කෝපි රසය වෙනස් නොවන සේ බර් කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් නිවැරදිව පිරිසිදු කරමු

නැවුම් කෝපි කෝප්පයක රසය සහ සුවඳ තීරණය කරන ප්‍රධානතම සාධකයක් වන්නේ කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයේ (Burr Grinder) පිරිසිදුකමයි. කෝපි ඇට ඇඹරීමේදී නිකුත් වන ස්වාභාවික තෙල් සහ ඉතා සියුම් කුඩු කාලයත් සමඟ යන්ත්‍රයේ තල (Burrs) මත තැන්පත් වන අතර, එමඟින් කෝපි වල සැබෑ රසයට බාධා එල්ල වේ.

කෝපි තෙල් තැන්පත් වීම පිටුපස ඇති රසායනික විද්‍යාව

කෝපි ඇටවල අඩංගු ලිපිඩ (Lipids) හෙවත් ස්වාභාවික තෙල් වර්ග ඇඹරුම් ක්‍රියාවලියේදී සිදුවන පීඩනය සහ තාපය හේතුවෙන් පිටතට පැමිණේ. කෝපි ඇට බැදීමේදී (Roasting process) ඒවායේ සෛලීය ව්‍යුහය බිඳවැටී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව සහ තෙල් වර්ග මතුපිටට පැමිණේ. මෙම තෙල් වර්ග සරලව සෝදා හැරිය නොහැකි අතර, ඒවා කාලයත් සමඟ වියළී ඇලෙන සුළු ස්ථරයක් (Varnish) බවට පත්වේ. මෙම ස්ථරය මත දූවිලි හා කෝපි කුඩු එකතු වීමෙන් තලවල කාර්යක්ෂමතාව අඩු වේ. තල අතර ඇති හිඩැස් අවහිර වීම නිසා ඇඹරීමේ ඒකාකාරී බව (Particle size distribution) නැති වී යයි. මෙය කෝපි පෙරීමේදී (Extraction) සමහර කොටස් වැඩිපුර පෙරීමටත් (Over-extraction) සමහර කොටස් අඩුවෙන් පෙරීමටත් (Under-extraction) හේතු වන අතර, අවසානයේ කෝපි කෝප්පයේ රසය සම්පූර්ණයෙන්ම නරක් කරයි. වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ මෙම තෙල් ප්‍රතික්‍රියා කළ විට (Oxidation), ඒවා ක්‍රමයෙන් කුණු වී සවුත්තු (Rancid) වේ. මෙමඟින් පසුව අඹරන නැවුම් කෝපි වලට තිත්ත සහ අමිහිරි රසයක් එකතු වේ.

ජලය භාවිත නොකළ යුත්තේ ඇයි? විශ්වීය භෞතික විද්‍යාව

බොහෝ කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රවල තල නිපදවා ඇත්තේ වානේ (Steel) හෝ සෙරමික් (Ceramic) වලිනි. වානේ තල පිරිසිදු කිරීමේදී කිසිවිටකත් ජලය භාවිත නොකළ යුතුය. ජලය සහ ලෝහ මතුපිට අතර සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාව මඟින් මලකඩ (Iron oxide) හටගන්නා අතර, එය තලවල තියුණු බව සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කරයි. මීට අමතරව, යන්ත්‍රයේ විදුලි මෝටරය සහ යාන්ත්‍රික කොටස් තුළට ජලය කාන්දු වීමෙන් කෙටි පරිපථ (Short circuits) ඇති විය හැක. සෙරමික් තල සඳහා වුවද ජලය භාවිත කිරීමෙන් පසු සම්පූර්ණයෙන් වියළා නොගතහොත්, ඉතිරි වන තෙතමනය නිසා කෝපි කුඩු අච්චු ගැසීමට (Mold) පුළුවන.

වියළි පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමවේදය සහ මෙවලම්

නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම සඳහා දියර වර්ග වෙනුවට යාන්ත්‍රික සහ රසායනික අවශෝෂණ ක්‍රමවේද භාවිතා කළ යුතුය. මේ සඳහා පහත සඳහන් මෙවලම් උපකාරී වේ:

• මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක්: තල අතර රැඳී ඇති සියුම් කෝපි කුඩු ඉවත් කිරීමට මෙය ඉතා සුදුසුය. ස්ථිතික විද්‍යුතය (Static electricity) නිසා ඇලී පවතින කුඩු ඉවත් කිරීමට ස්වභාවික කෙඳි සහිත බුරුසු වඩාත් ගැලපේ.
• වාතය පිඹින පොම්පයක් (Air Blower): බුරුසුවකට ළඟා විය නොහැකි කුඩා සිදුරු තුළ ඇති කුඩු ඉවත් කිරීමට වායු පීඩනය උපකාරී වේ.
• විශේෂිත පිරිසිදු කිරීමේ පෙති (Cleaning Tablets): මේවා සාදා ඇත්තේ ස්වාභාවික ධාන්‍ය සහ පිෂ්ඨය එකතු කිරීමෙනි. මෙම පෙති අඹරන විට, ඒවා මඟින් ලෝහ මතුපිට ඇති තෙල් සම්පූර්ණයෙන්ම අවශෝෂණය කරගනු ලැබේ. සහල් වැනි දැඩි ද්‍රව්‍ය මේ සඳහා භාවිත නොකළ යුතුය, මන්ද සහල්වල ඇති අධික තද බව නිසා මෝටරයට හානි විය හැක.

පියවරෙන් පියවර ගැඹුරු පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය

ඔබගේ ඇඹරුම් යන්ත්‍රය පිරිසිදු කිරීමේදී ක්‍රමානුකූල පියවර අනුගමනය කිරීම වැදගත්ය:

1. බල සැපයුම විසන්ධි කිරීම

ඕනෑම පිරිසිදු කිරීමේ කටයුත්තකට පෙර යන්ත්‍රය විදුලි සැපයුමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්න. මෙය ඔබගේ ආරක්ෂාව මෙන්ම යන්ත්‍රයේ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගවල ආරක්ෂාව සඳහා අතිශය වැදගත් වේ.

2. කෝපි බඳුන (Hopper) පිරිසිදු කිරීම

කෝපි ඇට දමන බඳුන ගලවා ඉවත් කරන්න. මෙහි ඇති තෙල් සහිත ස්වභාවය ඉවත් කිරීම සඳහා මෘදු ක්ෂුද්‍ර තන්තු රෙදි කඩක් (Microfiber cloth) සහ අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් (Isopropyl alcohol 99%) ස්වල්පයක් භාවිතා කළ හැක. ඇල්කොහොල් ඉතා ඉක්මනින් වාෂ්ප වන බැවින් තෙතමනය ඉතිරි නොවේ.

3. තල ගලවා පිරිසිදු කිරීම

යන්ත්‍රයේ උපදෙස් පොතට අනුව ඉහළ තලය (Upper burr) ගලවා ගන්න. ස්ථාවරව පවතින පහළ තලය සහ ගලවන ලද තලය බුරුසුව භාවිතයෙන් හොඳින් පිරිසිදු කරන්න. තලවල කට්ට අතර ඇති ඇලෙන සුළු තෙල් සහිත කොටස් ලී කූරක් ආධාරයෙන් සූරා ඉවත් කළ හැක. කිසිවිටකත් ලෝහමය මෙවලම් මඟින් තල සීරීමට ලක් නොකරන්න.

4. නැවත එකලස් කිරීම සහ ශෝධනය (Purging)

සියලුම කොටස් පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු නැවත නිවැරදිව සවි කරන්න. පිරිසිදු කිරීමේදී භාවිත කළ ද්‍රව්‍යවල ඉතිරි කොටස් ඉවත් කිරීම සඳහා කෝපි ඇට ස්වල්පයක් (ග්‍රෑම් 10-15 පමණ) දමා අඹරා ඉවත දමන්න. මෙමඟින් ඇඹරුම් කුටීරය නැවතත් කෝපි සඳහා සූදානම් වේ.

නිතිපතා නඩත්තු කිරීමේ වැදගත්කම

ඇඹරුම් යන්ත්‍රය පිරිසිදු කිරීමේ වාර ගණන ඔබ භාවිත කරන කෝපි වර්ගය මත රඳා පවතී. තදින් බැදපු කෝපි ඇටවල (Dark roast) වැඩිපුර තෙල් අඩංගු බැවින්, ඒවා භාවිත කරන්නේ නම් සති දෙකකට වරක්වත් පිරිසිදු කිරීම සුදුසුය. ළා පාටට බැදපු කෝපි ඇට (Light roast) සඳහා මසකට වරක් පිරිසිදු කිරීම ප්‍රමාණවත් වේ. මෙමඟින් ඔබ සාදන සෑම කෝපි කෝප්පයකම උපරිම රසය සහ සුවඳ නොවෙනස්ව තබා ගත හැක.