ගමනක් බිමනක් යන විට ආහාර පාන නැවුම්ව සහ සිසිල්ව තබා ගැනීමට බැටරි මඟින් ක්‍රියාකරන අතේ ගෙන යා හැකි ශීතකරණ (Portable coolers) අද වන විට බහුලව භාවිත වේ. මෙම උපකරණවල කාර්යක්ෂමතාව උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට සහ එහි ආයු කාලය දීර්ඝ කර ගැනීමට තාප ගති විද්‍යාව සහ නිවැරදි නඩත්තු ශිල්පීය ක්‍රම පිළිබඳව අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
පූර්ව සිසිලනය සහ තාප ගති විද්‍යාත්මක මූලධර්ම
භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්මයන්ට අනුව, දැනටමත් රත් වී ඇති ද්‍රව්‍යයක් සිසිල් කිරීමට වඩා වැඩි ශක්තියක් වැය වේ. ජලයට සහ විවිධ ආහාර ද්‍රව්‍යවලට ඉහළ විශිෂ්ඨ තාප ධාරිතාවක් (Specific heat capacity) ඇති බැවින්, ඒවායේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක කිහිපයකින් හෝ අඩු කිරීමට විශාල තාප ප්‍රමාණයක් බැහැර කළ යුතුය. ශීතකරණය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර, එය නිවසේ විදුලි සැපයුමට සම්බන්ධ කර පැය කිහිපයක් සිසිල් වීමට ඉඩ හරින්න. එසේම, එහි බහාලන ආහාර සහ බීම වර්ගද කලින්ම සාමාන්‍ය ශීතකරණයක දමා සිසිල් කර තිබීම වැදගත්ය. මෙමඟින් අතේ ගෙන යා හැකි ශීතකරණයේ බැටරිය මත පැටවෙන බර විශාල ලෙස අඩු වන අතර සංචාරය අතරතුර බැටරි ආයු කාලය දීර්ඝ වේ. උණුසුම් ද්‍රව්‍ය කෙලින්ම ශීතකරණයට දැමීමෙන් ඇතුළත උෂ්ණත්වය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන අතර එය පාලනය කිරීමට කොම්ප්‍රෙසරයට වැඩි වේලාවක් ක්‍රියා කිරීමට සිදු වේ.
තාප හුවමාරුව අවම කිරීම සහ නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීම
උපකරණය තබන ස්ථානය එහි කාර්යක්ෂමතාව කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ස්ථානවලින් සහ වාහනවල පසුපස රත් වූ කොටස්වලින් ශීතකරණය ඈත් කර තැබිය යුතුය. සෙවන සහිත, වාතාශ්‍රය හොඳින් ලැබෙන ස්ථානයක එය තැබීමෙන් බාහිර පරිසරය සහ ශීතකරණය අතර තාප හුවමාරු වේගය (Heat transfer rate) අඩු කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම, ශීතකරණයේ වායු විවරයන් (Vents) අවහිර නොවන සේ තැබීමට වගබලා ගන්න. වායු සංසරණය නිසි පරිදි සිදු නොවන විට කොම්ප්‍රෙසරය හෝ තාප විද්‍යුත් පද්ධතිය (Peltier plate) අධික ලෙස රත් වන අතර එමඟින් බැටරිය vape වීම වේගයෙන් සිදු වේ. වාහනයක් තුළ තබන විට, වායුසමීකරණ පද්ධතියේ සිසිල් වාතය ලැබෙන ස්ථානයක තැබීමෙන් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය තවදුරටත් පහසු කළ හැකිය.
රබර් සීල් නඩත්තුව සහ සංවහන ප්‍රවාහ කළමනාකරණය
ශීතකරණයේ පියනේ ඇති රබර් ගෑස්කට් එක (Rubber gasket) මඟින් බාහිර වාතය ඇතුළට පැමිණීම වළක්වයි. මෙම සීල් එක නිරන්තරයෙන් පිරිසිදුව තබා ගත යුතු අතර, එහි කිසිදු ඉරිතැලීමක් නොමැති බව තහවුරු කර ගත යුතුය. පියන නිතර නිතර විවෘත කිරීම මඟින් ඇතුළත ඇති සිසිල් වාතය පිටතට ගොස් උණුසුම් වාතය ඇතුළු වේ. මෙය තාප ගතිකව අකාර්යක්ෂම ක්‍රියාවලියකි. එබැවින්, අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය එකවර පිටතට ගැනීමට සැලසුම් කරන්න. එසේම, උණුසුම් වාතය ඉහළට යන අතර සිසිල් වාතය පහළට ගමන් කරන බැවින්, වඩාත් සිසිල්ව තැබිය යුතු මස්, මාළු වැනි ද්‍රව්‍ය ශීතකරණයේ පතුලේම ඇසිරීම කළ යුතුය. ද්‍රව්‍ය අතර වාතය ගලා යාමට සුළු ඉඩක් තැබීමෙන් ඇතුළත වායු සංසරණය ක්‍රමවත්ව සිදු වේ. ඇතුළත සියල්ල තදින් අසුරා තිබේ නම්, සීතල වාතය ඒකාකාරීව පැතිරීම අවහිර වී අකාර්යක්ෂමතාවයක් ඇති වේ.
බැටරි ආයු කාලය සහ ආරෝපණ ආරක්ෂණය
අතේ ගෙන යා හැකි ශීතකරණ බොහෝ විට ලිතියම්-අයන (Lithium-ion) හෝ ලෙඩ්-ඇසිඩ් (Lead-acid) බැටරි මඟින් ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම බැටරිවල ආයු කාලය රැක ගැනීමට නම්, ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම බැසයාමට (Deep discharge) ඉඩ නොදිය යුතුය. නවීන ශීතකරණවල ඇති අඩු වෝල්ටීයතා ආරක්ෂණ පද්ධතිය (Low-voltage cut-off) මඟින් වාහනයේ බැටරිය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්ෂය වීම වළක්වයි. බැටරිය ආරෝපණය කිරීමේදී සහ භාවිත කිරීමේදී අධික උෂ්ණත්වයන්ගෙන් ආරක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ. සෙල්සියස් අංශක 40 ට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයකදී බැටරිවල අභ්‍යන්තර ප්‍රතිරෝධය වැඩි වන අතර එමඟින් එහි ධාරිතාවය සහ ආයු කාලය වේගයෙන් අඩු වේ. බැටරිය නිතරම 20% ත් 80% ත් අතර මට්ටමක පවත්වා ගැනීමෙන් එහි ආයු කාලය උපරිම කරගත හැකිය.
නඩත්තුව සහ රසායනික හානි වැළැක්වීම
භාවිතයෙන් පසු, ශීතකරණය තුළ එකතු වන තෙතමනය බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ධනයට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි. රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත කිරීමේදී ප්ලාස්ටික් බහුඅවයවක (Polymers) වලට හානි නොවන මෘදු ද්‍රව්‍ය තෝරා ගත යුතුය. සෝඩියම් බයිකාබනේට් (Baking soda) ජලය සමඟ මිශ්‍ර කර සාදා ගන්නා ද්‍රාවණයකින් ඇතුළත පිසදැමීම ඉතා සුදුසුය. මෙමඟින් අම්ල උදාසීන වන අතර දුර්ගන්ධය නැති වේ. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු ශීතකරණය හොඳින් වියළා ගත යුතු අතර, ගබඩා කිරීමේදී පියන තරමක් විවෘතව තැබීමෙන් ඇතුළත වාතය නැවුම්ව පවතී. කිසිවිටකත් ප්‍රබල ක්ලෝරීන් අඩංගු ද්‍රව්‍ය හෝ බ්ලීචිං කුඩු පිරිසිදු කිරීමට භාවිත නොකරන්න, මන්ද ඒවායින් රබර් සීල්වල ඇති වල්කනයිස්ඩ් ස්වභාවය විනාශ වී ඒවා දිරාපත් විය හැකි බැවිනි.
