නිවසක් තුළ පිරිසිදු වාතය පවත්වා ගැනීම සඳහා වායු පවිත්‍රකරණ පද්ධති සහ ඒවායේ පෙරහන් (filters) ක්‍රමවත්ව නඩත්තු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමඟින් සෞඛ්‍යයට අහිතකර සියුම් දූවිලි අංශු සහ අසාත්මිකතා ඇති කරන ද්‍රව්‍ය වාතයෙන් ක්‍රමානුකූලව ඉවත් කර, උපකරණයේ උපරිම කාර්යක්ෂමතාව තහවුරු කරයි.
වායු පෙරහන් ක්‍රියා කරන භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම
වායු පවිත්‍රකාරකයක් තුළ ඇති පෙරහන් සරල දැල් පමණක් නොවේ. ඒවා සූක්ෂ්ම භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම මත පදනම්ව ක්‍රියා කරයි. විශේෂයෙන්ම HEPA (High-Efficiency Particulate Air) පෙරහන් මඟින් මයික්‍රෝන 0.3 ක් තරම් කුඩා අංශු 99.97% ක කාර්යක්ෂමතාවයකින් යුතුව ග්‍රහණය කරගනු ලබයි. මෙහිදී ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණ තුනක් ක්‍රියාත්මක වේ:
- අන්තර් ග්‍රහණය (Interception): වායු ධාරාව සමඟ ගලා යන මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ දූවිලි අංශු, පෙරහන් කෙඳි අසලින් ගමන් කිරීමේදී ඒවායේ ස්පර්ශ වී රැඳී පවතී.
- සංඝට්ටනය (Inertial Impaction): විශාල දූවිලි අංශු තමන් සතු වැඩි ගම්‍යතාවය නිසා වායු ධාරාවේ දිශාව වෙනස් වුවද කෙලින්ම ගොස් පෙරහන් කෙඳි මත ගැටී තැන්පත් වේ.
- විසරණය (Diffusion): ඉතා කුඩා අංශු (මයික්‍රෝන 0.1 ට අඩු) වායු අණු සමඟ ගැටෙමින් අවුල් සහගත ලෙස ගමන් කරන අතර, මෙම චලිතය නිසා ඒවා පහසුවෙන් පෙරහන් කෙඳි සමඟ සම්බන්ධ වී රැඳේ.
පෙර-පෙරහන සහ සක්‍රීය කාබන් පෙරහනෙහි කාර්යභාරය
බහු-අදියර පෙරීමේ පද්ධතියක පළමු ආරක්ෂක වළල්ල වන්නේ පෙර-පෙරහනයි (pre-filter). මෙය සාමාන්‍යයෙන් ප්ලාස්ටික් හෝ ලෝහ දැලකින් සමන්විත වන අතර, කෙස් ගස්, සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් සහ විශාල දූවිලි අංශු රඳවා ගනී. පෙර-පෙරහන මඟින් විශාල දූවිලි අංශු රඳවා නොගතහොත්, වඩාත් සංවේදී HEPA පෙරහන ඉතා ඉක්මනින් අවහිර වී එහි ආයු කාලය කෙටි වේ.
අනෙක් අතට, සක්‍රීය කාබන් පෙරහන (active carbon filter) ක්‍රියා කරන්නේ රසායනික අධිශෝෂණ (adsorption) ක්‍රියාවලිය හරහාය. මෙහි ඇති සිදුරු සහිත කාබන් ව්‍යුහය මඟින් වාතයේ ඇති අහිතකර වායු, දුම් සහ දුර්ගන්ධයන් රසායනිකව බැඳ තබා ගනී. මෙය භෞතිකව අංශු පෙරා හැරීමක් නොව, අණුක මට්ටමින් සිදුවන රසායනික බැඳීමකි.
පෙරහන් නඩත්තු කිරීම සහ පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය
වායු පවිත්‍රකාරකයක කාර්යක්ෂමතාව උපරිම මට්ටමක තබා ගැනීමට නිවැරදි නඩත්තු පටිපාටියක් අනුගමනය කළ යුතුය. පෙරහන් පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් තාක්ෂණික පියවර අනුගමනය කරන්න:
- විදුලි සැපයුම විසන්ධි කිරීම: ඕනෑම නඩත්තු කටයුත්තකට පෙර උපකරණය ක්‍රියා විරහිත කර ප්ලග් එක ගලවා දමන්න.
- පෙර-පෙරහන පිරිසිදු කිරීම: සාමාන්‍යයෙන් සෑම සති දෙකකට හෝ හතරකට වරක් පෙර-පෙරහන ගලවා මෘදු බුරුසුවක් හෝ වැකියුම් ක්ලීනර් එකක් ආධාරයෙන් දූවිලි ඉවත් කරන්න. නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් පරිදි එය සේදිය හැකි නම්, මද උණුසුම් ජලයෙන් සෝදා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළන තෙක් තබන්න. තෙතමනය සහිත පෙරහන් නැවත සවි කිරීමෙන් පුස් (mold) වර්ධනය විය හැක.
- HEPA පෙරහන නඩත්තුව: බොහෝ HEPA පෙරහන් සේදිය නොහැක. ජලය මඟින් එහි ඇති සූක්ෂ්ම කෙඳි ව්‍යුහය විනාශ වන අතර පෙරීමේ හැකියාව නැති වී යයි. එබැවින්, HEPA පෙරහන මත ඇති බාහිර දූවිලි වැකියුම් ක්ලීනර් එකක අඩු බලයකින් යුතුව මෘදු ලෙස උරා ගන්න.
- ප්‍රතිස්ථාපන කාලසටහන: සාමාන්‍යයෙන් HEPA සහ කාබන් පෙරහන් මාස 6 සිට 12 දක්වා කාලයකදී අලුතින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුය.
වායු පවිත්‍රකාරකයේ නිවැරදි පිහිටීම සහ භාවිතය
උපකරණයේ උපරිම ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීමට එය තබන ස්ථානය වැදගත් වේ. වායු පවිත්‍රකාරකය බිත්තිවලට හෝ ගෘහ භාණ්ඩවලට ඉතා ආසන්නව නොතැබිය යුතුය. සෑම පැත්තකින්ම අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 30-50 ක නිදහස් ඉඩක් පැවතීම මඟින් නිදහස් වායු සංසරණය (air circulation) සිදුවේ. එසේම, දූවිලි වැඩි වශයෙන් එකතු වන මට්ටම වන බිම සිට සුළු උසකින් එය තැබීම වඩාත් සුදුසුය.
නිවස පිරිසිදු කරන අවස්ථාවලදී (උදාහරණයක් ලෙස අතුගෑමේදී හෝ වැකියුම් කිරීමේදී) වායු පවිත්‍රකාරකය උපරිම වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් වාතයට මුසුවන දූවිලි අංශු වහාම ග්‍රහණය කරගත හැක. මෙමඟින් දූවිලි නැවත පොළොව මත හෝ ගෘහ භාණ්ඩ මත තැන්පත් වීම වළක්වයි.
