සමාන ලෙස කෝපි ඇඹරීම සඳහා බර් කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් නඩත්තු කරන්නේ කෙසේද

කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක ක්‍රියාකාරීත්වය සහ ඉන් ලැබෙන කෝපි කුඩුවල ඒකාකාරී බව රැකගැනීම සඳහා එහි ඇති බර් (Burr) කොටස් නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. කාලයත් සමඟ කෝපි ඇටවලින් පිටවන තෙල් සහ සියුම් කුඩු බර් මතුපිට තැන්පත් වීමෙන් කෝපිවල රසය වෙනස් වන අතර ඇඹරීමේ නිරවද්‍යතාවය ද අඩු වේ. මෙම ලිපියෙන් බර් කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් නිවැරදි විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයන්ට අනුව නඩත්තු කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කෙරේ.

කෝපි තෙල් ඔක්සිකරණය සහ එහි බලපෑම

කෝපි ඇටවල ස්වභාවික ලිපිඩ (තෙල්) සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ. ඇඹරීමේ ක්‍රියාවලියේදී සිදුවන ඝර්ෂණය සහ තාපය හේතුවෙන් මෙම තෙල් වර්ග පිටතට පැමිණ ඇඹරුම් යන්ත්‍රයේ ලෝහ හෝ සෙරමික් බර් (Burr) මතුපිට තැන්පත් වේ. වාතයට නිරාවරණය වීමෙන් මෙම ලිපිඩ ඔක්සිකරණය වන අතර, එයින් අමිහිරි සහ පරණ රසයක් (rancid flavor) නැවුම් කෝපිවලට එකතු වේ. මීට අමතරව, මෙම ඇලෙන සුළු තෙල් තට්ටුව මත ඉතා සියුම් කෝපි කුඩු (fines) රැඳී තිබීම නිසා බර් අතර ඇති දුර ප්‍රමාණය (alignment) වෙනස් වේ. මෙය කෝපි ඇට අසමාන ලෙස ඇඹරීමට ප්‍රධානතම හේතුවයි. නිසි ලෙස පිරිසිදු නොකළහොත්, ඇඹරුම් යන්ත්‍රයෙන් පිටවන කුඩුවල ප්‍රමාණයන් එකිනෙකට වෙනස් වන අතර, එමඟින් කෝපි පෙරීමේදී (extraction) අසමාන රසයක් ඇති වේ.

ජලය භාවිතයෙන් වැළකී සිටීම: භෞතික විද්‍යාත්මක හේතු

බොහෝ කෝපි ඇඹරුම් යන්ත්‍රවල බර් සකස් කර ඇත්තේ වානේ (steel) හෝ කාබන් මිශ්‍ර ලෝහවලිනි. මෙම මතුපිට පිරිසිදු කිරීම සඳහා ජලය හෝ දියර පිරිසිදුකාරක වර්ග කිසිසේත්ම භාවිතා නොකළ යුතුය. ජලය සහ ලෝහ මතුපිට ඇති ඔක්සිජන් ප්‍රතික්‍රියා කිරීමෙන් මලකඩ (iron oxide) හටගනී. මෙය බර්වල ඇති තියුණු දාර (cutting edges) ඉතා ඉක්මනින් මොට වීමට හේතු වේ. සෙරමික් බර් මලකඩ නොකෑවත්, ඒවායේ ඇති සියුම් සිදුරු තුළ ජලය රැඳී තිබීමෙන් දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය විය හැක. එබැවින්, වියළි ක්‍රමවේදයන් පමණක් පිරිසිදු කිරීම සඳහා යොදාගත යුතුය. උපකරණය තුළ තෙතමනය ඉතිරි වුවහොත්, ඊළඟ වතාවේ ඇඹරීමේදී කෝපි කුඩු කැටි ගැසීමට (clumping) එය බලපායි.

පියවරෙන් පියවර නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමවේදය

ඇඹරුම් යන්ත්‍රය ක්‍රමවත්ව පිරිසිදු කිරීම සඳහා පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:

• විසන්ධි කිරීම: ප්‍රථමයෙන් උපකරණය විදුලි බලයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කරන්න. මෙය ඔබගේ ආරක්ෂාව මෙන්ම උපකරණයේ විද්‍යුත් කොටස්වල ආරක්ෂාව සඳහා ද අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• කොටස් ගැලවීම: නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් පොතට අනුව ඉහළ බර් කොටස (upper burr) ප්‍රවේශමෙන් ගලවා ඉවත් කරන්න. මෙහිදී එහි ඇති කුඩා උල්පත් (springs) සහ රෙදි සෝදන වළලු (washers) නැති නොවන සේ ආරක්ෂිත ස්ථානයක තබාගන්න.
• වියළි බුරුසුවක් භාවිතය: ඝන කෙඳි සහිත විශේෂිත බුරුසුවක් මඟින් බර් දාරවල සහ ඇතුළත රැඳී ඇති කෝපි කුඩු ඉවත් කරන්න. දාරවල දිශාවට බුරුසුව චලනය කිරීමෙන් සියුම් කුඩු පහසුවෙන් ඉවත් වේ.
• මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩක් භාවිතය: වියළි මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩකින් බර් මතුපිට ඇති තෙල් තට්ටුව හොඳින් පිසදමන්න. මෙමඟින් ලෝහයට කිසිදු හානියක් නොකර තෙල් අංශු කාර්යක්ෂමව උරා ගනු ලැබේ.

ග්ලූටන් රහිත පිෂ්ඨය පෙති (Starch Pellets) මඟින් නඩත්තුව

නිරන්තරයෙන් ඇඹරුම් යන්ත්‍රය ගලවා පිරිසිදු කිරීමට අපහසු අවස්ථාවලදී, ඇතුළත ඇති තෙල් ඉවත් කිරීම සඳහා ස්වභාවික පිෂ්ඨය ආශ්‍රයෙන් නිපදවූ පිරිසිදු කිරීමේ පෙති (grinder cleaning tablets) භාවිතා කළ හැක. මෙම පෙති ඇඹරීමේදී ඒවා ඇතුළත ඇති කෝපි තෙල් සහ කුඩු තමන් වෙත උරා ගනිමින් පිටතට පැමිණේ. කිසිවිටකත් මේ සඳහා සාමාන්‍ය සහල් වර්ග භාවිතා නොකරන්න. සහල්වල ඇති අධික ඝනත්වය සහ පිෂ්ඨය ස්වභාවය නිසා ඇඹරුම් යන්ත්‍රයේ මෝටරයට අධික බලපෑමක් එල්ල වන අතර බර් දාර මොට වීමට හෝ කැඩී යාමට ඉඩ ඇත. විශේෂයෙන් නිපදවන ලද පෙති මඟින් යන්ත්‍රයට හානියක් නොකර ආරක්ෂිතව තෙල් ඉවත් කරයි.

නැවත සවි කිරීම සහ නිවැරදි පෙළගැස්ම (Alignment)

පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු සියලුම කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම වියළිව ඇති බව තහවුරු කරගෙන නැවත සවි කරන්න. බර් කොටස් සවි කිරීමේදී ඒවා නූල් (threads) දිගේ නිවැරදිව හා සමාන්තරව ගමන් කරන බවට වගබලා ගන්න. ඇලයට සවි කිරීමෙන් නූල් විනාශ විය හැක. සවි කිරීමෙන් පසු, අවම ඇඹරුම් මට්ටමේ සිට උපරිම මට්ටම දක්වා කරකවා බාධාවකින් තොරව ක්‍රියා කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කරන්න. නිවැරදි පෙළගැස්ම මඟින් කෝපි ඇඹරීමේදී ඒකාකාරී බව (unimodal particle distribution) තහවුරු කෙරේ. මෙය කෝපි පෙරීමේදී උපරිම රසයක් ලබාගැනීමට උපකාරී වේ.

ස්ථිතික විද්‍යුත් බලපෑම සහ නඩත්තු වාර ගණන

කෝපි ඇඹරීමේ ක්‍රියාවලියේදී තවත් වැදගත් භෞතික සංසිද්ධියක් වන්නේ ස්ථිතික විදුලිය (static electricity) නිපදවීමයි. වියළි පරිසරයකදී කෝපි ඇට ඇඹරෙන විට ඇති වන ඝර්ෂණය නිසා කුඩු කුටීරය (chute) වටා ඇලීමට පටන් ගනී. මෙමඟින් කෝපි කුඩු එකතු වීම සහ ඇතුළත අවහිරතා ඇති විය හැක. මෙයට විසඳුමක් ලෙස ඇඹරීමට පෙර කෝපි ඇට මතට ජල බින්දුවක් ඉසීම (RDT - Ross Droplet Technique) සිදු කළ හැක. එහෙත් මෙහිදී ජලය අධික නොකිරීමට වගබලා ගත යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් දිනපතා භාවිත කරන ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් සති දෙකකට වරක් මතුපිටින්ද, මාසයකට වරක් සම්පූර්ණයෙන් ගලවා ගැඹුරු ලෙසද පිරිසිදු කිරීම නිර්දේශ කෙරේ. මෙමඟින් යන්ත්‍රයේ ආයු කාලය මෙන්ම කෝපිවල ගුණාත්මකභාවයද උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගත හැක.