ගෘහස්ථ වාතයේ පවතින අන්වීක්ෂීය අංශු මඟින් ඇදුම රෝගීන්ට ඇති වන අපහසුතා අවම කිරීම සඳහා යාන්ත්‍රික වායු පෙරීමේ පද්ධති සෘජුවම දායක වේ. නිවසක් තුළ ඇති වන දූවිලි, පරාග සහ අනෙකුත් අසාත්මිකතා ඇති කරන ද්‍රව්‍ය වාතය පිරිසිදු කිරීමේ උපකරණ මඟින් ඉවත් කරන්නේ කෙසේද සහ එහි විද්‍යාත්මක පදනම මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.
HEPA පෙරහන් ක්‍රියාවලිය සහ අංශු ග්‍රහණය කිරීමේ භෞතික විද්‍යාව
වායු පිරිසිදුකාරකයක ප්‍රධානතම කොටස වන්නේ HEPA (High-Efficiency Particulate Air) පෙරහනයි. මෙය සරල දැලක් නොවන අතර, අහඹු ලෙස සකස් කරන ලද ෆයිබර්ග්ලාස් කෙඳිවලින් සමන්විත සංකීර්ණ ව්‍යුහයකි. මෙමඟින් වාතයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර අංශු වර්ග තුනක භෞතික ක්‍රියාවලීන් ඔස්සේ ග්‍රහණය කරගනු ලබයි.
පළමුවැන්න සෘජු බාධා කිරීමයි (Interception). ප්‍රමාණයෙන් මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ අංශු වායු ධාරාව ඔස්සේ ගමන් කරන විට ෆයිබර් කෙඳි අසලින් යන විට ඒවායේ වැදී රඳවා ගනු ලැබේ. දෙවැන්න ඝට්ටනයයි (Inertial Impaction). බරින් වැඩි විශාල අංශු, වාතයේ දිශාව වෙනස් වන විට තමන්ගේ ගම්‍යතාවය නිසා කෙලින්ම ගොස් කෙඳි මත ගැටී නතර වේ. තෙවැන්න විසරණයයි (Diffusion). ඉතා කුඩා අංශු (මයික්‍රෝන 0.1 ට වඩා අඩු) වායු අණු සමඟ ගැටෙමින් සසම්භාවී ලෙස චලනය වන අතර (බ්‍රවුනියානු චලිතය), එමඟින් ඒවා කෙඳි සමඟ ගැටීමේ සම්භාවිතාව වැඩි වේ. මෙම ක්‍රියාවලීන් නිසා ඇදුම රෝගීන්ට බලපාන සියුම් දූවිලි අංශු පවා වාතයෙන් සාර්ථකව ඉවත් කෙරේ.
පැයකට වායු හුවමාරු වාර ගණන (ACH) සහ CADR අගය
වායු පිරිසිදුකාරකයක් තෝරා ගැනීමේදී සහ භාවිත කිරීමේදී එහි තාක්ෂණික ධාරිතාව පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙහිදී ප්‍රධාන සාධක දෙකක් බලපායි: එනම් පිරිසිදු වායු සැපයුම් අනුපාතය (Clean Air Delivery Rate - CADR) සහ පැයකට සිදුවන වායු හුවමාරු වාර ගණන (Air Changes per Hour - ACH) වේ.
ඇදුම රෝගීන් සඳහා නිර්දේශිත අවම ACH අගය 4 සිට 5 දක්වා වේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ කාමරයේ ඇති සම්පූර්ණ වායු පරිමාව පැයකට අවම වශයෙන් හතර වතාවක් හෝ පස් වතාවක් පෙරහන හරහා ගමන් කර පිරිසිදු විය යුතු බවයි. කාමරයේ විශාලත්වයට නොගැලපෙන කුඩා උපකරණයක් භාවිත කිරීමෙන් වාතය ප්‍රමාණවත් පරිදි පිරිසිදු නොවේ. නිවැරදි ACH අගය පවත්වා ගැනීමෙන් වාතයේ පාවෙන අසාත්මිකතාකාරක සාන්ද්‍රණය නිරන්තරයෙන් අවම මට්ටමක තබා ගත හැක.
සක්‍රීය කාබන් පෙරහන සහ වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග (VOC) පාලනය
ඝන අංශු පමණක් නොව, විවිධ වායු වර්ග සහ ගන්ධයන් ද ඇදුම රෝගීන්ට දැඩි බලපෑම් එල්ල කරයි. මේ සඳහා විසඳුම වන්නේ සක්‍රීය කාබන් පෙරහනයි (Activated Carbon Filter). මෙම පෙරහන සකස් කර ඇත්තේ අධික සිදුරු සහිත කාබන් අංශු භාවිතයෙන් වන අතර, එමඟින් පෘෂ්ඨීය වර්ගඵලය විශාල වශයෙන් වැඩි කර ඇත.
මෙහිදී ක්‍රියාත්මක වන්නේ අධිශෝෂණ (Adsorption) ක්‍රියාවලියයි. වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග (VOCs), දුම් සහ ගෘහස්ථ රසායනික ද්‍රව්‍යවලින් පිටවන වායු වර්ග මෙම සිදුරු සහිත කාබන් පෘෂ්ඨය මත රසායනික හා භෞතික බන්ධන මඟින් රඳවා ගනු ලැබේ. මෙලෙස වාතයේ පවතින රසායනික උත්තේජක ඉවත් කිරීම මඟින් ශ්වසන පද්ධතියට සිදුවන පීඩනය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැක.
උපකරණය ස්ථානගත කිරීම සහ ක්‍රමානුකූල නඩත්තුව
වායු පිරිසිදුකාරකයකින් උපරිම ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා එය තබන ස්ථානය සහ නිවැරදි නඩත්තුව අතිශයින්ම වැදගත් වේ. උපකරණය බිත්තිවලට හෝ ගෘහ භාණ්ඩවලට ඉතා ආසන්නයෙන් නොතැබිය යුතුය. වායු ප්‍රවාහය නිදහසේ ගමන් කිරීමට හැකි වන පරිදි උපකරණය වටා අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 30-50 ක ඉඩක් තිබිය යුතුය. වඩාත්ම සුදුසු වන්නේ ඔබ වැඩිපුර කාලය ගත කරන ඇඳ අසල හෝ සාලයේ මධ්‍යස්ථ ස්ථානයක තැබීමයි.
එමෙන්ම, පෙරහන් නියමිත වේලාවට පිරිසිදු කිරීම හෝ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. පිරී ඉතිරී ගිය පෙරහනක් මඟින් වායු ප්‍රවාහය අවහිර වන අතර, ඇතැම් විට එක් රැස් වූ අංශු නැවත වාතයට මුදා හැරීමේ අවදානමක් ද පවතී. පෙර-පෙරහන (Pre-filter) මඟින් විශාල දූවිලි කොටස් රඳවා ගන්නා බැවින් එය නිතිපතා සේදීම හෝ වැකියුම් කිරීම කළ යුතු අතර, HEPA සහ කාබන් පෙරහන් නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් පරිදි නියමිත කාලසීමාවන්හිදී අලුතින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුය.
අයනීකාරක සහ ඕසෝන් වායුවේ බලපෑම පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අවබෝධය
ඇතැම් වායු පිරිසිදු කිරීමේ උපකරණවල අතිරේක ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලෙස අයනීකාරක (Ionizers) අන්තර්ගත වේ. මෙමඟින් වාතයට සෘණ අයන මුදා හැර පාවෙන අංශු එකිනෙක බද්ධ වී බර වී බිමට පතිත වීමට සලස්වයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ක්‍රියාවලියේ අතුරු ඵලයක් ලෙස ඕසෝන් (Ozone) වායුව සුළු වශයෙන් නිපදවිය හැක. ඕසෝන් යනු පෙනහළු සහ ශ්වසන මාර්ගය දැඩි ලෙස උත්තේජනය කරන වායුවක් වන බැවින්, ඇදුම රෝගීන් සඳහා සෘජු යාන්ත්‍රික පෙරීම (HEPA) පමණක් අඩංගු, ඕසෝන් නිපද නොවන උපකරණ භාවිත කිරීම වඩාත් ආරක්ෂිත වේ.
