රෙදි අයන් කිරීමේ දියර අතර වෙනස සහ ඒවා ආරක්ෂිතව භාවිත කරන්නේ කෙසේද

රෙදි අයන් කිරීමේදී (ඉස්තිරික්ක කිරීමේදී) භාවිත කරන විවිධ දියර වර්ග රෙදිපිළිවල රැලි කඩිනමින් ඉවත් කිරීමට සහ ඒවාට ආකර්ෂණීය නිමාවක් ලබා දීමට උපකාරී වේ. මෙම දියර වර්ගවල අඩංගු රසායනික සංයුතීන් එකිනෙකට වෙනස් වන අතර, රෙදිපිළිවල ආයු කාලය රැකගැනීම සඳහා ඒවායේ භෞතික හා රසායනික ක්‍රියාකාරීත්වය වටහාගෙන නිවැරදිව භාවිත කිරීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ. වැරදි ලෙස භාවිත කිරීමෙන් ඇඳුම් මත පැල්ලම් ඇති වීම හෝ කෙඳිවලට හානි වීම සිදු විය හැක.

අයන් කිරීමේ දියර වර්ග සහ ඒවායේ රසායනික වෙනස්කම්

වෙළඳපොළෙහි දැකිය හැකි අයන් කිරීමේ දියර ප්‍රධාන වශයෙන් කාණ්ඩ දෙකකට බෙදිය හැකිය. ඒ පිෂ්ඨය සහිත දියර (Starch-based sprays) සහ සිනිඳුකාරක දියර (Smoothing sprays) වශයෙනි. මේවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය සහ රෙදි කෙඳි සමඟ සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ.

• පිෂ්ඨය සහිත දියර (Starch Sprays): මෙම දියර නිපදවා ඇත්තේ ස්වාභාවික ශාක පිෂ්ඨය (amylose සහ amylopectin) ඇසුරෙනි. රෙදි මතට මෙය ඉස රත් කළ විට, පිෂ්ඨ අණු එකිනෙක බැඳී රෙදි කෙඳි වටා තද පටලයක් සාදයි. මෙය කපු (cotton) සහ ලිනන් (linen) වැනි ස්වාභාවික රෙදිපිළිවලට ස්ථිරසාර, හැඩකාර සහ තද (stiff) පෙනුමක් ලබා දීම සඳහා ඉතා සුදුසුය. විශේෂයෙන්ම කමිස කරපටි සහ අත් නවනු ලබන ස්ථාන සඳහා මෙය බහුලව යොදා ගැනේ.
• සිනිඳුකාරක දියර (Smoothing Sprays): මෙහි අඩංගු වන්නේ මෘදු සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) හෝ සිලිකන් තෙල් මිශ්‍රණයකි. මේවා ක්‍රියා කරන්නේ රෙදි කෙඳි අතර ඝර්ෂණය අවම කිරීමෙනි. එමඟින් ඉස්තිරික්ක තලය රෙද්ද මත පහසුවෙන් ලිස්සා යන අතර, රැලි ඉතා වේගයෙන් දිග හැරේ. මෙය රෙදිවලට දැඩි බවක් ලබා නොදෙන නමුත්, සිනිඳු සහ නම්‍යශීලී පෙනුමක් ලබා දෙයි. කෘතිම රෙදි සහ එදිනෙදා අඳින සෙසු ඇඳුම් සඳහා මෙය වඩාත් සුදුසුය.

උෂ්ණත්වය සහ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා අතර සම්බන්ධතාවය

අයන් කිරීමේ දියර භාවිතයේදී තාප පාලනය අතිශයින්ම වැදගත් වේ. පිෂ්ඨය සහිත දියර ඉසින ලද රෙද්දක් අධික උෂ්ණත්වයකින් අයන් කළහොත්, පිෂ්ඨය කාබන්කරණයට (caramelization) ලක් වේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇඳුම මත කහ හෝ දුඹුරු පැහැති පිළිස්සුම් ලප ඇති විය හැක. මෙය රෙදිවල වර්ණයට මෙන්ම කෙඳිවල ශක්තිමත්භාවයටද හානි කරයි.

අනෙක් අතට, සිලිකන් අඩංගු සිනිඳුකාරක දියර අධික ලෙස රත් වීමෙන් ඉස්තිරික්කයේ යටි තලයේ (soleplate) රසායනික තැන්පතු ඉතිරි විය හැක. මෙමඟින් වාෂ්ප සිදුරු අවහිර වන අතර, පසුව අයන් කරන ඇඳුම් මත අඳුරු පැල්ලම් ඇති වීමට එය හේතු වේ. එබැවින්, සෑම දියර වර්ගයක් සඳහාම රෙදි ලේබලයේ දක්වා ඇති උපරිම උෂ්ණත්ව සීමාවන් පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ආරක්ෂිතව සහ නිවැරදිව භාවිත කරන ආකාරය

අයන් කිරීමේ දියර භාවිතයෙන් උපරිම ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීමටත්, ඇඳුම් ආරක්ෂා කර ගැනීමටත් පහත සඳහන් තාක්ෂණික පියවර අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ:

1. නිවැරදි දුර පවත්වා ගැනීම

දියර වර්ගය රෙද්ද මතට ඉසීමේදී අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 25-30 පමණ දුරක් තබා ගන්න. ඉතා ආසන්නයෙන් ඉසීම නිසා රෙදි කඩෙහි එක් ස්ථානයක පමණක් දියර එකතු වී තෙත් පැල්ලම් ඇති විය හැක. ඒකාකාරී ලෙස සිහින් මීදුමක් සේ දියරය විහිදී යාමට සැලැස්වීම මෙහි මූලිකම පියවරයි.

2. දියරය උරා ගැනීමට කාලය දීම

දියරය ඉසූ වහාම ඉස්තිරික්කය රෙද්ද මත තැබීමෙන් වළකින්න. තත්පර 10-15 අතර කාලයක් දියරය රෙදි කෙඳි තුළට උරා ගැනීමට ඉඩ හරින්න. එමඟින් දියරයේ ඇති ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය කෙඳි සමඟ හොඳින් බද්ධ වන අතර, ක්ෂණික වාෂ්පීකරණය වැළකී යකඩ තලයේ ඇලීම වළක්වයි.

3. රෙදි වර්ගය අනුව තේරීම

නයිලෝන්, පොලියෙස්ටර් වැනි කෘතිම රෙදි (synthetic fabrics) සඳහා පිෂ්ඨය සහිත දියර කිසිසේත් භාවිත නොකරන්න. කෘතිම කෙඳිවලට පිෂ්ඨය උරා නොගන්නා බැවින්, ඒවා රෙද්ද මතුපිට සුදු පැහැති කුඩු ලෙස ඉතිරි වේ. කෘතිම රෙදි සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ සිනිඳුකාරක දියර වර්ගයි.

4. ඇඟලුම්වල ඇතුල් පැත්ත අයන් කිරීම

පැල්ලම් ඇතිවීම හෝ රෙදිවල දීප්තිය අඩු වීම වළක්වා ගැනීමට ඇති හොඳම උපක්‍රමය වන්නේ ඇඳුම කණපිට හරවා (ඇතුල් පැත්තෙන්) දියර ඉස අයන් කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම තද පැහැති කපු ඇඳුම් සහ සිල්ක් ඇඳුම් සඳහා මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන් ඇඳුමේ මතුපිට පෙනුම දිගුකාලීනව සුරක්ෂිත කර ගත හැකිය.

දියරවල අඩංගු ජලයේ ගුණාත්මකභාවය සහ නඩත්තුව

බොහෝ වාණිජමය අයන් කිරීමේ දියර සකස් කර ඇත්තේ පිරිසිදු කරන ලද ජලය (distilled water) පදනම් කරගෙනය. ඔබ නිවසේදීම මෙවැනි දියර වර්ග සකස් කරන්නේ නම්, සාමාන්‍ය ළිං ජලය හෝ කරාම ජලය භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න. කරාම ජලයේ අඩංගු කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ (hard water minerals) රත් වූ විට අවක්ෂේප වී රෙදිපිළි මත සුදු ලප ඇති කරන අතර ඉස්තිරික්කයේ ආයු කාලයද කෙටි කරයි.

අයන් කිරීමේ දියර නිරන්තරයෙන් භාවිත කරන්නේ නම්, ඔබගේ ඉස්තිරික්කය නිවැරදිව නඩත්තු කිරීම අවශ්‍ය වේ. එක් එක් භාවිතයෙන් පසු, ඉස්තිරික්කය සිසිල් වූ පසුව මෘදු තෙත් රෙදි කඩකින් එහි යටි තලය පිසදා පිරිසිදු කරන්න. එමඟින් රසායනික ද්‍රව්‍ය තැන්පත් වීම වැළකේ. දියර වර්ග කෙලින්ම ඉස්තිරික්කයේ ජල ටැංකිය තුළට දැමීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න. එය වාෂ්ප උත්පාදන පද්ධතියට ස්ථිර හානි සිදු කළ හැකිය.