සිරස් අතට වාෂ්ප කිරීම (Vertical Steaming) මඟින් ඇඳුම්වල රැලි ගැසීම් පහසුවෙන් ඉවත් කරගත හැකි වුවත්, නිතරම මුහුණ දීමට සිදුවන ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ රෙදිපිළි මත ජල පැල්ලම් හෝ තෙතමනය සහිත ලප ඇතිවීමයි. මෙම ගැටලුව වළක්වා ගැනීම සඳහා වාෂ්ප උත්පාදනයේ භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලිය සහ උෂ්ණත්ව පාලනය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ඝනීභවනය සහ ජල බිඳිති ඇතිවීමේ භෞතික විද්‍යාව
සිරස් ස්තිරිප්පු කිරීමේදී ජල පැල්ලම් ඇතිවීමට මූලිකම හේතුව වන්නේ වාෂ්පය නැවත ද්‍රව බවට පත්වීම හෙවත් ඝනීභවනයයි. උණුසුම් වාෂ්පය, සිසිල් වාතය හෝ සිසිල් ස්තිරිප්පු මතුපිට සමඟ ස්පර්ශ වන විට එහි උෂ්ණත්වය වේගයෙන් පහත වැටේ. මෙහිදී වාෂ්පය ක්ෂණිකව ජල බිඳිති බවට පත්වන අතර, ඒවා රෙදි මතට වැටීමෙන් ලප ඇතිවේ. විශේෂයෙන්ම, ස්තිරිප්පුවේ තුණ්ඩය (nozzle) ප්‍රමාණවත් තරම් රත් වී නොමැති විට, එහි ඇතුළත රැඳී ඇති ජලය වාෂ්ප වීමට පෙර ද්‍රව ලෙස පිටතට ගලා යාමට පටන් ගනී.
මීට අමතරව, රෙදිපිළිවල ඇති තන්තු (fibers) සතු උෂ්ණත්වය ද මීට බලපායි. ශීත කළ කාමරයක ඇති සිසිල් ඇඳුමකට එකවරම උණුසුම් වාෂ්ප වැදීමේදී ද්‍රවීකරණය වේගවත් වේ. එම නිසා, ස්තිරිප්පු කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර උපකරණය උපරිම උෂ්ණත්වයට පත්වීමට ඉඩ හැරීම සහ පරිසර උෂ්ණත්වය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්ය.
ඛනිජ තැන්පතු සහ නිවැරදි ජල වර්ගය තෝරා ගැනීම
නළ ජලයේ අඩංගු කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ අධික උෂ්ණත්වයේදී කැල්සියම් කාබනේට් (Calcium Carbonate) ලෙස තැන්පත් වේ. මෙය අප සාමාන්‍යයෙන් හුණුගල් තැන්පතු ලෙස හඳුන්වයි. මෙම ඛනිජ කොටස් වාෂ්ප ධාරාව සමඟ පිටතට පැමිණෙන විට සුදු හෝ දුඹුරු පැහැති පැල්ලම් රෙදි මත ඉතිරි වේ. මෙයින් මිදීමට ගත හැකි හොඳම ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- නිර්ඛනිජකරණය කළ ජලය (Demineralized Water) භාවිතය: සාමාන්‍ය නළ ජලය වෙනුවට ආස්‍රැත ජලය (Distilled water) හෝ ඛනිජ ඉවත් කළ ජලය භාවිත කිරීමෙන් හුණුගල් තැන්පත් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
- ප්‍රති-කැල්සියම් ක්‍රියාවලිය (Decalcification): ස්තිරිප්පුවේ වාෂ්ප සිදුරු අවහිර වී ඇත්නම්, රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් මඟින් ඒවා පිරිසිදු කළ යුතුය. මේ සඳහා විනාකිරි (ඇසිටික් අම්ලය) සහ ජලය 1:1 අනුපාතයට මිශ්‍ර කර උපකරණය ක්‍රියාත්මක කර වාෂ්ප පිට කිරීමට සැලැස්වීමෙන් කැල්සියම් කාබනේට් දියකර හැරිය හැක. පසුව පිරිසිදු ජලයෙන් පද්ධතිය සෝදා හැරිය යුතුය.
නිවැරදි වාෂ්පීකරණ තාක්ෂණය සහ කෝණය
සිරස් අතට මැදීමේදී උපකරණය හසුරුවන ආකාරය සහ එහි කෝණය ජල බිඳිති ඇතිවීම කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. කිසිවිටෙකත් ස්තිරිප්පුවේ තුණ්ඩය පහළට හරවා හෝ ඇල කර තබා නොගත යුතුය. මෙසේ කිරීමෙන් වාෂ්ප කුටීරයේ ඇති ද්‍රව ජලය කෙලින්ම ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා පහළට කාන්දු වේ.
භාවිත කළ යුතු නිවැරදි ශිල්පීය ක්‍රමවේද මෙසේය:
- සිරස්ව තබා ගැනීම: උපකරණය සැමවිටම අංශක 90 කෝණයකින්, එනම් සිරස් අතටම තබා ගන්න. මෙය ජලය කාන්දු වීම වළක්වන භෞතික විද්‍යාත්මක සැලසුමකි.
- දුර ප්‍රමාණය පාලනය කිරීම: තුණ්ඩය රෙදි මතුපිට සෘජුවම ස්පර්ශ කිරීමට පෙර, සෙන්ටිමීටර 2-3 ක දුරක් තබාගෙන වාෂ්ප පිට කරන්න. මෙය රෙදි තන්තු උණුසුම් වීමට ඉඩ සලසන අතර ක්ෂණික ඝනීභවනය වළක්වයි.
- චලන රටාව: ඉහළ සිට පහළට ක්‍රමවත් චලනයකින් වාෂ්පය විහිදුවන්න. එකම ස්ථානයක වැඩි වේලාවක් රඳවා තබා ගැනීමෙන් රෙදි තන්තුවලට ද්‍රව ජලය අවශෝෂණය වීම වැඩි වේ.
රෙදිපිළිවල තන්තුමය ස්වභාවය සහ උෂ්ණත්වය ගැලපීම
විවිධ රෙදි වර්ගවලට වාෂ්ප උරා ගැනීමේ සහ තාපය රඳවා ගැනීමේ शक्यताවන් වෙනස් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ලිනන් (Linen) සහ කපු (Cotton) වැනි ස්වභාවික තන්තු වැඩි තෙතමනයක් අවශෝෂණය කරන බැවින් ඒවාට වැඩි වාෂ්ප පීඩනයක් අවශ්‍ය වේ. නමුත් පොලියෙස්ටර් (Polyester) හෝ නයිලෝන් (Nylon) වැනි කෘතිම තන්තු ජලය අවශෝෂණය නොකරන බැවින්, ඒවා මත ඉතා ඉක්මනින් ජල බිඳිති මතුපිට රැඳී පැල්ලම් ඇති විය හැක.
කෘතිම තන්තු සහිත ඇඳුම් මැදීමේදී, වාෂ්ප ප්‍රමාණය අවම මට්ටමක තබා ගත යුතු අතර, උපකරණය සහ ඇඳුම අතර දුර ප්‍රමාණය තරමක් වැඩි කළ යුතුය. සිල්ක් (Silk) වැනි සංවේදී රෙදිපිළි සඳහා සැමවිටම ආරක්ෂිත ආවරණයක් (protective guard) භාවිත කිරීම හෝ ඇඳුමේ ඇතුළු පැත්තෙන් වාෂ්ප කිරීම සිදු කළ යුතුය.
පැල්ලම් රහිත පරිපූර්ණ නිමාවක් සඳහා කෙටි පියවර මාලාව
ඔබේ ඇඳුම්වල කිසිදු ජල සලකුණක් හෝ ඛනිජ පැල්ලමක් ඇති නොවීම තහවුරු කර ගැනීම සඳහා සෑම විටම මෙම සරල පියවර අනුගමනය කරන්න:
- පූර්ව රත් කිරීම (Preheating): උපකරණය ක්‍රියාත්මක කර අවම වශයෙන් විනාඩි 2-3 ක් යනතුරු ඇඳුමට ලං නොකරන්න. පළමු වාෂ්ප පහර පිටතට (ඇඳුමෙන් ඉවතට) මුදා හැර ඇතුළත රැඳී තිබිය හැකි ජල බිඳිති ඉවත් කරන්න.
- ඇඳුම් එල්ලන ක්‍රමය: ඇඳුම් ශක්තිමත් ලී හෝ ප්ලාස්ටික් එල්ලුමක (hanger) කෙළින්ම එල්ලා තබන්න. මෙය වාෂ්පයේ පීඩනය රෙදිපිළි හරහා ඒකාකාරව ගමන් කිරීමට උපකාරී වේ.
- වියළීමට ඉඩ හැරීම: වාෂ්ප කිරීමෙන් පසු රෙදිපිළිවල සුළු තෙතමනයක් පැවතිය හැක. එබැවින් ඇඳුම් ඇඳීමට හෝ අල්මාරියේ තැන්පත් කිරීමට පෙර අවම වශයෙන් විනාඩි 10 ක් වත් හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක වියළීමට ඉඩ හරින්න.
