ගෝවා කැපීම සඳහා භාවිතා කරන උපකරණ සහ මැන්ඩලින් (mandoline) කටර් ඉතා තියුණු වන අතර, ඒවායේ කාර්යක්ෂමතාව සහ කල්පැවැත්ම රැකගැනීම සඳහා නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙම ලිපියෙන් තලවල මුවහත ආරක්ෂා කරමින් සහ තුවාල සිදුවීම වළක්වා ගනිමින් මෙම උපකරණ පිරිසිදු කිරීමේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදය පැහැදිලි කරයි.
ලෝහමය තලවල ව්‍යුහය සහ ආරක්ෂිත පියවර
ගෝවා කපන උපකරණවල ඇති තල සාමාන්‍යයෙන් සාදා ඇත්තේ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) වලිනි. මෙම ලෝහය ශක්තිමත් වුවද, නුසුදුසු පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රම නිසා එහි මුවහත අඩුවීමට හෝ සීරීම් ඇතිවීමට ඉඩ ඇත. තලය පිරිසිදු කිරීමේදී සැමවිටම මතක තබා ගත යුතු ප්‍රධානතම රීතිය වන්නේ කිසිවිටකත් ඔබේ ඇඟිලි තලයේ මුවහත දිගේ සෘජුවම නොයැවීමයි. ඒ වෙනුවට, දිගු මිටක් සහිත නයිලෝන් බ්‍රෂ් එකක් භාවිතා කිරීමෙන් තලය සමඟ සෘජු ස්පර්ශය වළක්වා ගත හැකිය.
භෞතික විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, තලයට සමාන්තරව හෝ පිටුපස දිශාවට බ්‍රෂ් එක චලනය කිරීමෙන් තලයේ මුවහත ආරක්ෂා වේ. තලයේ කැපුම් දාරයට ලම්බකව තල්ලු කිරීමෙන් එහි ඇති ඉතා සියුම් ලෝහමය දාරය (micro-bevel) නැමීමට හෝ කැඩී යාමට ඉඩ ඇත. මෙය තලය ඉක්මනින් මොට වීමට හේතු වේ. බොහෝ ගෝවා කපන උපකරණවල තල ඉතා සියුම් කෝණයකින් සකසා ඇති නිසා රළු ලෝහමය ස්පොන්ජ් (steel wool) භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම්ය.
ගෝවා වල රසායනික සංයුතිය සහ පිරිසිදු කිරීමේ විද්‍යාව
ගෝවා වල අඩංගු ස්වාභාවික රසායනික ද්‍රව්‍ය, විශේෂයෙන් සල්ෆර් සංයෝග (sulfur compounds) සහ කාබනික අම්ල, ලෝහ මතුපිට මත ක්‍රියාකාරී විය හැක. ගෝවා යුෂ වියළී ගිය විට, එය ලෝහය මත ඇලෙන සුළු පටලයක් සාදයි. මෙය පසුව බැක්ටීරියා වර්ධනයට මෙන්ම ලෝහයේ දීප්තිය නැතිවීමට හේතු විය හැක.
මෙම කාබනික පටල ඉවත් කිරීම සඳහා සෙල්සියස් අංශක 40 ත් 50 ත් අතර මද උණුසුම් ජලය වඩාත් සුදුසු වේ. මෙම උෂ්ණත්වයේදී ගෝවා වල ඇති පිෂ්ඨය සහ ප්‍රෝටීන පහසුවෙන් දියවන අතර, ලෝහය අධික ලෙස රත් වීමෙන් සිදුවන තාප ප්‍රසාරණය (thermal expansion) පාලනය වේ. පිරිසිදු කිරීම සඳහා මෘදු, උදාසීන pH අගයක් ඇති සේදුම් දියරයක් භාවිතා කරන්න. ක්ලෝරීන් අඩංගු බ්ලීච් වර්ග කිසිවිටකත් මල නොබැඳෙන වානේ සඳහා භාවිතා නොකළ යුතුය, මන්ද ක්ලෝරීන් මගින් වානේ මතුපිට ඇති ක්‍රෝමියම් ඔක්සයිඩ් ආරක්ෂිත පටලය විනාශ කර ක්ෂුද්‍ර සිදුරු (pitting corrosion) ඇති කරයි.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය
ආරක්ෂිත සහ ක්‍රමානුකූල පිරිසිදු කිරීමක් සඳහා පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:
- පූර්ව සේදීම: උපකරණය භාවිතා කළ වහාම සීතල හෝ මද උණුසුම් ජලයෙන් ඉතිරි වී ඇති ගෝවා කැබලි සෝදා හරින්න. වියළීමට ඉඩ හැරීමෙන් පිරිසිදු කිරීම අපහසු වේ.
- බ්‍රෂ් කිරීම: දිගු මිටක් සහිත බ්‍රෂ් එකකට සේදුම් දියර ස්වල්පයක් දමා, තලයේ පිටුපස සිට ඉදිරියට (මුවහතෙන් ඉවතට) මෘදුව අතුල්ලන්න.
- මුරණ්ඩු පැල්ලම් ඉවත් කිරීම: ගෝවා වල අඩංගු ස්වාභාවික වර්ණක හෝ පැල්ලම් තිබේ නම්, සෝඩියම් බයිකාබනේට් (බේකින් සෝඩා) සහ ජලය ස්වල්පයක් මිශ්‍ර කර සාදාගත් පේස්ට් එකක් භාවිතයෙන් මෘදුව අතුල්ලන්න. සෝඩියම් බයිකාබනේට් යනු මෘදු උල්ෙල්ඛයක් (mild abrasive) වන අතර එය ලෝහය සීරීමකින් තොරව පැල්ලම් ඉවත් කරයි.
- සේදීම: ඉතිරි වී ඇති සබන් සහ අපද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වන පරිදි පිරිසිදු ජලයෙන් හොඳින් සෝදන්න.
එසේම, පිරිසිදු කිරීමේදී උපකරණයේ ඇති ආරක්ෂක මුරකරු (food holder) ද අමතක නොකළ යුතුය. ගෝවා කැබැල්ල කුඩා වන විට අතින් ඇල්ලීම වෙනුවට මෙම ආරක්ෂක උපාංගය භාවිතා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වන අතර, එහි ඇති කුඩා කූරු අතර රැඳී ඇති ගෝවා කොටස් ඉවත් කිරීමට කුඩා බ්‍රෂ් එකක් භාවිතා කළ යුතුය. ප්ලාස්ටික් කොටස් සේදීමේදී අධික උණුසුම් ජලය භාවිතයෙන් වළකින්න, මන්ද එය ප්ලාස්ටික් කොටස්වල හැඩය වෙනස් වීමට හේතු විය හැක.
වියළීම සහ නිසි ලෙස ගබඩා කිරීම
ලෝහමය උපකරණ පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු වියළන ආකාරය එහි කල්පැවැත්ම තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයකි. තෙතමනය සහිත පරිසරයක ලෝහය වැඩි වේලාවක් තිබීමෙන් වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඔක්සිකරණය (rusting) සිදුවිය හැක. එබැවින්, සේදූ වහාම මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කඩකින් තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදා ගන්න.
පිසදැමීමේදීද තලයේ මුවහත ඇති දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව, එනම් තලයෙන් පිටතට පිසදැමීමට වගබලා ගන්න. සම්පූර්ණයෙන්ම වියළි වූ පසු, තල ආරක්ෂිත ආවරණයක් (blade guard) සහිතව වියළි, වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක ගබඩා කරන්න. මෙමගින් තලයේ මුවහත අනෙකුත් මුළුතැන්ගෙයි උපකරණ සමඟ ගැටීමෙන් සිදුවන හානිය වැළකේ.
