මස් අඹරන යන්ත්‍රයක් භාවිතයෙන් පසු වහාම සහ ක්‍රමවත්ව පිරිසිදු කිරීම සනීපාරක්ෂාව සහ උපකරණයේ කල්පැවැත්ම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. මස්වල ඇති තෙල් සහිත ස්වභාවය සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමේ අවදානම හේතුවෙන්, නිසි රසායනික හා යාන්ත්‍රික ක්‍රමවේද භාවිතයෙන් මෙම උපකරණ පිරිසිදු කළ යුතුය.
පළමු පියවර: ඉතිරි වූ මස් කොටස් යාන්ත්‍රිකව ඉවත් කිරීම
යන්ත්‍රය ගැලවීමට පෙර, එහි ඇතුළත රැඳී ඇති මස් කැබලි සහ මේද කොටස් ඉවත් කර ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. මේ සඳහා සරල නමුත් ඉතා සාර්ථක ක්‍රමයක් වන්නේ වියළි පාන් කැබැල්ලක් හෝ බනිස් ගෙඩියක් යන්ත්‍රය තුළට දමා ඇඹරීමයි. පාන්වල ඇති වියළි ස්වභාවය සහ සිදුරු සහිත ව්‍යුහය මගින් යන්ත්‍රයේ ඇතුළත බිත්තිවල සහ තලවල ඇලී ඇති මස් කැබලි සහ අතිරික්ත තෙල් උරා ගනී. මෙය ඊළඟට සිදු කරන සේදීමේ ක්‍රියාවලිය බෙහෙවින් පහසු කරයි. පාන් වෙනුවට අමු අල කැබැල්ලක්ද මේ සඳහා භාවිතා කළ හැකිය. මෙලෙස යාන්ත්‍රිකව උපකරණය පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු යන්ත්‍රය ක්‍රියා විරහිත කර විදුලි සැපයුමෙන් විසන්ධි කරන්න.
තෙල් සහ මේදය දිය කිරීම: උෂ්ණත්වය සහ පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍යවල භූමිකාව
මස්වල අඩංගු සත්ව මේද සාමාන්‍ය කාමර උෂ්ණත්වයේදී ඝන හෝ අර්ධ-ඝන තත්ත්වයේ පවතී. එම නිසා ඒවා සීතල වතුරෙන් සේදීමෙන් තෙල් තට්ටුව තවදුරටත් තැන්පත් වීම පමණක් සිදුවේ. සත්ව මේද දිය කිරීම සඳහා සෙල්සියස් අංශක 50ත් 60ත් අතර උණුසුම් ජලය භාවිතා කළ යුතුය. මෙම උෂ්ණත්වයේදී මේදය ද්‍රව බවට පත් වේ. ඉන්පසු, පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය (surfactants) අඩංගု මෘදු පිඟන් සෝදන දියරයක් භාවිතා කරන්න. මෙම රසායනික සංයෝග මගින් ජලයේ පෘෂ්ඨික ආතතිය අඩු කර, තෙල් අණු ජල අණු සමඟ බන්ධනය වීමට සලස්වයි (emulsification). මෘදු බුරුසුවක් ආධාරයෙන් සියලුම කොටස් හොඳින් අතුල්ලන්න. කිසිවිටකත් කම්බි කූරු හෝ රළු ස්පොන්ජ් භාවිතා නොකරන්න, මන්ද ඒවායින් යන්ත්‍රයේ ලෝහමය පෘෂ්ඨය සීරීමට ලක් විය හැක.
ලෝහ වර්ගය හඳුනා ගැනීම සහ මලකඩ වැළැක්වීම
මස් අඹරන යන්ත්‍ර සාමාන්‍යයෙන් නිපදවා ඇත්තේ වාත්තු යකඩ (cast iron) හෝ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) වලිනි. මෙම ද්‍රව්‍ය දෙකට වෙනස් සත්කාර අවශ්‍ය වේ:
- වාත්තු යකඩ (Cast Iron): මෙම කොටස් පිඟන් සෝදන යන්ත්‍රවල (dishwasher) සේදීම කිසිසේත්ම නොකළ යුතුය. පිඟන් සෝදන යන්ත්‍රවල ඇති අධික උෂ්ණත්වය සහ දැඩි රසායනික ද්‍රව්‍ය නිසා වාත්තු යකඩ මලකඩ කෑමට ලක් වේ. අතින් සෝදා පිරිසිදු කළ වහාම වියළි රෙදි කඩකින් තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදැමිය යුතුය. ඉන්පසු, ලෝහය වාතය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඔක්සිකරණය වීම වැළැක්වීම සඳහා ආහාරයට ගත හැකි පොල්තෙල් හෝ වෙනත් එළවළු තෙල් ස්වල්පයක් සියුම්ව තවරා තැබිය යුතුය.
- මල නොබැඳෙන වානේ (Stainless Steel): මෙම කොටස් වඩාත් ප්‍රතිරෝධී වුවද, ක්ලෝරීන් අඩංගු දැඩි විෂබීජ නාශක (chlorine bleach) භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය. ක්ලෝරීන් මගින් මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිට කුඩා සිදුරු (pitting corrosion) ඇති කළ හැක. සේදීමෙන් පසු මෙම කොටස්ද හොඳින් වියළා ගත යුතුය.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ නිවැරදි අනුපිළිවෙල
පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ක්‍රමවත් මෙන්ම වේගවත් කිරීමට පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:
- ගැලවීම: යන්ත්‍රය සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කර එහි සියලුම කොටස් (තල, තැටි, ඉස්කුරුප්පු ඇණ සහ බඳ) වෙන වෙනම ගලවා ගන්න.
- පෙඟවීම: උණුසුම් සබන් වතුර භාජනයක මෙම කොටස් විනාඩි 10-15ක් පමණ ගිල්වා තබන්න. මෙමගින් වියළී ගිය මස් කොටස් මෘදු වේ.
- අතුල්ලීම: සිහින් සිදුරු සහිත තැටි (plates) පිරිසිදු කිරීම සඳහා කුඩා බුරුසුවක් හෝ දන්ත කූරක් භාවිතා කරන්න. එහි රැඳී ඇති කුඩාම කෙඳි පවා ඉවත් කිරීමට වගබලා ගන්න.
- සේදීම: පිරිසිදු උණුසුම් ජලයෙන් සබන් සහ කුණු සියල්ල සෝදා හරින්න.
විෂබීජහරණය සහ ක්‍රමවත් ගබඩා කිරීම
මස්වල අඩංගු විය හැකි සැල්මොනෙල්ලා හෝ ඊ-කෝලයි වැනි හානිකර බැක්ටීරියා විනාශ කිරීම සඳහා සේදීමෙන් පසු විෂබීජහරණය කිරීම සුදුසුය. මේ සඳහා ස්වභාවික විෂබීජ නාශකයක් ලෙස සුදු විනාකිරි (acetic acid) සහ ජලය 1:1 අනුපාතයට මිශ්‍ර කර භාවිතා කළ හැකිය. විනාකිරි මගින් ඉතිරි වී ඇති සුවඳ ඉවත් කරනවා පමණක් නොව බැක්ටීරියා වර්ධනයද අඩාල කරයි. නැතහොත් ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් මිශ්‍ර කළ ජලයෙන් සෝදා හැරිය හැක. සියලුම කොටස් සෝදා අවසන් වූ පසු, ඒවා පිරිසිදු තුවායක් මත තබා හොඳින් වියළීමට ඉඩ හරින්න. තෙතමනය සහිතව යන්ත්‍රය නැවත එකලස් කර ගබඩා කිරීමෙන් බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ධනය වීමට මෙන්ම ලෝහ කොටස් දිරාපත් වීමට අවස්ථාව සැලසේ. එම නිසා, කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී ගිය පසු පමණක් නැවත එකලස් කරන්න හෝ වෙන වෙනම රෙදි බෑගයක දමා වියළි ස්ථානයක ගබඩා කරන්න.
