කාපට් සහ සෝෆා ආවරණවල දැඩි ලෙස රැඳී ඇති සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් ඉවත් කිරීමේදී වැකුම් ක්ලීනර් යන්ත්රයක් නිවැරදි තාක්ෂණයෙන් යුතුව භාවිත කිරීම අත්යවශ්ය වේ. සුරතල් සතුන්ගේ සියුම් ලොම් රෙදිවල කෙඳි සමඟ අන්වීක්ෂීය මට්ටමින් බැඳී පවතින බැවින්, සාමාන්ය වැකුම් කිරීමකින් පමණක් ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ නොහැක. මෙම ලිපියෙන් භෞතික විද්යාත්මක මූලධර්ම සහ නිවැරදි ක්රමවේද භාවිත කරමින් කෙඳි අතර සිරවී ඇති ලොම් පහසුවෙන් ඉවත් කරගන්නා ආකාරය විද්යාත්මකව පැහැදිලි කරයි.
ලොම් සහ රෙදි කෙඳි අතර ඇති වන ස්ථිති විද්යුත් ආකර්ෂණය සහ යාන්ත්රික බැඳීම
සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් කාපට් සහ සෝෆා රෙදිවල තදින් ඇලී තිබීමට ප්රධානතම හේතුවක් වන්නේ ස්ථිති විද්යුත් බලය (electrostatic charge) සහ ඝර්ෂණයයි. සතුන්ගේ ලොම් සහ කෘතිම හෝ ස්වභාවික රෙදි කෙඳි එකිනෙක ගැටීමේදී ධන සහ ඍණ ආරෝපණ නිර්මාණය වේ. විශේෂයෙන්ම නයිලෝන් සහ පොලියෙස්ටර් වැනි කෘතිම කෙඳි සහිත කාපට්වල මෙම ස්ථිති විද්යුත් ආකර්ෂණය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ලොම් ගස් රෙදි කෙඳි වටා එතීම සහ චුම්බකයක් මෙන් ඇදී යාම සිදු වේ.
එමෙන්ම ලොම්වල මතුපිට ඇති අන්වීක්ෂීය කොකු වැනි ස්වභාවය (microscopic barbs) හේතුවෙන් ඒවා රෙදිවල කෙඳි අතර යාන්ත්රිකව සිරවෙයි. ලොම් ගසක ඇති මෙම කොකු හැඩය නිසා රෙදිවලින් එය පිටතට ඇද ගැනීමට විශාල ප්රතිරෝධයක් දැක්වේ. සාමාන්ය වැකුම් ක්ලීනර් එකක ඇති වාතය උරා ගැනීමේ ශක්තිය පමණක් මෙවැනි ශක්තිමත් යාන්ත්රික බැඳීම් බිඳ දැමීමට ප්රමාණවත් නොවේ. එබැවින් කෙඳි ලිහිල් කරන විශේෂ උපක්රම සහ ක්රියාකාරී චලනයන් භාවිත කළ යුතුය.
වැකුම් කිරීමේ නිවැරදි දිශානතිය සහ චලන රටාව (Cross-Hatching Technique)
වැකුම් ක්ලීනර් යන්ත්රය වේගයෙන් එහා මෙහා පැදවීමෙන් කාපට් මත ඇති ලොම් ඉවත් නොවේ. වේගවත් චලනයන් මඟින් සිදු වන්නේ ලොම් තවදුරටත් කෙඳි තුළට තෙරපීම සහ ස්ථිති විද්යුත් ආරෝපණය තවදුරටත් වැඩි වීමයි. ඒ වෙනුවට ක්රමානුකූල සහ මන්දගාමී චලන රටාවක් (cross-hatching technique) අනුගමනය කළ යුතුය.
මුලින්ම එක් දිශාවකට (උදාහරණයක් ලෙස උතුරේ සිට දකුණට) වැකුම් කරන්න. ඉන්පසු ඊට හරස් අතට, එනම් අංශක 90 ක කෝණයකින් (නැගෙනහිර සිට බටහිරට) නැවත වැකුම් කරන්න. මෙමගින් විවිධ කෝණවලින් රෙදි කෙඳි අතර සිරවී ඇති ලොම් ගස් ලිහිල් කර උරා ගැනීමට හැකි වේ. වැකුම් ක්ලීනර් එකෙහි බුරුසුව ඉතා සෙමින් චලනය කිරීම මඟින් එහි ඇති භ්රමණ බුරුසුවට (brush roll) රෙදි කෙඳි හොඳින් පීරීමට සහ ලොම් වෙන් කර ගැනීමට අවශ්ය කාලය ලැබේ. මන්දගාමී වැකුම් කිරීම මඟින් උපරිම වායු ප්රවාහයක් ද ජනනය වේ.
රබර් ආධාරයෙන් ඝර්ෂණය උපරිම කිරීම සහ ආරෝපණ උදාසීන කිරීම
වැකුම් කිරීමට පෙර හෝ අතරතුර රබර් මෙවලම් භාවිත කිරීමෙන් ඉතා සාර්ථක ප්රතිඵල ලබාගත හැක. රබර් යනු ස්ථිති විද්යුත් ආරෝපණ පහසුවෙන් ජනනය කරන සහ ආකර්ෂණය කරන ද්රව්යයකි (triboelectric effect). රබර් අත්වැසුමක් පැළඳ හෝ රබර් බුරුසුවක් ආධාරයෙන් කාපට් එක මත තදින් අතුල්ලන විට, ලොම් සහ රබර් අතර ඇති වන ඝර්ෂණය හේතුවෙන් ලොම් ගස් සියල්ල රබර් මතුපිටට ඇදී එයි. එමඟින් ලොම් එකට එකතු වී රෝලක් බවට පත්වේ.
මෙම ක්රියාවලිය මඟින් රෙදි කෙඳි සහ ලොම් අතර තිබූ යාන්ත්රික බැඳීම බිඳ වැටෙන අතර, ඉන්පසු වැකුම් ක්ලීනර් එක මඟින් එම ලොම් රොදවල් ඉතා පහසුවෙන් උරා ගත හැකිය. මෙය විශේෂයෙන්ම සෝෆා ආවරණ, කොට්ට සහ කාර් රථවල ආසන වැනි කුඩා මතුපිටවල් පිරිසිදු කිරීම සඳහා වඩාත් සුදුසු ක්රමයකි. මීට අමතරව, කාපට් එක මතට ඉතා සැහැල්ලුවෙන් ජලය ස්ප්රේ කිරීමෙන් ද ස්ථිති විද්යුත් ආරෝපණය අඩු කර ලොම් ලිහිල් කළ හැකිය.
වායු ප්රවාහය සහ වැකුම් ක්ලීනරයේ උරා ගැනීමේ කාර්යක්ෂමතාව පවත්වා ගැනීම
වැකුම් ක්ලීනර් යන්ත්රයක උපරිම කාර්යක්ෂමතාව රඳා පවතින්නේ එහි ඇති නිදහස් වායු ප්රවාහය (airflow) සහ පද්ධතියේ පීඩන වෙනස මතය. යන්ත්රයේ පෙරහන් (filters) දූවිලි හා ලොම්වලින් වැසී ඇති විට උරා ගැනීමේ ශක්තිය බෙහෙවින් අඩු වේ. එම නිසා සෑම භාවිතයකටම පෙර දූවිලි බෑගය හෝ බඳුන හිස් කිරීම සහ පෙරහන් නිසි පරිදි පිරිසිදු කිරීම කළ යුතුය.
තවද, භ්රමණ බුරුසුවේ (beater bar) පැටලී ඇති කෙඳි සහ ලොම් නිතර කපා ඉවත් කළ යුතුය. බුරුසුව මත ලොම් තදින් එතී ඇති විට එහි භ්රමණ වේගය අඩු වන අතර, එමඟින් කාපට් එක පීරීමේ හැකියාව දුර්වල වේ. වායු ප්රවාහය උපරිම මට්ටමක පවතින විට, ලිහිල් කරන ලද ලොම් කෙඳි ක්ෂණිකව යන්ත්රය තුළට ඇද ගනී. නඩත්තු කටයුතු නිසි පරිදි සිදු කිරීම මඟින් උපකරණයේ ආයු කාලය ද වැඩි වේ.
ක්රමානුකූල පිරිසිදු කිරීමේ පියවර මාලාව
- පළමු පියවර: කාපට් හෝ සෝෆා මතුපිට ඇති විශාල අපද්රව්ය සහ සුන්බුන් අතින් ඉවත් කරන්න. මෙය වැකුම් ක්ලීනරයේ බුරුසුව හිරවීම වළක්වයි.
- දෙවන පියවර: රබර් මෙවලමක් හෝ තෙත් කළ රබර් අත්වැසුමක් භාවිත කරමින් මතුපිට හොඳින් පීරන්න. මෙයින් ලොම් රොදවල් එක තැනකට එකතු වේ.
- තෙවන පියවර: මන්දගාමී චලිතයකින් සහ හරස් අතට (cross-hatching) වැකුම් ක්ලීනර් යන්ත්රය ක්රියාත්මක කරන්න.
- සිව්වන පියවර: සෝෆා හි කෙළවරවල්, මැහුම් සහ පටු කුහර පිරිසිදු කිරීම සඳහා කුඩා පටු නොසල් (crevice tool) සහ කුඩා බුරුසු හිස් භාවිත කරන්න.
