පලස් සහ සෝෆා මතුපිට රැඳී ඇති සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් ඉවත් කිරීම හුදෙක් දූවිලි පිරිසිදු කිරීමකට වඩා සංකීර්ණ, භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියකි. නිවැරදි ශිල්පීය ක්‍රම සහ ද්‍රව්‍යමය අන්තර්ක්‍රියා තේරුම් ගැනීමෙන්, රෙදිපිළිවලට හානි නොකර ඉතා පහසුවෙන් මෙම ලොම් ඉවත් කළ හැකිය.
ලොම් සහ රෙදිපිළි අතර ඇති ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණය
සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් සෑදී ඇත්තේ කෙරටින් (Keratin) නැමැති ප්‍රෝටීනයෙනි. මෙම ලොම් කෙඳි පලස් හෝ සෝෆාවල ඇති කෘතිම කෙඳි (නයිලෝන් හෝ පොලියෙස්ටර් වැනි) සමඟ නිරන්තරයෙන් ගැටීමේදී ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණයක් (electrostatic charge) ජනිත වේ. මෙම ආරෝපණය හේතුවෙන් ලොම් කෙඳි රෙදිපිළිවලට චුම්බකයක් මෙන් ඇලී පවතී. සාමාන්‍ය වැකියුම් උපකරණයක චූෂණ බලයට (suction power) පමණක් මෙම ස්ථිති විද්‍යුත් බලය බිඳ දැමීම අපහසුය.
මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා භෞතික විද්‍යාත්මක උපක්‍රමයක් ලෙස රබර් (rubber) භාවිතා කළ හැකිය. රබර් යනු ඉතා ඉහළ ඝර්ෂණ අගයක් සහිත සහ ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ පහසුවෙන් උදාසීන කළ හැකි ද්‍රව්‍යයකි. රබර් අත්වැසුමක් හෝ ජනේල පිරිසිදු කිරීමට ගන්නා රබර් වයිපරයක් (squeegee) මඟින් සෝෆා මතුපිට පිරිමැදීමෙන්, රෙදි කෙඳි අතර සිරවී ඇති ලොම් සියල්ල එක තැනකට ගුලි කර ගැනීමට හැකි වේ. මෙමඟින් වැකියුම් කිරීමට පෙර ලොම් බහුතරයක් මතුපිටට පැමිණේ.
පලස් වර්ගීකරණය සහ ලොම් රැඳීමේ ස්වභාවය
සියලුම පලස් සහ රෙදිපිළි එක හා සමාන නොවේ. පලස්වල ව්‍යුහය අනුව ලොම් ඉවත් කිරීමේ උපක්‍රම වෙනස් විය යුතුය:
- කපන ලද කෙඳි සහිත පලස් (Cut Pile Carpets): මෙවැනි පලස්වල කෙඳි කෙළින් ඉහළට විහිදී පවතී. මෙහිදී ලොම් කෙඳි පතුලටම කිඳා බැසීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය. මේ සඳහා රොටරි බුරුසුවක් (rotary brush/beater bar) සහිත වැකියුම් උපකරණයක් භාවිතා කළ යුතුය.
- වළලු ආකාර කෙඳි සහිත පලස් (Loop Pile/Berber Carpets): මෙවැනි පලස්වල කෙඳි වළලු ආකාරයෙන් පවතින බැවින් ලොම් මතුපිට රැඳී පවතී. නමුත් රොටරි බුරුසු භාවිතයෙන් මෙම වළලු ඇදී යාමට හෝ හානි වීමට ඉඩ ඇති බැවින්, ඉහළ චූෂණ බලයක් පමණක් ඇති සරල වැකියුම් හිසක් භාවිතා කිරීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.
- සියුම් රෙදිපිළි සෝෆා (Delicate Fabric Sofas): වෙල්වට් (velvet) හෝ සිල්ක් වැනි සියුම් රෙදිවලින් නිමවූ සෝෆා සඳහා තද බුරුසු භාවිතය නුසුදුසුය. ඒ වෙනුවට මෘදු මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලක් සුළු වශයෙන් තෙත් කර පිසදැමීම සිදුකළ යුතුය.
හරස් අතට වැකියුම් කිරීමේ ක්‍රමවේදය (Cross-Hatch Method)
බොහෝ දෙනෙක් වැකියුම් කිරීමේදී උපකරණය එකම දිශාවකට පමණක් ඉදිරියට සහ පසුපසට ගෙනයති. මෙමඟින් සිදුවන්නේ රෙදි කෙඳි එකම පැත්තකට නැමී, ඒවා යට සැඟවී ඇති ලොම් යටපත් වීමයි. පලස්වල ඇති ලොම් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීමට නම් 'Cross-Hatch' හෙවත් හරස් අතට පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමය අනුගමනය කළ යුතුය.
පළමුව, කාමරයේ එක් කෙළවරක සිට අනෙක් කෙළවරට සිරස් අතට (උතුරු-දකුණු දිශාවට) වැකියුම් කරන්න. ඉන්පසුව, එම ප්‍රදේශයම තිරස් අතට (නැගෙනහිර-බටහිර දිශාවට) වැකියුම් කරන්න. මෙමඟින් රෙදි කෙඳි සෑම දිශාවකටම චලනය වන අතර, ඒවා අතර සිරවී තිබූ සියුම් ලොම් කෙඳි නිදහස් වී වැකියුම් උපකරණයට පහසුවෙන් උරා ගැනේ. මීට අමතරව, වැකියුම් උපකරණය ඉතා වේගයෙන් ඇදීමෙන් වළකින්න; සෙමින් ගෙනයාමෙන් උපකරණයේ චූෂණ බලයට ලොම් උරා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් කාලයක් ලැබේ.
රසායනික උපක්‍රම සහ ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ පාලනය
ලොම් සහ රෙදිපිළි අතර ඇති බැඳීම ලිහිල් කිරීමට ගෘහස්ථ රසායන විද්‍යාව උපකාර කරගත හැකිය. වියළි කාලගුණයේදී ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ ප්‍රමාණය ඉහළ යන බැවින් ලොම් ඉවත් කිරීම වඩාත් අපහසු වේ. මේ සඳහා පහත සඳහන් සරල ක්‍රමවේදය භාවිතා කළ හැකිය:
භාජනයකට ජලය ගෙන එයට රෙදි මෘදුකාරක (fabric softener) ස්වල්පයක් එකතු කරන්න. රෙදි මෘදුකාරකවල අඩංගු කැටායනික මතුපිට ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය (cationic surfactants) මඟින් රෙදිවල ඇති සෘණ විද්‍යුත් ආරෝපණ උදාසීන කරයි. මෙම මිශ්‍රණය ස්ප්‍රේ බෝතලයකට දමා පලස් හෝ සෝෆා මතුපිටට සැහැල්ලුවෙන් ඉසින්න. රෙදිපිළි තෙත් නොවන සේ ඉතා සියුම් මීදුමක් (mist) ලෙස පමණක් මෙය ඉසිය යුතුය. විනාඩි 10ක් පමණ වියළීමට හැර ඉන්පසු වැකියුම් කරන්න. ලොම් ඉතා පහසුවෙන් ගැලවී එනු ඔබට දැකගත හැකි වනු ඇත.
එසේම, වැකියුම් කිරීමට පෙර සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) කුඩු පලස් මත ඉසීම තවත් සාර්ථක ක්‍රමයකි. සෝඩියම් බයිකාබනේට් මඟින් සුරතල් සතුන්ගේ සමෙන් නිකුත් වන තෙල් සහිත ස්වභාවය (sebum) උරා ගන්නා අතර, එමඟින් ලොම් එකිනෙක ඇලීම වළක්වා ලොම් කෙඳි වෙන් කරයි. තවද, එය පලස්වල රැඳී ඇති අප්‍රසන්න ගන්ධයන්ද සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කරයි.
නඩත්තුව සහ පිරිසිදු කිරීමේ පිළිවෙළ
සාර්ථක පිරිසිදු කිරීමක රහස වන්නේ නිවැරදි පිළිවෙළයි. සැමවිටම ඉහළ සිට පහළට (top-to-bottom) පිරිසිදු කිරීමේ මූලධර්මය අනුගමනය කරන්න. ප්‍රථමයෙන් සෝෆා, කොට්ට සහ තිර රෙදිවල ඇති ලොම් ඉවත් කරන්න. එහිදී බිමට වැටෙන ලොම් සහ දූවිලි අවසානයේ පලස් වැකියුම් කිරීමේදී එකවර පිරිසිදු කරගත හැකිය. මුලින් පලස් පිරිසිදු කර පසුව සෝෆා පිරිසිදු කළහොත්, නැවතත් ලොම් පලස් මත රැඳීමට ඉඩ ඇත.
අවසාන වශයෙන්, ඔබගේ වැකියුම් උපකරණයේ නඩත්තුව කෙරෙහි විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වන්න. වැකියුම් උපකරණයේ ඇති රොටරි බුරුසුවේ ලොම් එතී ඇති විට එහි ක්‍රියාකාරිත්වය සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටේ. එක් එක් පිරිසිදු කිරීමේ වටයකින් පසුව, බුරුසුවේ එතී ඇති ලොම් කතුරක් ආධාරයෙන් කපා ඉවත් කරන්න. එසේම, එහි පෙරහන (filter) නිතිපතා පිරිසිදු කිරීමෙන් වාතය ගලායාම උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගත හැකිය.
