සිරස් අතට හුමාලයෙන් ඇඳුම් මැදීම (steaming) යනු රෙදිපිළිවල කෙඳිවලට හානි නොකර ඒවායේ රැලි ඉවත් කිරීමට සහ ක්ෂණික නැවුම් පෙනුමක් ලබා දීමට ඇති විද්යාත්මකව ඔප්පු කරන ලද සරල ක්රමයකි. මෙම ක්රමය මඟින් රෙදි මතුපිට තදින් තෙරපීමකින් තොරව, අධික උෂ්ණත්වයෙන් යුත් ජල වාෂ්ප මඟින් කෙඳි ලිහිල් කිරීම සිදු කරයි.
හුමාලයෙන් ඇඳුම් මැදීමේ විද්යාත්මක පදනම
රෙදිපිළිවල රැලි ඇතිවීම සහ ඒවා ඉවත් කිරීම පිටුපස සරල රසායනික සහ භෞතික විද්යාත්මක ක්රියාවලියක් පවතී. ස්වභාවික රෙදි කෙඳි (උදාහරණයක් ලෙස කපු, ලිනන් හෝ ලොම්) සෑදී ඇත්තේ සෙලියුලෝස් හෝ ප්රෝටීන බහුඅවයවික දාමයන්ගෙනි. මෙම දාම එකිනෙක බැඳී පවතින්නේ දුර්වල හයිඩ්රජන් බන්ධන මඟිනි. ඇඳුම් ඇඳීමේදී, සේදීමේදී හෝ නමා තැබීමේදී මෙම බන්ධන බිඳ වැටී අක්රමවත් ලෙස නැවත සකස් වන අතර, එමඟින් රෙදිපිළි මත රැලි ඇතිවේ.
සිරස් වාෂ්ප උපකරණයකින් නිකුත් වන උණුසුම් හුමාලය රෙදිපිළි හරහා ගමන් කරන විට, ජල අණු සහ ඉහළ උෂ්ණත්වය එකතු වී මෙම අක්රමවත් හයිඩ්රජන් බන්ධන ක්ෂණිකව ලිහිල් කරයි. රෙද්ද සිරස් අතට පහළට ඇද තබාගෙන හුමාලය වැදීමට සැලැස්වීමෙන්, ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ සුළු ඇදීමක් මඟින් කෙඳි නැවතත් ඒවායේ මුල් සෘජු හැඩයට පත් වේ. වියළි ස්තිරික්කයක් මඟින් ඉහළ පීඩනයක් යොදා රෙදි තලා දැමීමක් සිදු කරන නමුත්, හුමාලයෙන් සිදුවන්නේ රෙදි කෙඳි ස්වාභාවිකව ප්රසාරණය කරමින් ඒවායේ නම්යශීලී බව නැවත ලබා දීමයි. මෙය රෙදිපිළිවල ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස දීර්ඝ කරයි.
විවිධ රෙදි වර්ග සඳහා නිවැරදි උෂ්ණත්වය සහ තාක්ෂණය
සෑම රෙදි වර්ගයකම තාප සන්නායකතාව සහ තෙතමනය උරා ගැනීමේ හැකියාව එකිනෙකට වෙනස් වේ. එමනිසා, සිරස් අතට මැදීමේදී රෙදි වර්ගය අනුව තාක්ෂණය වෙනස් කළ යුතුය:
- කපු සහ ලිනන් (Cotton and Linen): මෙම ස්වභාවික කෙඳි ඉතා ඝන වන අතර රැලි වැටීමේ ප්රවණතාව වැඩිය. මේ සඳහා ඉහළම හුමාල මට්ටමක් සහ වාෂ්ප යන්ත්රයේ මුවවිට රෙද්ද මතුපිට තදින් ස්පර්ශ කරමින් මැදීම අවශ්ය වේ. ඇඳුමේ පහළින් අතින් ඇද තද කර තබා ගැනීම අනිවාර්ය වේ.
- සිල්ක් සහ සියුම් රෙදි (Silk and Delicates): සිල්ක් වැනි සංවේදී රෙදිපිළි මත සෘජුවම උණුසුම් ලෝහ මතුපිටක් තැබීමෙන් ඒවායේ දීප්තිය නැති විය හැක. මෙහිදී වාෂ්ප යන්ත්රය රෙද්දේ සිට සෙන්ටිමීටර 2-5 ක් පමණ දුරින් තබාගෙන, උපාංගය මෘදුව ඉහළ සිට පහළට ගෙන යා යුතුය.
- ලොම් සහ ශීත ඍතු ඇඳුම් (Wool and Coats): ලොම් කෙඳිවල ස්වාභාවික තෙතමනයක් අඩංගු වේ. හුමාලය මඟින් ලොම් කෙඳි නැවත පිම්බීමට (plump) සලස්වන අතර, දුර්ගන්ධය ඉවත් කරයි. මෙහිදී රෙදි මතුපිට කෙඳි පීරන දිශාවට වාෂ්පය මෙහෙයවීම වැදගත් වේ.
- කෘතිම කෙඳි (Synthetics - Polyester, Nylon): මෙම රෙදි වර්ග ප්ලාස්ටික් බහුඅවයවික ඇසුරෙන් නිපදවන බැවින් අධික තාපයේදී දියවීමට හෝ හැකිලීමට ඉඩ ඇත. මේ සඳහා සෑම විටම අඩු හුමාල මට්ටමක් භාවිතා කරන්න.
ක්රමානුකූලව සිරස් අතට ඇඳුම් මැදීමේ පියවර
උපරිම ප්රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ:
1. ඇඳුම නිවැරදිව රඳවා ගැනීම
ඇඳුම ශක්තිමත්, පුළුල් උරහිස් සහිත ලී හෝ ඝන ප්ලාස්ටික් එල්ලුමක (hanger) රඳවන්න. කම්බි එල්ලυම් මඟින් ඇඳුමේ උරහිස් ප්රදේශයේ හැඩය වෙනස් විය හැක. මැදීම පහසු වන පරිදි ඇඳුම උස ස්ථානයක එල්ලා තබන්න.
2. ආතතිය ලබා දීම (Creating Tension)
සිරස් මැදීමේ ප්රධානතම රහස වන්නේ ආතතියයි. එක් අතකින් ඇඳුමේ පහළ කෙළවරින් අල්ලා මෘදුව පහළට අදින්න. අනෙක් අතින් වාෂ්ප යන්ත්රය හසුරුවන්න. මෙලෙස රෙද්ද තදින් තබා ගැනීමෙන් හුමාලයට රැලි පහසුවෙන් ලිහා හැරීමට හැකි වේ. අත පිලිස්සීම වැළැක්වීම සඳහා තාපයට ඔරොත්තු දෙන අත්වැසුමක් භාවිතා කිරීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
3. දිශාව සහ චලනය
සෑම විටම උපාංගය ඉහළ සිට පහළට සිරස් අතට ගෙන යන්න. තිරස් අතට හෝ වේගයෙන් එහා මෙහා කිරීමෙන් වළකින්න. සෙමින් චලනය කිරීමෙන් හුමාලයට රෙදි කෙඳි තුළට ගැඹුරට කාන්දු වීමට ප්රමාණවත් කාලයක් ලැබේ. කමිසයක කරපටි සහ අත් මැදීමේදී, තාපයට ඔරොත්තු දෙන විශේෂ පුවරුවක් පිටුපසින් තබා තද කිරීමෙන් වඩාත් තියුණු නිමාවක් ලබාගත හැක.
බැක්ටීරියා විනාශ කිරීම සහ දුර්ගන්ධය ඉවත් කිරීම
හුමාලයෙන් ඇඳුම් මැදීම හුදෙක් රැලි ඉවත් කිරීමට පමණක් නොව, ඇඳුම් නැවුම් කිරීමටද කදිම ක්රමයකි. සෙල්සියස් අංශක 100 ට ආසන්න උෂ්ණත්වයක පවතින ජල වාෂ්ප මඟින් රෙදිවල රැඳී ඇති බැක්ටීරියා, දිලීර සහ දූවිලි මයිටාවන්ගෙන් 99% ක් පමණ විනාශ කර දමයි. ඇඳුම්වල ඇති වන දහඩිය හෝ ගබඩා කර තැබීමේදී ඇති වන දුර්ගන්ධයන්ට ප්රධාන හේතුව මෙම ක්ෂුද්ර ජීවීන් ය. නිතර සේදීමට නොහැකි බ්ලේසර්, කෝට් සහ ශීත ඍතු ඇඳුම් හුමාලයට ඇල්ලීමෙන්, රෙදි සෝදන යන්ත්රයකට නොදමාම ඒවායේ පිරිසිදු බව සහ නැවුම් බව නැවත ලබාගත හැක.
උපාංගය නඩත්තු කිරීම සහ ජලයේ වැදගත්කම
සිරස් වාෂ්ප යන්ත්රයක ක්රියාකාරීත්වය දිගුකාලීනව පවත්වා ගැනීමට නිවැරදි ජලය භාවිතා කිරීම අත්යවශ්ය වේ. සාමාන්ය ළිං ජලය හෝ කරාම ජලයෙහි අඩංගු කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ හේතුවෙන් උපාංගය තුළ ලවණ තැන්පතු (limescale) ඇතිවේ. මෙය සිදු වූ විට වාෂ්ප නිකුත් වන සිදුරු වැසී යාමට හෝ ඇඳුම් මත සුදු පැහැති ලප ඇතිවීමට ඉඩ ඇත. එබැවින්, සෑම විටම ආස්රැත ජලය (distilled water) හෝ ඛනිජ ලවණ ඉවත් කළ ජලය (demineralized water) භාවිතා කිරීමට වගබලා ගන්න. උපාංගය පිරිසිදු කිරීම සඳහා රසායනික ද්රව්ය වෙනුවට ස්වාභාවික සිට්රික් ඇසිඩ් (citric acid) මිශ්ර ජලය භාවිතා කර උපාංගය ක්රියාත්මක කිරීමෙන් අභ්යන්තර ලවණ තැන්පතු පහසුවෙන් දියකර හැරිය හැක.
