පැඟිරි කුලයේ පලතුරු යුෂ මිරිකන විදුලි උපකරණයක් භාවිතයෙන් පසු වහාම පිරිසිදු කිරීම එහි කල්පැවැත්ම සහ සනීපාරක්ෂාව රැකගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. වියළී ගිය පලතුරු යුෂ සහ පල්ප් කොටස් ක්ෂුද්‍ර ජීවී වර්ධනයට මෙන්ම උපකරණයේ සංරචක දුර්වර්ණ වීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වේ.
පැඟිරි යුෂ වල රසායනික ස්වභාවය සහ ද්‍රව්‍ය කෙරෙහි බලපෑම
පැඟිරි පලතුරු වල අඩංගු සිට්‍රික් අම්ලය (Citric Acid) සහ පෙක්ටීන් (Pectin) සතු සුවිශේෂී රසායනික ගුණාංග නිසා යුෂ මිරිකන උපකරණ නිසි පරිදි පිරිසිදු නොකළහොත් ඒවායේ මතුපිටට හානි සිදු විය හැක. පෙක්ටීන් යනු ස්වාභාවික බහුඅවයවකයකි (Polymer). එය වියළී ගිය පසු ශක්තිමත් මැලියම් වර්ගයක් මෙන් ක්‍රියා කරමින් ප්ලාස්ටික් සහ ලෝහමය පෙරහන් (Filters) මත තදින් ඇලී පවතී. මෙමගින් පෙරහනේ ඇති සියුම් සිදුරු වැසී යන අතර ඊළඟ වතාවේ භාවිතයේදී යුෂ කාර්යක්ෂමව පෙරීමට බාධා ඇති වේ.
මීට අමතරව, පැඟිරි ලෙලි වල අඩංගු ලිමොනීන් (Limonene) නමැති කාබනික සංයෝගය අස්ඵටික ප්ලාස්ටික් (Amorphous plastics) සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්වයි. මෙම නොවන ධ්‍රැවීය (Non-polar) ද්‍රාවකය ප්ලාස්ටික් මතුපිට ක්ෂුද්‍ර ඉරිතැලීම් (Stress cracking) ඇති කිරීමට සමත් වන අතර එමගින් ප්ලාස්ටික් කොටස්වල ශක්තිමත්භාවය සහ පාරදෘශ්‍යභාවය ක්‍රමයෙන් නැති වී යයි. එබැවින්, භාවිතයෙන් පසු වහාම පිරිසිදු කිරීම මගින් මෙම රසායනික හායනය සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය.
ක්‍රමානුකූලව පිරිසිදු කිරීමේ පියවර
පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට පෙර සැමවිටම උපකරණය විදුලි සැපයුමෙන් විසන්ධි කළ යුතුය. මෙය මූලික විද්‍යුත් ආරක්ෂණ පියවරකි. ඉන්පසු උපකරණයේ කොටස් එකිනෙකින් වෙන් කරන්න. සාමාන්‍යයෙන් මෙයට කේතුව (Cone), පෙරහන (Strainer), යුෂ එකතු කරන බඳුන (Juice collector) සහ තල්ලු කරන කොටස ඇතුළත් වේ.
පියවර 1: වහාම සේදීම සහ උෂ්ණත්ව පාලනය
කොටස් ගලවා ගත් වහාම ඇල්මැරුණු ජලයෙන් (Lukewarm water) සෝදා හරින්න. මෙහිදී උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. සෙල්සියස් අංශක 30 ත් 40 ත් අතර උෂ්ණත්වයක පවතින ජලය මගින් පලතුරු වල ඇති සීනි සහ පෙක්ටීන් පහසුවෙන් දියකර හරින අතර, අධික උණුසුම් ජලය භාවිත කළහොත් පෙක්ටීන් ඝනීභවනය වී තවදුරටත් ඇලෙන සුළු විය හැක. නළ ජලයේ පීඩනය භාවිත කරමින් පෙරහනේ රැඳී ඇති පල්ප් කොටස් බොහොමයක් ඉවත් කරගත හැක.
පියවර 2: මෘදු පිරිසිදුකාරක සහ යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලිය
උපකරණයේ කොටස් සේදීම සඳහා උල්ෙල්ඛ නොවන (Non-abrasive) මෘදු පිඟන් සෝදන දියරයක් සහ මෘදු ස්පොන්ජ් එකක් හෝ මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩක් භාවිතා කරන්න. රළු කම්බි බුරුසු හෝ සීරීම් ඇති කරන ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ප්ලාස්ටික් මතුපිට සීරීම් සිදු විය හැක. මෙම සීරීම් තුළ පසුව බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ධනය වීමට ඉඩකඩ පවතී. පෙරහනේ ඇති සියුම් සිදුරු පිරිසිදු කිරීම සඳහා මෘදු කෙඳි සහිත කුඩා නයිලෝන් බුරුසුවක් (Soft nylon brush) භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය. වෘත්තාකාර චලිතයන් භාවිත කරමින් සිදුරු පිරිසිදු කිරීමෙන් සියලුම පල්ප් කොටස් පහසුවෙන් ඉවත් වේ.
ඛනිජ තැන්පතු සහ මුරණ්ඩු පැල්ලම් ඉවත් කිරීමේ විද්‍යාව
කාලයත් සමඟ නළ ජලයේ ඇති කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ උපකරණයේ කොටස් මත තැන්පත් වී සුදු පැහැති තට්ටුවක් (Limescale) සෑදිය හැක. මෙම ඛනිජ තැන්පතු ඉවත් කිරීම සඳහා රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් අවශ්‍ය වේ. මේ සඳහා මෘදු කාබනික අම්ලයක් වන සුදු විනාකිරි (White vinegar) හෝ තනුක කළ සිට්‍රික් අම්ල ද්‍රාවණයක් භාවිත කළ හැක. මෙම අම්ලය මගින් කැල්සියම් කාබනේට් දියකර හරින අතර ප්ලාස්ටික් වල දිලිසෙන ස්වභාවය නැවත ලබා දෙයි.
කොටස් විනාකිරි සහ ජලය 1:1 අනුපාතයට මිශ්‍ර කළ ද්‍රාවණයක විනාඩි 10-15 ක් ගිල්වා තබා පසුව මෘදු ලෙස අතුල්ලා සෝදා හරින්න. මෙමගින් පලතුරු ලෙලි වලින් එකතු වන තෙල් පැල්ලම් සහ දුර්ගන්ධයද සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වේ. මීට අමතරව, සෝඩියම් බයිකාබනේට් (Baking soda) ස්වල්පයක් ජලය සමඟ මිශ්‍ර කර සාදාගත් පේස්ට් එකක් මගින් ප්ලාස්ටික් වල ඇති මුරණ්ඩු දුර්වර්ණ වීම් පහසුවෙන් ඉවත් කරගත හැක.
වියළීම, එකලස් කිරීම සහ නඩත්තුව
සේදීමෙන් පසු සියලුම කොටස් පිරිසිදු වියළි තුවායක් මත තබා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට ඉඩ හරින්න. ක්ෂුද්‍ර සිදුරු සහ කුඩා කැපුම් තුළ රැඳී ඇති ජලය කපිලර් ක්‍රියාවලිය (Capillary action) හේතුවෙන් දිගු වේලාවක් පැවතිය හැක. මෙය දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනයට මග පාදයි. එම නිසා, උපකරණය නැවත එකලස් කිරීමට පෙර සියලුම කොටස් සියයට සියයක් වියළි බව තහවුරු කරගන්න.
විදුලි මෝටරය සහිත ප්‍රධාන කොටස කිසිවිටකත් ජලයේ ගිල්වීම හෝ ගලා යන ජලයෙන් සේදීම නොකළ යුතුය. එය තෙත් මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩකින් පිසදැමීම පමණක් ප්‍රමාණවත් වේ. මෝටරය තුළට ජලය කාන්දු වීමෙන් කෙටි පරිපථ (Short circuits) ඇති විය හැක. නිරන්තරයෙන් උපකරණයේ ක්‍රියාකාරීත්වය පරීක්ෂා කිරීම සහ නියමිත පිරිසිදු කිරීමේ පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීම මගින් ඔබේ විදුලි පැඟිරි යුෂ මිරිකනයේ ආයු කාලය වසර ගණනාවකින් දීර්ඝ කරගත හැක.
- සෑම භාවිතයකින්ම පසු විනාඩි 5ක් ඇතුළත උපකරණය සෝදන්න.
- උණුසුම් ජලය සහ මෘදු පිඟන් සෝදන දියර පමණක් භාවිතා කරන්න.
- රසායනික ද්‍රාවක හෝ රළු ස්ක්‍රබ් භාවිතා කිරීමෙන් වළකින්න.
- විදුලි මෝටරය සහිත කොටස තෙත් රෙදි කඩකින් පමණක් පිසදමන්න.
- නැවත එකලස් කිරීමට පෙර සියලුම කොටස් හොඳින් වියළා ගන්න.
