ජූසර් යන්ත්‍රයක් භාවිතයෙන් පසු එහි ඉතිරි වන පල්ප් කොටස් වියළී යාමට පෙර වහාම පිරිසිදු කිරීම මඟින් එහි රැඳෙන දුර්ගන්ධය සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය. මේ සඳහා සරල භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම සහ නිවැරදි උෂ්ණත්වයන් සහිත පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
පල්ප් සහ දුර්ගන්ධය ඇතිවීමේ විද්‍යාත්මක පසුබිම
එළවළු සහ පළතුරු යුෂ නිස්සාරණය කිරීමේදී, ඒවායේ අඩංගු සෙලියුලෝස්, පෙක්ටීන්, සීනි සහ අත්‍යවශ්‍ය තෙල් වර්ග (essential oils) ජූසර් යන්ත්‍රයේ මයික්‍රෝ-ෆිල්ටරයේ (micro-mesh) සහ ප්ලාස්ටික් බිත්තිවල තැන්පත් වේ. මෙම කාබනික ද්‍රව්‍ය වාතය සමඟ ස්පර්ශ වන විට ඉතා වේගයෙන් ඔක්සිකරණය වීමට පටන් ගනී. පසුව, ක්ෂුද්‍ර ජීවී පැසවීම ක්‍රියාවලිය හේතුවෙන් අප්‍රසන්න ඇඹුල් හෝ කුණු වූ ගඳක් ජනනය වේ. විශේෂයෙන්ම ප්ලාස්ටික් උපාංගවල ඇති සූක්ෂ්ම සිදුරු තුළට මෙම තෙල් සහ සුවඳ අණු පහසුවෙන් අවශෝෂණය වන බැවින්, සාමාන්‍ය සේදීමකින් පමණක් එම ගඳ ඉවත් කළ නොහැක. කැරට් හෝ බීට්රූට් වැනි එළවළුවල ඇති වර්ණක ද්‍රව්‍ය ප්ලාස්ටික් කොටස් සමඟ රසායනිකව බැඳී පවතින බැවින්, ඒවා දිගුකාලීන දුර්ගන්ධයට සෘජුවම දායක වේ.
උෂ්ණත්ව පාලනය සහ ක්ෂණිකව සේදීමේ තාක්ෂණය
යුෂ සාදා අවසන් වූ වහාම යන්ත්‍රය කොටස්වලට ගලවා සීතල හෝ මඳ උණුසුම් ජලයෙන් සේදීම පළමු පියවරයි. මෙහිදී ජලයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 40 ත් 50 ත් අතර පැවතීම වඩාත් සුදුසුය. මඳ උණුසුම් ජලය මඟින් පල්ප්වල ඇති සීනි සහ පෙක්ටීන් ද්‍රාවණය කර පහසුවෙන් ඉවත් කරයි. නමුත්, කිසිවිටකත් ඉතා උණුසුම් හෝ නටන ජලය භාවිතා නොකළ යුතුය. අධික උෂ්ණත්වය මඟින් එළවළුවල ඇති ප්‍රෝටීන සහ පිෂ්ඨය පෙරහන් දැලෙහි තදින් ඇලවීමට (coagulation) සලස්වන අතර, එය ප්ලාස්ටික් කොටස් විකෘති වීමටද හේතු විය හැක. පල්ප් වියළී ගියහොත් එය සිමෙන්ති මෙන් දැඩි වන බැවින්, වියළීමට පෙර සේදීම අනිවාර්ය වේ. ජූසර් යන්ත්‍රය පිරිසිදු කිරීමට පෙර විනාඩි කිහිපයක් සාමාන්‍ය ජලයේ ගිල්වා තැබීමෙන්ද වියළි කොටස් මෘදු කරගත හැක.
සෝඩියම් බයිකාබනේට් සහ ආම්ලික ප්‍රතිකාරය
ප්ලාස්ටික් කොටස්වල රැඳී ඇති තදබල ගඳ ඉවත් කිරීම සඳහා රසායනික උදාසීනකරණ ක්‍රමවේදයක් භාවිත කළ හැකිය. මේ සඳහා සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) විශිෂ්ට ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි:
- සෝඩියම් බයිකාබනේට් ද්‍රාවණය: මඳ උණුසුම් ජලය ලීටරයකට සෝඩියම් බයිකාබනේට් මේස හැඳි දෙකක් එකතු කර දියකරන්න. ජූසර් යන්ත්‍රයේ ප්ලාස්ටික් කොටස් මෙම ද්‍රාවණයේ විනාඩි 20-30 අතර කාලයක් ගිල්වා තැබීමෙන් ආම්ලික ගන්ධ අණු උදාසීන වේ.
- ලෙමන් යුෂ හෝ විනාකිරි භාවිතය: පල්ප්වලින් ඇතිවන ඛනිජ ලවණ තැන්පතු (mineral scale) ඉවත් කිරීම සඳහා දුර්වල අම්ලයක් වන විනාකිරි හෝ ලෙමන් යුෂ භාවිතා කළ හැක. සෝඩියම් බයිකාබනේට් ප්‍රතිකාරයෙන් පසු, මෙම ආම්ලික ද්‍රාවණයකින් කොටස් සේදීම මඟින් ඉතිරි වී ඇති සියලුම දුර්ගන්ධයන් සහ බැක්ටීරියා විනාශ වේ.
- කාබනික වර්ණක ඉවත් කිරීම: කැරොටිනොයිඩ් වැනි වර්ණක ප්ලාස්ටික් මත බැඳී ඇති විට, සූරියකාන්ත තෙල් හෝ වෙනත් සෙවල නොවන ශාකසාර තෙල් ස්වල්පයක් තැවරූ රෙදි කැබැල්ලකින් පිසදැමීමෙන් එම පැල්ලම් සහ සුවඳ පහසුවෙන් ඉවත් කරගත හැක. මෙය සමාන ද්‍රව්‍ය සමාන ද්‍රව්‍යවල ද්‍රාවණය වේ යන මූලධර්මය මත පදනම් වේ.
ෆිල්ටර් දැල පිරිසිදු කිරීමේ යාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදය
ජූසර් යන්ත්‍රයක ඇති අපහසුම කොටස වන්නේ එහි ඇති සිහින් මයික්‍රෝ-දැල (mesh) පිරිසිදු කිරීමයි. මෙහිදී තන්තු සිදුරු තුළ සිරවී පවතී. මෙය නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම සඳහා පහත ක්‍රියාවලිය අනුගමනය කරන්න:
- පිටත සිට ඇතුළට මැදීම: සෑම විටම බුරුසුවක් භාවිතයෙන් මැදීමේදී, පෙරහන් දැලේ පිටත පැත්තේ සිට ඇතුළට මදින්න. සිදුරු හැඩගැසී ඇත්තේ කේතුකාකාරව බැවින්, ඇතුළත සිට මැදීමෙන් තන්තු තවදුරටත් සිදුරු තුළට තෙරපීම සිදුවේ.
- නයිලෝන් බුරුසුවක් භාවිතය: මෘදු නයිලෝන් කෙඳි සහිත බුරුසුවක් වෘත්තාකාර චලිතයන් (circular motions) ඔස්සේ හසුරුවමින් සිදුරු පිරිසිදු කරන්න. දැඩි ලෝහමය බුරුසු භාවිතයෙන් දැලට හානි සිදුවිය හැක.
- එන්සයිමීය පිරිසිදු කිරීම: දැලෙහි සිරවී ඇති කාබනික තන්තු ඉවත් කිරීමට අපහසු නම්, පිඟන් සෝදන දියရ ස්වල්පයක් සමඟ එන්සයිම අඩංගු පිරිසිදුකාරකයක් මිශ්‍ර කළ උණුසුම් ජලයේ එය විනාඩි 15ක් පොඟවා තබන්න. එන්සයිම මඟින් ප්‍රෝටීන සහ පිෂ්ඨය බිඳ හෙලනු ලබයි.
නඩත්තු කිරීම සහ වියළීමේ වැදගත්කම
සියලුම කොටස් හොඳින් සෝදා හැරීමෙන් පසුව, ඒවා නැවත සවි කිරීමට පෙර සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට ඉඩ හැරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. තෙතමනය සහිතව වසා තැබීමෙන් ප්ලාස්ටික් කොටස් තුළ පුස් සහ දිලීර වර්ධනය වී නැවතත් නරක සුවඳක් ඇති විය හැක. පිරිසිදු ලිනන් රෙද්දක් මත කොටස් වෙන වෙනම තබා ස්වභාවික වාතයෙන් වියළීමට හැරීම වඩාත් සුදුසුය. සෘජු සූර්යාලෝකය ප්ලාස්ටික් කොටස්වල ආයු කාලය අඩු කරන බැවින් සෙවන සහිත නමුත් හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක වියළා ගන්න. මෙම ක්‍රමානුකූල පිරිසිදු කිරීමේ පුරුද්ද මඟින් ඔබේ ජූසර් යන්ත්‍රයේ ආයු කාලය දීර්ඝ වන අතර, සෑම විටම නැවුම් රසයෙන් යුත් සෞඛ්‍යාරක්ෂිත යුෂ ලබා ගැනීමට හැකි වේ.
