උෂ්ණත්ව පාලනය සහිත වීදුරු කේතලවල ක්‍රියාකාරිත්වය සහ දිගුකාලීන පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ එහි තාපක තැටිය සහ උෂ්ණත්ව සංවේදක පිරිසිදුව තබා ගැනීම මතය. ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ නිසා ඇතිවන හුණු තැන්පතු (ලයිම්ස්කේල්) ඉවත් කිරීමේදී සංවේදී ඉලෙක්ට්‍රොනික කොටස්වලට සහ වීදුරු බඳට හානි නොවන පරිදි නිවැරදි රසායනික ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කළ යුතුය.
හුණු තැන්පතු ඇතිවීමේ රසායන විද්‍යාව සහ ඉන් සිදුවන බලපෑම
නළ ජලය හෝ ළිං ජලය රත් කිරීමේදී ජලයේ දියවී ඇති කැල්සියම් හයිඩ්‍රජන් කාබනේට් තාපය නිසා කැල්සියම් කාබනේට් (CaCO3) ලෙස අවක්ෂේප වේ. මෙම ඝන අවක්ෂේපය කේතලයේ පතුලේ ඇති මල නොබැඳෙන වානේ තැටියේ සහ වීදුරු බිත්තිවල තැන්පත් වේ. වීදුරු මතුපිට මෙම තැන්පතු පහසුවෙන් දෘශ්‍යමාන වන අතර, එය කේතලයේ අලංකාරයට මෙන්ම සනීපාරක්ෂාවටද බාධා කරයි.
වඩාත් බරපතල ගැටලුව වන්නේ මෙම හුණු ස්ථරය තාප පරිවාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමයි. උෂ්ණත්ව පාලනය සහිත කේතලවල පතුලේ සවිකර ඇති උෂ්ණත්ව සංවේදකය (NTC thermistor) මත හුණු බැඳීම නිසා ජලයේ සැබෑ උෂ්ණත්වය නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට එයට නොහැකි වේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කේතලය නියමිත උෂ්ණත්වයට වඩා අඩුවෙන් හෝ වැඩියෙන් ජලය රත් කිරීමට පෙළඹෙන අතර, එය උපාංගයේ ආයු කාලය කෙටි කරයි.
සිට්‍රික් ඇසිඩ් භාවිතයේ රසායනික වාසි
හුණු තැන්පතු ඉවත් කිරීම සඳහා රළු ඝර්ෂණ උපකරණ හෝ ප්‍රබල රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතා නොකළ යුතුය. මේ සඳහා වඩාත්ම සුදුසු සහ ආරක්ෂිත ක්‍රමවේදය වන්නේ සිට්‍රික් ඇසිඩ් (Citric Acid) වැනි මෘදු කාබනික අම්ලයක් භාවිතා කිරීමයි. සිට්‍රික් ඇසිඩ් මඟින් කැල්සියම් කාබනේට් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ජලයේ දියවන කැල්සියම් සිට්‍රේට් සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව සාදයි. මෙමඟින් වීදුරු මතුපිටට හෝ මල නොබැඳෙන වානේ තැටියට කිසිදු හානියක් සිදු නොවේ.
- දුර්ගන්ධයක් නොමැති වීම: විනාකිරි වල ඇති ඇසිටික් අම්ලය මෙන් නොව, සිට්‍රික් ඇසිඩ්වලින් සැර සුවඳක් නිකුත් නොවේ.
- ඉහළ කාර්යක්ෂමතාව: කාමර උෂ්ණත්වයේදී පවා සිට්‍රික් ඇසිඩ් හුණු තැන්පතු සමඟ වේගයෙන් ප්‍රතික්‍රියා කරයි.
- ආරක්ෂිත බව: ආහාර ශ්‍රේණියේ සිට්‍රික් ඇසිඩ් භාවිතය ශරීරයට මෙන්ම පරිසරයටද සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිත වේ.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සහ උෂ්ණත්ව සැකසුම්
උෂ්ණත්ව පාලකය සහිත වීදුරු කේතලයක් පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් තාක්ෂණික පියවර අනුගමනය කළ යුතුය:
පළමුව, කේතලයට සාමාන්‍ය ජලය ලීටර් භාගයක් පමණ එකතු කරන්න. එයට සිට්‍රික් ඇසිඩ් කුඩු තේ හැඳි දෙකක් හෝ තුනක් එක් කර හොඳින් දිය කරන්න. කිසිවිටකත් ජලය නොමැතිව සිට්‍රික් ඇසිඩ් පමණක් රත් නොකළ යුතුය.
දෙවනුව, කේතලයේ උෂ්ණත්ව පාලකය සෙල්සියස් අංශක 70ක් (70°C) හෝ 80ක් (80°C) දක්වා සකසන්න. ජලය නටන තෙක් (100°C) රත් කිරීම අනවශ්‍යය. උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමත් සමඟ රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවේ වේගය වැඩිවන අතර හුණු තැන්පතු වේගයෙන් දිය වීමට පටන් ගනී. නියමිත උෂ්ණත්වයට පැමිණි පසු කේතලය ක්‍රියාවිරහිත කර විනාඩි 15ත් 20ත් අතර කාලයක් ද්‍රාවණය ඇතුළත තිබෙන්නට හරින්න.
තෙවනුව, ද්‍රාවණය සිසිල් වූ පසු එය ඉවත් කර, මෘදු ස්පන්ජ් කැබැල්ලකින් කේතලයේ ඇතුළත මතුපිට මෘදුව පිසදාන්න. පසුව සාමාන්‍ය ජලයෙන් කේතලය දෙතුන් වතාවක් හොඳින් සෝදා හරින්න. අවසාන පියවර ලෙස පිරිසිදු ජලය පමණක් පුරවා නැවත වරක් රත් කර එම ජලයද ඉවත් කරන්න.
තාප කම්පනයෙන් (Thermal Shock) වීදුරුව ආරක්ෂා කර ගැනීම
වීදුරු කේතල නඩත්තු කිරීමේදී තාප කම්පනය පිළිබඳව විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් විය යුතුය. අධික ලෙස රත් වූ වීදුරු කේතලයකට වහාම සීතල ජලය දැමීමෙන් හෝ සීතල වීදුරු කේතලයකට උණුසුම් ජලය දැමීමෙන් වීදුරුව පුපුරා යාමට හෝ ඉරිතැලීමට ලක්විය හැක. එබැවින්, පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ එක් එක් පියවර අතරතුර කේතලය කාමර උෂ්ණත්වයට පත්වීමට ඉඩ හැරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. කිසිවිටකත් රත් වූ වහාම කේතලය සීතල නළ ජලයෙන් සේදීම නොකළ යුතුය.
නිරන්තර නඩත්තුව සහ දෘඩ ජලය කළමනාකරණය
ඔබ ජීවත් වන ප්‍රදේශයේ ජලයේ දෘඩතාවය (Water Hardness) ඉහළ මට්ටමක පවතී නම්, සති දෙකකට වරක්වත් මෙම පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීම නිර්දේශ කෙරේ. හුණු තැන්පතු ඝනකම් ස්ථරයක් ලෙස බැඳෙන තෙක් සිටීමෙන් පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අපහසු වනවා පමණක් නොව, විදුලි පරිභෝජනයද ඉහළ යයි. මක්නිසාද යත් හුණු තැන්පතු හරහා ජලය රත් වීමට වැඩි ශක්තියක් සහ කාලයක් අවශ්‍ය වන බැවිනි. සැමවිටම කේතලය භාවිතා කර අවසන් වූ පසු එහි ඉතිරි වන ජලය ඉවත් කර වියළිව තැබීමෙන් හුණු බැඳීම සැලකිය යුතු ලෙස අවම කරගත හැක.
