නිවසේ භාවිතා කරන මස් සහ එළවළු ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් දිගුකාලීනව සහ සෞඛ්‍යාරක්ෂිතව භාවිත කිරීම සඳහා එහි යාන්ත්‍රික කොටස් නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ආහාර අපද්‍රව්‍ය වියළී යාමට පෙර සහ ලෝහ කොටස් ඔක්සිකරණය වීම වැළැක්වීම සඳහා ක්‍රමානුකූල පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් අනුගමනය කළ යුතුය.
ආහාර කොටස් සහ මේදය ඉවත් කිරීමේ රසායනික ක්‍රියාවලිය
මස් ඇඹරීමේදී ඉතිරි වන මේද කොටස් සාමාන්‍ය සීතල වතුරෙන් පමණක් සෝදා හැරිය නොහැක. මේදය යනු ජලභීතික (hydrophobic) ද්‍රව්‍යයක් වන බැවින්, එය ජලය සමඟ මිශ්‍ර නොවේ. එම නිසා, මේද අණු බිඳදැමීම සඳහා උණුසුම් ජලය සහ සුදුසු සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactant) අඩංගු සේදුම් දියරයක් භාවිතා කළ යුතුය. උණුසුම් ජලය මඟින් ඝන වී ඇති මේදය දියර තත්ත්වයට පත් කරන අතර, සේදුම් දියරයේ ඇති අණු මඟින් එම මේද බිංදු වටා ආවරණයක් සාදා ඒවා ජලය සමඟ පහසුවෙන් සේදී යාමට සලස්වයි.
එසේම, යන්ත්‍රය ගැලවීමට පෙර වියළි පාන් කැබැල්ලක් හෝ බනිස් කැබැල්ලක් යන්ත්‍රය තුළට දමා ඇඹරීමෙන් ඇතුළත රැඳී ඇති මස් සහ එළවළු තන්තු අවශෝෂණය කර පහසුවෙන් පිටතට ඇද ගත හැකිය. මෙමඟින් පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය වඩාත් සරල වේ.
කොටස් ගලවා පිරිසිදු කිරීම සහ සේදීමේ ක්‍රමවේදය
යන්ත්‍රයේ ආරක්ෂාව සහ උපරිම පිරිසිදුතාවය තහවුරු කිරීම සඳහා සෑම භාවිතයකින් පසු වහාම විදුලි සැපයුම විසන්ධි කර කොටස් වෙන වෙනම ගලවා ගත යුතුය. කිසිවිටකත් මෝටරය සහිත ප්‍රධාන කොටස ජලයේ ගිල්වීම හෝ තෙත් කිරීම නොකළ යුතුය. අනෙකුත් ලෝහමය කොටස් පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:
- ඇඹරුම් තලය (Blade) සහ තැටිය (Plate): මෙම කොටස් අතිශයින්ම තියුණු බැවින් ප්‍රවේශමෙන් හැසිරවිය යුතුය. කුඩා බුරුසුවක් ආධාරයෙන් සිදුරු අතර රැඳී ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරන්න.
- සර්පිලාකාර දණ්ඩ (Auger): මෙහි නූල් අතර මේදය තැන්පත් වීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බැවින් හොඳින් පිරිසිදු කරන්න.
- ලෝහ ආවරණය (Housing): ඇතුළත බිත්ති සීරීමට ලක් නොවන සේ මෘදු ස්පොන්ජ් එකක් භාවිතයෙන් සෝදන්න.
ඔක්සිකරණය සහ මලකඩ වැළැක්වීමේ විද්‍යාත්මක පදනම
බොහෝ ඇඹරුම් යන්ත්‍රවල තල සහ තැටි නිපදවා ඇත්තේ කාබන් වානේ (carbon steel) හෝ වාත්තු යකඩ (cast iron) වලිනි. මෙම ද්‍රව්‍ය වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සහ තෙතමනය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඉතා ඉක්මනින් මලකඩ (iron oxide) සාදයි. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා සේදීමෙන් පසු වහාම වියළි කපු රෙදි කඩකින් කොටස් සියල්ල සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදා තෙතමනය ඉවත් කළ යුතුය.
තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීම සඳහා, පිසදැමූ කොටස් සෙල්සියස් අංශක 50ක පමණ අඩු උෂ්ණත්වයක ඇති පෝරණුවක (oven) විනාඩි කිහිපයක් තැබීම හෝ කෙස් වියළනයක් (hair dryer) භාවිතයෙන් රත් කිරීම කළ හැකිය. මෙමඟින් ලෝහයේ සිදුරු අතර ඇති ක්ෂුද්‍ර තෙතමනය පවා වාෂ්ප වී යයි.
කල් තබා ගැනීම සඳහා ලිහිසි තෙල් භාවිතය සහ ගබඩා කිරීම
වියළන ලද ලෝහ කොටස් නැවත එකලස් කිරීමට පෙර හෝ ගබඩා කිරීමට පෙර ඒවා මත ආරක්ෂිත ස්ථරයක් යෙදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මේ සඳහා ආහාර පන්තියේ ඛනිජ තෙල් (food-grade mineral oil) හෝ පිරිසිදු පොල්තෙල් ස්වල්පයක් කපු පුළුන් කැබැල්ලකට ගෙන ලෝහමය කොටස් මත තුනීව ආලේප කරන්න. මෙම තෙල් ස්ථරය මඟින් ලෝහය සහ වාතය අතර ඇති සෘජු සම්බන්ධතාවය වළක්වා ඔක්සිකරණය වීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරයි.
මීළඟ භාවිතයට පෙර මෙම තෙල් ස්ථරය ඉවත් කිරීමට අවශ්‍ය නොවන නමුත්, අවශ්‍ය නම් උණුසුම් ජලයෙන් වරක් සෝදා භාවිතයට ගත හැකිය. තවද, තලවල තියුණු බව රැකගැනීම සඳහා තලය සහ තැටිය සැමවිටම එකට ගැලපෙන සේ තැබිය යුතු අතර, ගබඩා කිරීමේදී ඒවා එකිනෙක ගැටී සීරීම් සිදු නොවන සේ වෙන වෙනම කඩදාසිවල ඔතා තැබීම වඩාත් සුදුසුය.
නඩත්තුවේදී නොකළ යුතු වැරදි කිහිපයක්
ඇඹරුම් යන්ත්‍රයේ ආයු කාලය කෙටි කරන පොදු වැරදි කිහිපයක් මඟහරවා ගැනීමෙන් එහි කාර්යක්ෂමතාව රැකගත හැක:
- පිඟන් සෝදන යන්ත්‍ර (Dishwasher) භාවිතය: ඇලුමිනියම් හෝ කාබන් වානේ කොටස් කිසිවිටකත් පිඟන් සෝදන යන්ත්‍රයකට නොදැමිය යුතුය. එහි ඇති අධික උෂ්ණත්වය සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය නිසා ලෝහය දුර්වර්ණ වී මලකඩ කෑම වේගවත් වේ.
- රළු පිරිසිදුකාරක භාවිතය: යකඩ කම්බි හෝ රළු ස්ක්‍රබර් භාවිතයෙන් ලෝහ කොටස් සීරීමට ලක් වන අතර, එම සීරීම් තුළ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමට ඉඩකඩ සැලසේ.
- තෙත් සහිතව එකලස් කිරීම: කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට පෙර නැවත එකලස් කර තැබීමෙන් අභ්‍යන්තරයේ තෙතමනය සිරවී දිලීර සහ මලකඩ ඇති විය හැක.
