වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රයෙන් සෝෆා සහ රෙදිපිළි පිරිසිදු කිරීමේදී උපරිම ප්‍රතිඵල ලබාගන්නා ආකාරය

රෙදිපිළි සහිත සෝෆා සහ මෙට්ට පිරිසිදු කිරීමේදී රෙදි සෝදන වැකියුම් ක්ලීනර් (spray-extraction cleaner) යන්ත්‍රයක් පමණක් භාවිතා කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවන අවස්ථා තිබේ. රෙදිවල ගැඹුරට කා වැදුණු කුණු, මුත්‍රා සුවඳ සහ තෙල් පැල්ලම් සාර්ථකව ඉවත් කිරීමට නම් භෞතික සහ රසායනික ක්‍රියාවලීන් නිවැරදිව ඒකාබද්ධ කළ යුතුය. මෙම ලිපියෙන් වැකියුම් ක්‍රියාවලිය වඩාත් සාර්ථක කර ගැනීමට උපකාරී වන විද්‍යාත්මක උපක්‍රම කිහිපයක් සාකච්ඡා කෙරේ.

1. පූර්ව පිරිසිදුකරණය සහ පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය (Surfactants) භාවිතය

වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රයෙන් ජලය සහ පිරිසිදුකාරක විදීමට පෙර, රෙදි මතුපිට ඇති වියලි දූවිලි සහ කෙඳි සාමාන්‍ය වැකියුම් ක්ලීනර් එකකින් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතුය. වියලි දූවිලි ජලය සමග මිශ්‍ර වූ විට එය මඩ බවට පත්වී රෙදි කෙඳි අතර තවත් තැන්පත් වේ. මෙයින් මිදීමට පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය (surfactants) අඩංගု පූර්ව-ප්‍රතිකාර දියරයක් (prespray) භාවිතා කළ හැකිය. මෙමගින් කුණු අංශು සහ රෙදි කෙඳි අතර ඇති රසායනික බන්ධන බිඳ දමයි. මෙහිදී pH අගය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්ය. කෘතිම රෙදි (polyester, nylon) සඳහා මඳක් ක්ෂාරීය (alkaline) පිරිසිදුකාරක ද, ලොම් (wool) හෝ සිල්ක් වැනි ස්වභාවික රෙදි සඳහා උදාසීන (neutral pH) පිරිසිදුකාරක ද භාවිතා කළ යුතුය. නුසුදුසු pH අගයන් නිසා රෙදිවල පැහැය වෙනස් වීම හෝ කෙඳි දුර්වල වීම සිදුවිය හැක.

2. උෂ්ණත්වය සහ තාප ශක්තියේ බලපෑම

රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වේගවත් කිරීමට සහ තෙල් පැල්ලම් දිය කිරීමට තාපය අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි. උණුසුම් ජලය (සෙල්සියස් අංශක 40-50 අතර, රෙදි වර්ගය අනුව) භාවිතා කිරීමෙන් තෙල් සහ සත්ව මේද පහසුවෙන් දියකර හැරිය හැක. කෙසේ වෙතත්, උෂ්ණත්වය අධික නොවිය යුතුය. විශේෂයෙන්ම ප්‍රෝටීන් අඩංගු පැල්ලම් (ලේ, කිරි හෝ බිත්තර) අධික උෂ්ණත්වයේදී රෙදි කෙඳි සමග ස්ථිරව බැඳීමට (coagulation) ඉඩ ඇත. එබැවින්, පැල්ලමේ ස්වභාවය හඳුනාගෙන සුදුසු උෂ්ණත්වයකින් යුත් ජලය පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා යොදාගත යුතුය. කෘතිම රෙදි සඳහා උණුසුම් ජලය ඔරොත්තු දුන්නද, ස්වභාවික කෙඳි හැකිලීමට ඉඩ ඇති බැවින් මඳ උණුසුම් ජලය පමණක් භාවිතා කරන්න.

3. යාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීත්වය සහ මෘදු බුරුසු භාවිතය

පිරිසිදුකාරක දියරය රෙදි මතට විදීමෙන් පසු එය ක්‍රියාත්මක වීමට මිනිත්තු 5-10ක් පමණ කාලයක් දිය යුතුය. මෙම කාලය රසායනික ද්‍රව්‍යවලට කුණු සමග ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට ඉඩ සලසයි. ඉන්පසු ඉතා මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් හෝ මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙද්දක් භාවිතයෙන් රෙදි කෙඳිවල දිශාවට මෘදුව පිරිමැදිය යුතුය. මෙහිදී රවුම් හැඩයට හෝ අධික ලෙස තෙරපීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය, මන්ද එයින් රෙදි කෙඳිවලට හානි සිදුවිය හැක. යාන්ත්‍රික චලනය මගින් රසායනික ද්‍රව්‍ය කෙඳි තුළට කා වැදීමට සහ කුණු අංශု ලිහිල් කිරීමට උපකාරී වේ. විශේෂයෙන්ම සෝෆා අත්වාරු සහ හිස තබන ප්‍රදේශවල ඇති ඝන තෙල් තට්ටු ඉවත් කිරීමට මෙම යාන්ත්‍රික උත්තේජනය අත්‍යවශ්‍ය වේ.

4. සක්‍රීය ඔක්සිජන් (Oxygen Bleach) මගින් පැල්ලම් සහ දුර්ගන්ධය ඉවත් කිරීම

දුෂ්කර පැල්ලම් සහ මුත්‍රා හෝ සුරතල් සතුන්ගේ සිරුරෙන් පිටවන තෙල් නිසා ඇතිවන දුර්ගන්ධයන් ඉවත් කිරීමට සක්‍රීය ඔක්සිජන් (sodium percarbonate) අඩංගු කුඩු වර්ගයක් මඳ උණුසුම් ජලයේ දියකර භාවිතා කළ හැකිය. ක්ලෝරීන් අඩංගු බ්ලීච් වර්ග මෙන් නොව, සක්‍රීය ඔක්සිජන් මගින් රෙදිවල වර්ණවලට හානි නොකර පැල්ලම් ඔක්සිකරණය කර විනාශ කරයි. මෙය පරිසර හිතකාමී වන අතර, වියළීමෙන් පසු කිසිදු රසායනික අපද්‍රව්‍යයක් රෙදි මත ඉතිරි නොකරයි. මෙම ද්‍රාවණය පැල්ලම මතට ඉස, මිනිත්තු කිහිපයක් තිබෙන්නට හැර වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රයෙන් උරාගන්න.

5. උදාසීනකරණය සහ ජලය උරාගැනීම (Extraction)

අවසාන පියවර වන්නේ වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රය මගින් ජලය සහ ලිහිල් වූ කුණු සම්පූර්ණයෙන්ම උරාගැනීමයි. රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයේ ටැංකියට පිරිසිදු ජලය පමණක් හෝ සුළු ආම්ලික (acidic rinse) ද්‍රාවණයක් එකතු කිරීම වැදගත් වේ. ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරක රෙදි මත ඉතිරි වුවහොත්, වියළුණු පසු ඒවා රළු වන අතර නැවත ඉක්මනින් කුණු ආකර්ෂණය කර ගැනීමට පටන් ගනී (resoiling). ආම්ලික සේදුම් ද්‍රව්‍යයක් මගින් pH අගය උදාසීන කරන අතර රෙදි මෘදුව තබයි. සම්පූර්ණයෙන් වියළෙන තෙක් කාමරයේ වාතාශ්‍රය උපරිමව තැබිය යුතු අතර, අවශ්‍ය නම් විදුලි පංකාවක් භාවිතයෙන් වියළීමේ වේගය වැඩි කළ හැක. මෙය රෙදි මතුපිට දිලීර හෝ අච්චු (mold) ඇතිවීම වළක්වයි.