි තන්තු අතර රැඳී සිටීමට උත්සාහ කරයි. උණුසුම් ජලය (සෙල්සියස් අංශක 40-50 අතර) භාවිතා කිරීමෙන් මෙම පෘෂ්ඨික ආතතිය අඩු කළ හැකි අතර, එමගින් පිරිසිදුකාරක ද්‍රවයට කුණු සහ තෙල් පැල්ලම් පහසුවෙන් දියකර හැරීමට හැකි වේ. නමුත් ජලයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 50 ඉක්මවා නොවිය යුතුය, මන්ද අධික රශ්මිය රෙදි තන්තු වල ස්වභාවය වෙනස් කිරීමට හෝ රෙදි සහ ස්පන්ජ් එක එකට අලවා ඇති මැලියම් බුරුල් වීමට හේතු විය හැකි බැවිනි.

පිරිසිදුකාරක තෝරාගැනීම: පෙණ රහිත සහ අපද්‍රව්‍ය නොතබන රසායනික ද්‍රව්‍ය

වැකියුම් යන්ත්‍රයකින් අළුතින් පිරිසිදු කිරීමේදී සාමාන්‍ය සේදුම්කාරක (detergents) හෝ සබන් වර්ග භාවිතා කිරීම කිසිසේත්ම සුදුසු නොවේ. මන්ද ඒවා මගින් නිපදවන අධික පෙණ වැකියුම් යන්ත්‍රයේ මෝටරයට හානි කළ හැකි අතර, රෙදි තන්තු වලින් පෙණ සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීම සඳහා අධික ජල ප්‍රමාණයක් භාවිතා කිරීමට සිදුවේ. සබන් අංශು රෙදි මත ඉතිරි වුවහොත්, ඒවා මගින් නැවතත් දූවිලි හා කුණු ඉතා වේගයෙන් ආකර්ෂණය කර ගනු ලබයි. ඒ වෙනුවට පහත සඳහන් රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ යුතුය:

• පෙණ නොනගින සර්ෆැක්ටන්ට්ස් (Low-foaming surfactants): මේවා මතුපිට ඇති තෙල් සහ දූවිලි අංශු වට කර ඒවා ජලය සමග මිශ්‍ර කර ඉතා පහසුවෙන් වැකියුම් යන්ත්‍රයට ඇද ගැනීමට උපකාරී වේ.
• එන්කැප්සුලේෂන් පොලිමර් (Encapsulation polymers): මෙම නවීන තාක්ෂණික ද්‍රව්‍ය මගින් කුණු අංශු වට කර කුඩා ස්ඵටික බවට පත් කරයි. පසුව වියලුණු පසු මෙම ස්ඵටික වියලි වැකියුම් යන්ත්‍රයකින් පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැක.
• ඔක්සිජන් බ්ලීච් (Oxygen bleach): කාබනික පැල්ලම් (කෝපි, පැණිබීම වර්ග) ඉවත් කිරීම සඳහා සෝඩියම් පර්කාබනේට් (sodium percarbonate) අඩංගු ඔක්සිජන් බ්ලීච් සුළු ප්‍රමාණයක් උණුසුම් ජලයේ දියකර භාවිතා කළ හැක. මෙය රෙදි වල පැහැය ආරක්ෂා කරමින් බැක්ටීරියා සහ අච්චු විනාශ කරයි.

පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය සහ චලනයන්

නිවැරදි තාක්ෂණය භාවිතයෙන් තොරව ආසන තෙත් නොකර පිරිසිදු කළ නොහැක. මේ සඳහා ක්‍රමානුකූල පියවර සහ නිවැරදි අත් චලනයන් අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

1. වියලි දූවිලි ඉවත් කිරීම (Dry Extraction)

ඕනෑම ද්‍රවයක් ආලේප කිරීමට පෙර, ආසනවල ඇති වියලි වැලි, දූවිලි සහ කෙඳි සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතුය. වියලි දූවිලි ඉවත් නොකර ජලය ඉසීමෙන් සිදු වන්නේ එම දූවිලි මඩ බවට පත්වී රෙදි තන්තු තුළ වඩාත් තදින් තැන්පත් වීමයි. මේ සඳහා බුරුසු සහිත වැකියුම් නොසලයක් (nozzle) භාවිතයෙන් රවුම් චලිතයන් මගින් තදින් අතුල්ලමින් වැකියුම් කරන්න. මැහුම් සහ කෙළවරවල් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්න.

2. මීදුමක් මෙන් ද්‍රාවණය ඉසීම (Pre-spraying)

පිරිසිදුකාරක ද්‍රාවණය ස්ප්‍රේ බෝතලයක් ආධාරයෙන් මීදුමක් මෙන් (fine mist) රෙදි මතුපිටට පමණක් ඉසිය යුතුයි. කිසිවිටකත් දියරය කෙලින්ම ආසනය මතට වත් නොකරන්න. ඉන්පසු මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවකින් රවුම් හැඩයට සැහැල්ලුවෙන් අතුල්ලන්න (mechanical agitation). මෙමගින් සර්ෆැක්ටන්ට්ස් වලට කුණු අංශු රෙදි කෙඳිවලින් මුදා හැරීමට තත්පර 30-60 ක කාලයක් ලැබේ.

3. පීඩන වෙනස මගින් ජලය ඇද ගැනීම (Vacuum Extraction)

වැකියුම් යන්ත්‍රයේ පිරිසිදු කිරීමේ තුණ්ඩය (upholstery tool) ආසනයේ රෙදි මත තදින් تබා පහළට ඇදිය යුතුය. මෙහිදී ඇතිවන පීඩන වෙනස (pressure differential) මගින් රෙදි කෙඳි අතර ඇති ජලය සහ කුණු උරා ගනු ලබයි. චලනයන් ඉතා සෙමින් හා ස්ථාවරව සිදු කළ යුතුය. එක් ස්ථානයක් හරහා කිහිප වතාවක් වැකියුම් තුණ්ඩය ගෙන යාමෙන් උපරිම ජල ප්‍රමාණය නැවත ඇද ගත හැක. තුණ්ඩයෙන් අපිරිසිදු ජලය ඇදී එන ආකාරය ඔබට විනිවිද පෙනෙන නලයෙන් දැකගත හැකි අතර, ඇදී එන ජලය අවම වන තුරු මෙම ක්‍රියාවලිය නැවත නැවතත් සිදු කරන්න.

කාර්යක්ෂම වියලීමේ ක්‍රියාවලිය සහ වාතයේ ආර්ද්‍රතාවය පාලනය

වැකියුම් කිරීමෙන් පසුවද රෙදිවල යම් තෙතමනයක් ඉතිරි වේ. එය වේගයෙන් වියලීම සඳහා වාෂ්පීකරණ භෞතික විද්‍යාව (physics of evaporation) භාවිතා කළ යුතුය. වාහනයේ සියලුම දොරවල් සහ ජනේල විවෘත කර හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබීමට සැලැස්විය යුතුය. වාතයේ චලිතය (air movement) වැඩි කිරීම සඳහා කුඩා වාහන පංකාවක් (car fan) ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් වාෂ්පීකරණ වේගය දෙගුණ කළ හැක. ආසන සම්පූර්ණයෙන්ම වියලීමට පෙර ඒවා මත වාඩි වීමෙන් නැවතත් කුණු තැන්පත් විය හැකි බැවින් අවම වශයෙන් පැය 6-12 ත් අතර කාලයක් වියලීමට ඉඩ හරින්න.