ආහාර නරක් වීම වැළැක්වීම සඳහා වැකියුම් සීලර් (Vacuum Sealer) යන්ත්‍රයක් භාවිත කිරීම ඉතා සාර්ථක ක්‍රමයකි. නමුත් නිවැරදි තාක්ෂණය සහ ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව නොදැනීම නිසා විශාල වශයෙන් ප්ලාස්ටික් කොළ (Vacuum Film) අපතේ යාමට ඉඩ ඇති අතර, මෙම ලිපියෙන් ප්ලාස්ටික් භාවිතය අවම කරගනිමින් ක්‍රමවත්ව වැකියුම් කරන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
තාප මුද්‍රා තැබීමේ රසායනික සහ භෞතික ක්‍රියාවලිය
වැකියුම් බෑග් සාදා ඇත්තේ බහුලවම පොලිඑතිලීන් (PE) සහ පොලියමයිඩ් (PA) යන ද්‍රව්‍යමය ස්ථර එකතු කිරීමෙනි. පොලියමයිඩ් ස්ථරය මඟින් බාහිරින් ඔක්සිජන් ඇතුළුවීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වන අතර, පොලිඑතිලීන් ස්ථරය මඟින් ආහාර ආරක්ෂිතව තබා ගනිමින් පහසුවෙන් තාපයට දියවී ඇලීමේ හැකියාව ලබා දෙයි. මෙහිදී ක්‍රියාත්මක වන්නේ තාප ප්ලාස්ටික්කරණ (Thermoplastic) මූලධර්මයයි. සීලර් යන්ත්‍රයේ ඇති රත් වන කම්බිය (Heating element) මඟින් ප්ලාස්ටික් ද්‍රවීකරණය කර, පසුව පීඩනය යෙදීමෙන් ශක්තිමත් මුද්‍රාවක් (Seal) සාදයි.
මෙම ක්‍රියාවලියේදී නියමිත උෂ්ණත්වය සහ කාලය පාලනය කිරීම වැදගත් වේ. යන්ත්‍රය අනවශ්‍ය ලෙස රත් වුවහොත් ප්ලාස්ටික් දියවී විනාශ වන අතර, ප්‍රමාණවත් තරම් රත් නොවුණහොත් වාතය ඇතුළු වී නැවත මුද්‍රා තැබීමට සිදුවේ. මෙය ප්ලාස්ටික් අපතේ යාමට ප්‍රධාන හේතුවකි. එබැවින් සෑම සීල් තැබීමකටම පසුව තත්පර කිහිපයක් යන්ත්‍රය සිසිල් වීමට ඉඩ හැරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ප්ලාස්ටික් කොළ අවම වශයෙන් භාවිත කරන ක්‍රමවේද
බෑගයක දිග තීරණය කිරීමේදී සැමවිටම ආහාර ද්‍රව්‍යයට වඩා සෙන්ටිමීටර 5 ත් 8 ත් අතර අමතර ඉඩක් ඉතිරි කළ යුතුය. මෙය වැකියුම් කුටීරය (Vacuum chamber) තුළට බෑගයේ කෙළවර නිවැරදිව තැබීමට සහ පීඩනය ඒකාකාරීව බෙදා හැරීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. ප්ලාස්ටික් නාස්තිය අවම කිරීමට පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:
- නැවත භාවිතය සඳහා ඉඩ තැබීම: ඔබ නිතර භාවිතා කරන වියළි ද්‍රව්‍ය සඳහා බෑගය කපන විට, සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා සෙන්ටිමීටර 5ක් පමණ දිගින් යුතුව කපා ගන්න. එමඟින් බෑගය කපා විවෘත කළ පසු, නැවත වරක් වැකියුම් කර මුද්‍රා තැබීමට එම බෑගයම නැවත භාවිත කළ හැකිය.
- ප්‍රමාණය මැනීම: ආහාර ද්‍රව්‍යය බෑගයට දැමීමට පෙර එහි පළල සහ උස මැන බලන්න. අනවශ්‍ය ලෙස විශාල බෑග් භාවිතය මුළුමනින්ම නතර කර ආහාරයේ ප්‍රමාණයට ගැලපෙන පරිදි පමණක් බෑගය සකස් කරගන්න.
තෙතමනය සහිත ආහාර මුද්‍රා තැබීමේ තාක්ෂණය
තෙතමනය සහිත ආහාර හෝ ද්‍රව වර්ග වැකියුම් කිරීමේදී, වාතය උරා ගන්නා විට ද්‍රව කොටස් ඉහළට ගමන් කරයි. මෙම ද්‍රව්‍ය මුද්‍රා තැබීමේ තීරුව (Sealing area) මත තැවරුණු විට ප්ලාස්ටික් නිසි ලෙස එකිනෙක ඇලෙන්නේ නැත. මෙහිදී බොහෝ දෙනෙක් කරන්නේ එම කොටස කපා දමා අලුත් බෑගයක් භාවිත කිරීමයි. මෙය වළක්වා ගැනීමට ක්‍රමවේදයන් දෙකක් පවතී.
පළමුවැන්න නම්, මස් හෝ සෝස් වර්ග වැකියුම් කිරීමට පෙර පැයක් පමණ ශීතකරණයේ තබා මදක් ඝන වීමට හැරීමයි (Pre-freezing). එමඟින් ද්‍රව කොටස් ඉහළට ඇදී යාම වැළකේ. දෙවැන්න නම්, බෑගයේ ඇතුළත ඉහළ කෙළවරේ පිරිසිදු කඩදාසි තුවායක් (Paper towel) නැමූ තීරුවක් ලෙස තැබීමයි. එමඟින් ඉහළට එන තෙතමනය උරා ගන්නා අතර ප්ලාස්ටික් මුද්‍රාවට බාධා නොකරයි.
නැවත භාවිත කළ හැකි වැකියුම් බඳුන් භාවිතය
ප්ලාස්ටික් කොළ අපතේ යාම සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්වීමට ඇති හොඳම විකල්පය වන්නේ වැකියුම් කැනිස්ටර් (Vacuum canisters) හෝ විශේෂිත වීදුරු බඳුන් භාවිත කිරීමයි. බොහෝ වැකියුම් සීලර් යන්ත්‍ර සමඟ අතිරේක හෝස් එකක් ලැබෙන අතර, එමඟින් බඳුන්වල ඇති වාතය ඉවත් කළ හැකිය. දිනපතා භාවිත කරන ආහාර හෝ පහසුවෙන් පොඩි වන සුළු ආහාර (උදාහරණ ලෙස බිස්කට්, නැවුම් එළවළු කොළ) මේ ආකාරයට වීදුරු බඳුන්වල බහා වැකියුම් කිරීමෙන් ප්ලාස්ටික් භාවිතය මුළුමනින්ම ශුන්‍ය කළ හැකිය.
සීලර් යන්ත්‍රය නඩත්තු කිරීම සහ ක්‍රියාකාරීත්වය
යන්ත්‍රයේ තාප තීරුව (Heating strip) පිරිසිදුව තබා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. එහි කිසියම් අපද්‍රව්‍යයක් තැවරී තිබුණහොත්, තාපය ඒකාකාරීව පැතිරෙන්නේ නැත. මෙය දුර්වල මුද්‍රා ඇති වීමට හේතු වන අතර ප්ලාස්ටික් බෑග් නැවත නැවත භාවිත කරමින් නාස්ති වීමට මඟ පාදයි. සැමවිටම භාවිතයෙන් පසු යන්ත්‍රය සිසිල් වීමට හැර, පිරිසිදු මෘදු රෙදි කඩකින් පිසදා ගන්න. සීල් තැබීමේ රබර් ගෑස්කට් (Gaskets) නිසි පරිදි පිහිටා ඇත්දැයි පරීක්ෂා කරන්න. වාතය කාන්දු වීමක් සිදු වුවහොත් යන්ත්‍රය අඛණ්ඩව වාතය උරා ගන්නා නමුත් මුද්‍රා තැබීම සාර්ථක නොවේ.
