නිවසේදී මස් ඇඹරීමෙන් පසු මස් අඹරන යන්ත්‍රය (meat grinder) නිවැරදිව පිරිසිදු නොකිරීමෙන් එහි බැක්ටීරියා වර්ධනය විය හැකි අතර උපකරණයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩාල විය හැක. මෙම උපකරණයේ ලෝහමය කොටස්වල රැඳී ඇති මස් කැබලි සහ මේදය ක්‍රමානුකූලව ඉවත් කර උපකරණය විෂබීජහරණය කරන්නේ කෙසේදැයි මෙම ලිපියෙන් විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.
පළමු පියවර: පාන් කැබලි භාවිතයෙන් මස් ඉතිරි කිරීම් ඉවත් කිරීම
මස් ඇඹරීමේ ක්‍රියාවලිය අවසන් වූ වහාම යන්ත්‍රය ගැලවීමට පෙර, වියළි පාන් කැබලි කිහිපයක් යන්ත්‍රයට දමා කරකැවීම සිදු කළ යුතුය. මෙය ඉතා සරල නමුත් අතිශය සාර්ථක භෞතික විද්‍යාත්මක උපක්‍රමයකි. පාන් කැබලිවල ඇති සිදුරු සහිත වියළි ස්වභාවය හේතුවෙන් යන්ත්‍රයේ ඇතුළත බිත්තිවල සහ තලවල රැඳී ඇති අතිරික්ත මස් තෙතමනය සහ ඇලෙන සුළු තෙල් ස්ථරයන් පහසුවෙන් උරා ගනු ලබයි. එමෙන්ම එය ඇතුළත සිරවී ඇති කුඩා මස් කැබලි ඉදිරියට තල්ලු කර ඉවත් කිරීමට යාන්ත්‍රික බලයක් (mechanical force) ලෙස ක්‍රියා කරයි. මෙම පියවර මඟින් පසුව සිදු කරන සේදීමේ ක්‍රියාවලිය බෙහෙවින් පහසු කරවන අතර අපතේ යන මස් ප්‍රමාණය ද අවම කරයි.
උෂ්ණත්වයේ බලපෑම සහ කොටස් ක්‍රමානුකූලව වෙන් කිරීම
යන්ත්‍රයේ විදුලි සැපයුම සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කර එහි සියලුම කොටස් ප්‍රවේශමෙන් ගලවා ගන්න. මෙහිදී තල (blades), සිදුරු සහිත තැටි (plates), ප්‍රධාන ඇණ දණ්ඩ (feed screw) සහ පිටත ආවරණය වෙන වෙනම වෙන් කරගත යුතුය. පිරිසිදු කිරීමේදී ජලයේ උෂ්ණත්වය ඉතා වැදගත් සාධකයකි. බොහෝ දෙනෙක් මස් පිරිසිදු කිරීමට උතුරන රත් වූ ජලය සෘජුවම භාවිතා කිරීමට පෙළඹෙති. නමුත් මෙය නොකළ යුතු වැරදි ක්‍රමයකි. අධික උණුසුම් ජලය නිසා මස්වල ඇති ප්‍රෝටීන ඝනීභවනය (denaturation) වී ලෝහ කොටස්වල තදින් ඇලීමට පටන් ගනී. එබැවින්, මුලින්ම සාමාන්‍ය ඇල්මැරුණු ජලයෙන් (lukewalk water) මස් කොටස් සෝදා හරින්න. ඉන්පසුව මේදය දියකර හැරීම සඳහා සෙල්සියස් අංශක 40 ත් 50 ත් අතර මද උණුසුම් ජලය භාවිතා කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
මේදය සහ බැක්ටීරියා රසායනිකව විනාශ කිරීමේ රීති
මස්වල අඩංගු සත්ව මේද සාමාන්‍ය ජලයෙන් පමණක් ඉවත් කළ නොහැක. මේ සඳහා සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) අඩංගු මෘදු පිඟන් සෝදන දියරයක් භාවිතා කළ යුතුය. සර්ෆැක්ටන්ට් අණු මඟින් ජලයට නොදේවන මේද අණු වටකර ඒවා ජලයේ දියවන තත්ත්වයට පත් කරයි. ලෝහ කොටස් සේදීම සඳහා කුඩා මෘදු බුරුසුවක් (soft brush) භාවිතා කර සිදුරු සහිත තැටිවල ඇති කුඩා සිදුරු හොඳින් පිරිසිදු කරන්න. වානේ (stainless steel) නොවන ඇලුමිනියම් හෝ වාත්තු යකඩ (cast iron) කොටස් සඳහා කිසිවිටකත් ප්‍රබල ක්ලෝරීන් අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ පිඟන් සෝදන යන්ත්‍ර (dishwasher) භාවිතා නොකරන්න. එමඟින් ලෝහයේ මතුපිට ඔක්සිකරණය වී කළු පැහැ වීමට හෝ හානි වීමට පුළුවන. ඒ වෙනුවට සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) මිශ්‍ර කළ ජලය භාවිතා කිරීමෙන් දුර්ගන්ධය සහ තද මේද පැල්ලම් පහසුවෙන් ඉවත් කරගත හැක. වඩාත් හොඳින් විෂබීජහරණය කිරීමට අවශ්‍ය නම්, ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) ස්වල්පයක් ඇල්මැරුණු ජලයට මුසු කර විනාඩි කිහිපයක් පොඟවා තැබිය හැකිය.
වියළීම සහ මලකඩ වැළැක්වීමේ රසායනික ක්‍රමවේදය
මස් අඹරන යන්ත්‍රවල ඇති ලෝහ කොටස්, විශේෂයෙන්ම වාත්තු යකඩ හෝ කාබන් වානේ වලින් සාදා ඇති කොටස්, තෙතමනය සහිතව තැබූ විට ඉතා ඉක්මනින් මලකඩ (iron oxide) සාදයි. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා සෝදා පිරිසිදු කළ වහාම මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් (microfiber cloth) සියලුම කොටස්වල තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදමන්න. ඉන්පසු ස්වාභාවික වාතයෙන් වියළීමට ඉඩ හරින්න. යන්ත්‍රය නැවත එකලස් කිරීමට හෝ ගබඩා කිරීමට පෙර, ලෝහ කොටස් ඔක්සිජන් සහ තෙතමනය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීම වැළැක්වීම සඳහා තුනී ආරක්ෂිත ස්ථරයක් යෙදිය යුතුය. මේ සඳහා ආහාරයට ගත හැකි, සුවඳක් නොමැති සැහැල්ලු තෙල් වර්ගයක් (උදාහරණයක් ලෙස පැරෆින් තෙල් හෝ පිරිසිදු පොල් තෙල් ස්වල්පයක්) පිරිසිදු රෙදි කැබැල්ලකට ගෙන ලෝහමය කොටස් මත මෘදුව ආලේප කරන්න. මෙමඟින් ජලභීතික (hydrophobic) බාධකයක් නිර්මාණය වන අතර වාතයේ ඇති තෙතමනය ලෝහය සමඟ ගැටීම වළක්වා මලකඩ ගැසීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වයි.
දිගුකාලීන භාවිතය සඳහා වැදගත් උපදෙස් මාලාවක්
- නැවත එකලස් කිරීමට පෙර සියලුම කොටස්වල තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී ඇති බව තහවුරු කරගන්න. එක කුඩා ජල බිඳුවක් පවා ලෝහය දිරාපත් වීමට හේතු විය හැක.
- යන්ත්‍රය එකලස් කිරීමේදී කපන තලය (cutting blade) නිවැරදි දිශාවට සවි කිරීමට වගබලා ගන්න. එහි පැතලි පැත්ත සිදුරු සහිත තැටිය දෙසට මුහුණ ලා තිබිය යුතුය. වැරදි දිශාවට තැබීමෙන් මස් තෙරපීම පමණක් සිදුවන අතර තල ඉක්මනින් මොට විය හැක.
- ගබඩා කිරීමේදී ප්ලාස්ටික් බෑග්වල තදින් වසා තැබීමෙන් වළකින්න. මන්දයත් ඉතිරි වී ඇති සුළු තෙතමනයක් නිසා පවා ඇතුළත වාතය සිරවී දිලීර හෝ මලකඩ හටගත හැක. ඒ වෙනුවට හුස්ම ගත හැකි වියළි කපු රෙදි බෑගයක හෝ වියළි ලාච්චුවක ගබඩා කරන්න.
