විදුලි එළවළු කපන යන්ත්රයක් භාවිතයෙන් පසු එහි රැඳී ඇති කුඩා එළවළු කොටස්, පිෂ්ඨය සහ වර්ණක නිසි ලෙස පිරිසිදු නොකිරීමෙන් යන්ත්රයේ ක්රියාකාරිත්වය අඩාල විය හැක. භෞතික විද්යාත්මක සහ රසායනික ක්රමවේදයන් නිවැරදිව භාවිත කිරීමෙන් යන්ත්රයට හානියක් නොකර එය දීර්ඝ කාලයක් සුරැකිව තබාගත හැකිය.
පළමු පියවර: විද්යුත් ආරක්ෂාව සහ කොටස් වෙන් කිරීම
ඕනෑම විදුලි උපකරණයක් පිරිසිදු කිරීමට පෙර එහි විදුලි සැපයුම සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මෙය සරල ක්රියාවක් සේ පෙනුනද, ආරක්ෂාව තහවුරු කරන ප්රධානතම පියවරයි. ඉන්පසු, යන්ත්රයේ මෝටරය සහිත කොටස වෙනත් පිරිසිදු කළ හැකි කොටස් වලින් වෙන් කරන්න. මෝටරය අඩංගු ප්රධාන කොටස කිසිවිටෙකත් ජලයේ ගිල්වීම හෝ සේදීම නොකළ යුතුය. ඒ සඳහා තෙත පිරිසිදු රෙදි කඩක් පමණක් භාවිත කරන්න.
තල සහ ප්ලාස්ටික් කොටස්වල රැඳී ඇති තන්තු ඉවත් කිරීමේ තාක්ෂණය
එළවළු කැපීමේදී හෝ ගෑමේදී සිදුවන අධික ඝර්ෂණය හේතුවෙන් එළවළු තන්තු සහ පිෂ්ඨය තලවල සහ ප්ලාස්ටික් බිත්තිවල තදින් ඇලී පවතී. වියළීමට පෙර මේවා ඉවත් කිරීම පහසුය. තල පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් දෑ අනුගමනය කරන්න:
- සීතල ජලයෙන් සේදීම: පිෂ්ඨය අධික එළවළු (අර්තාපල් වැනි) කැපූ පසු ප්රථමයෙන් සීතල ජලයෙන් සෝදන්න. උණුසුම් ජලය මගින් පිෂ්ඨය තවදුරටත් තද වී ඇලෙන සුළු විය හැක.
- මෘදු බුරුසුවක් භාවිතය: තලවල මුවහත ඇති දිශාවට අනුකූලව මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවකින් මැදීම සිදු කරන්න. කිසිවිටෙකත් තලයේ මුවහතට ප්රතිවිරුද්ධ දිශාවට බුරුසුව චලනය නොකරන්න. එමගින් තලවල මුවහත අඩුවීම වැළකේ.
- අධි පීඩන ජල ධාරා: ජල කරාමයෙන් ගලා යන ජල ධාරාවට තල අල්ලා තැබීමෙන් කුඩා සිදුරු අතර රැඳී ඇති අපද්රව්ය පහසුවෙන් ඉවත් වේ.
කැරට් සහ බීට් වර්ණක ඉවත් කිරීමේ ගෘහස්ථ රසායන විද්යාව
කැරට්, බීට්රූට් වැනි එළවළු කැපූ පසු ප්ලාස්ටික් කොටස්වල තැඹිලි හෝ රතු පැහැති පැල්ලම් ඇතිවීම සාමාන්ය දෙයකි. මෙම වර්ණක (විශේෂයෙන් කැරොටිනොයිඩ්) ජලයේ දිය නොවන නමුත් ලිපිඩවල (තෙල්වල) පහසුවෙන් දිය වේ. එබැවින් සාමාන්ය සේදුම් දියර වර්ග මගින් මෙම පැල්ලම් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ නොහැක.
මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා සරල රසායනික උපක්රමයක් භාවිත කළ හැකිය. පිරිසිදු කඩදාසි තුවායකට හෝ මෘදු රෙදි කඩකට පොල්තෙල් හෝ වෙනත් ආහාරයට ගන්නා තෙල් ස්වල්පයක් ගෙන පැල්ලම් සහිත ප්ලාස්ටික් මතුපිට මෘදු ලෙස අතුල්ලන්න. මෙහිදී තෙල් මගින් ප්ලාස්ටික් මතුපිට ඇති වර්ණක අණු දිය කර හරිනු ලබයි. ඉන්පසු, මඳ උණුසුම් ජලය සහ මෘදු පිඟන් සේදුම් දියරයක් (mild detergent) භාවිත කර තෙල් ගතිය සම්පූර්ණයෙන්ම සෝදා හරින්න.
ඝර්ෂණය සහ ද්රව්ය විද්යාව: සීරීම් වළක්වා ගන්නේ කෙසේද?
ප්ලාස්ටික් සහ ලෝහ මතුපිට පිරිසිදු කිරීමේදී ඝර්ෂණය පිළිබඳ නියමයන් සැලකිල්ලට ගත යුතුය. බොහෝ ප්ලාස්ටික් කොටස් සෑදී ඇත්තේ ඇක්රිලික් හෝ පොලිකාබනේට් වැනි ද්රව්ය වලිනි. මෙම ද්රව්ය ලෝහ හෝ වැලි අඩංගු පිරිසිදුකාරක මගින් පහසුවෙන් සීරීමට ලක්විය හැක. මතුපිට සීරීම් ඇති වූ විට, එම සීරීම් අතර බැක්ටීරියා සහ එළවළු කොටස් තවදුරටත් තැන්පත් වීමට අවස්ථාව සැලසේ. එබැවින්, සැමවිටම මෘදු ස්පන්ජ් (sponges) හෝ මයික්රෝෆයිබර් රෙදි පමණක් භාවිත කළ යුතුය. රසායනිකව ගත් කල, ක්ලෝරීන් අඩංගු ප්රබල විරංජන ද්රව්ය ප්ලාස්ටික්වල ශක්තිමත්භාවය දුර්වල කරන අතර කාලයත් සමඟ ඒවා බිඳෙනසුලු විය හැක.
ලෝහ කොටස් ඔක්සිකරණයෙන් ආරක්ෂා කිරීම සහ වියළීම
විදුලි කපන යන්ත්රවල තල සාමාන්යයෙන් මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) වලින් සාදා තිබුණද, දිගු වේලාවක් තෙතමනය පැවතීමෙන් ක්ෂුද්ර මලකඩ (micro-corrosion) ඇති විය හැක. මෙය තලවල මුවහත ඉක්මනින් අඩුවීමට හේතු වේ. සේදීමෙන් පසු වහාම මෘදු මයික්රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කඩකින් තල සහ අනෙකුත් කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගන්න. පිරිසිදු කරන ලද කොටස් නැවත එකලස් කිරීමට පෙර ඒවායේ තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම වාෂ්ප වීමට ඉඩ හැරීම සඳහා විවෘත ස්ථානයක තබන්න.
නඩත්තු කිරීමේ කෙටි උපදෙස් මාලාව
- භාවිතයෙන් පසු වහාම යන්ත්රය පිරිසිදු කරන්න. වියළි අපද්රව්ය පිරිසිදු කිරීම වඩාත් අපහසු වේ.
- කිසිවිටෙකත් ලෝහමය කම්බි පිරිසිදුකාරක (wire sponges) හෝ ද්රාවක (solvents) භාවිත නොකරන්න.
- ප්ලාස්ටික් කොටස් විකෘති වීම වැළැක්වීම සඳහා අධික උණුසුම් ජලය භාවිතයෙන් වළකින්න.