මස් කැපීම සඳහා භාවිතා කරන විදුලි හෝ අත් යන්ත්‍රවල රැඳෙන මේදය සහ ප්‍රෝටීන නිවැරදිව ඉවත් නොකළහොත් බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමට ඉඩ ඇත. මෙම ලිපියෙන් මස් කපන යන්ත්‍රයක් කිසිදු අනතුරකින් තොරව සහ එහි ලෝහමය මතුපිට ආරක්ෂා කරමින් පිරිසිදු කරන විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදය පැහැදිලි කරයි.
මස් කපන යන්ත්‍රවල මේදය සහ ප්‍රෝටීන ඉවත් කිරීමේ රසායනික ක්‍රියාවලිය
මස් කැපීමේදී යන්ත්‍රයේ තල සහ අනෙකුත් ලෝහ කොටස් මත සත්ව මේද සහ ප්‍රෝටීන තැන්පත් වේ. මේවා සාමාන්‍ය ජලයෙන් පමණක් සෝදා හැරිය නොහැක. මක්නිසාද යත් මේද අණු ජලයේ ද්‍රාව්‍ය නොවන බැවිනි. මෙහිදී පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය (surfactants) අඩංගු මෘදු ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරකයක් භාවිතා කළ යුතුය. පෘෂ්ඨීය ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍යවල ඇති ජල-ප්‍රිය (hydrophilic) සහ ජල-භීතික (hydrophobic) කොටස් මගින් මේද අණු වට කර සෝදා හැරීමට පහසු මිසෙල් (micelles) සාදයි. ක්ෂාරීය ද්‍රාවණ මගින් මේද අම්ල සබන්කරණය (saponification) නම් රසායනික ක්‍රියාවලියකට භාජනය කරමින් ඒවා ජලයේ ද්‍රාව්‍ය බවට පත් කරයි.
උෂ්ණත්වය මෙහිදී තීරණාත්මක සාධකයකි. සෙල්සියස් අංශක 40 ත් 50 ත් අතර මද උණුසුම් ජලය මේදය දියකර හැරීමට වඩාත් සුදුසුය. ජලය අධික ලෙස රත් වුවහොත් (සෙල්සියස් අංශක 60 ට වඩා වැඩි) මස්වල ඇති ප්‍රෝටීන ඝනීභවනය වී (denaturation) ලෝහ පෘෂ්ඨය මත තදින් ඇලී පවතී. එමගින් ඒවා ඉවත් කිරීම තවත් අපහසු වේ. එමනිසා, නිවැරදි උෂ්ණත්වය සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය කාර්යක්ෂම පිරිසිදු කිරීමකට අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ආරක්ෂිතව කොටස් ගැලවීම සහ පූර්ව සූදානම
විදුලි උපකරණයක් පිරිසිදු කිරීමේදී පළමු සහ ප්‍රධානතම පියවර වන්නේ එය විදුලි සැපයුමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කිරීමයි. මෙය විද්‍යුත් කම්පන සහ හදිසි අනතුරු වළක්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. මීළඟට, යන්ත්‍රයේ ඝනකම සකසන මිනුම (thickness gauge) සම්පූර්ණයෙන්ම බිංදුව (0) දක්වා අඩු කරන්න. එමගින් තියුණු තලය ආරක්ෂිත ආවරණය තුළට ගමන් කරන අතර සේදීමේදී සිදුවන කැපීම් වළක්වයි.
- කැපුම් විරෝධී ආරක්ෂිත අත්වැසුම් (cut-resistant gloves) පැළඳීමට වගබලා ගන්න.
- යන්ත්‍රයේ ගලවා ඉවත් කළ හැකි කොටස් එනම්, මස් තැටිය (food tray), තල ආවරණය (blade cover) සහ ආහාර තල්ලු කරන කොටස (food pusher) ප්‍රවේශමෙන් ගලවා ගන්න.
- ගලවන ලද කොටස් වෙන වෙනම පිරිසිදු කිරීම සඳහා වෙනම භාජනයක් අසල තබන්න. කිසිවිටෙකත් මෝටරය සහිත ප්‍රධාන කොටස ජලයේ ගිල්වීම සිදු නොකළ යුතුය.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීම සහ විෂබීජ නාශනය
ලෝහමය කොටස් පිරිසිදු කිරීම සඳහා මෘදු ක්ෂුද්‍ර තන්තු රෙදි කඩක් (microfiber cloth) සහ මෘදු බුරුසුවක් භාවිතා කරන්න. කිසිවිටෙකත් කම්බි කූරු හෝ රළු ස්පොන්ජ් භාවිතා නොකරන්න, මන්ද ඒවායින් මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) මත සීරීම් ඇති විය හැක. මෙම සීරීම් තුළ බැක්ටීරියා පහසුවෙන් වර්ධනය විය හැක. පිරිසිදුකාරක ද්‍රාවණයෙන් තෙත් කරන ලද රෙදි කඩකින් තලය මැද සිට පිටත දෙසට පිස දමන්න. කිසිවිටෙකත් තලයේ දාරය දිගේ රවුමට අත ගෙනයාම නොකළ යුතුය.
පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, සියලුම කොටස් පිරිසිදු ජලයෙන් සෝදා හරින්න. ඊළඟ පියවර වන්නේ විෂබීජ නාශනයයි (sanitization). ආහාර පිළියෙල කරන උපකරණ සඳහා සුදුසු, ක්ලෝරීන් රහිත සනීපාරක්ෂක දියරයක් (non-chlorine sanitizer) මේ සඳහා භාවිතා කළ හැක. වානේ මතුපිට පිරිසිදු කිරීමේදී, ක්ලෝරීන් අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය. මක්නිසාද යත් ක්ලෝරයිඩ් අයන මගින් මල නොබැඳෙන වානේවල ඇති නිෂ්ක්‍රීය ඔක්සයිඩ් ස්ථරය විනාශ කර කුඩා සිදුරු සහිත මලකඩ (pitting corrosion) ඇති කරන බැවිනි. සනීපාරක්ෂක දියරය ලෝහ මත ඇති විය හැකි අන්වීක්ෂීය ජීවීන් විනාශ කරයි. විෂබීජ නාශනය කිරීමෙන් පසු කොටස් ස්වභාවිකව වියළීමට ඉඩ හරින්න.
මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිට ආරක්ෂා කිරීම සහ නැවත සවි කිරීම
මල නොබැඳෙන වානේ යනු ක්‍රෝමියම් අඩංගු මිශ්‍ර ලෝහයකි. ක්‍රෝමියම් වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ආරක්ෂිත ඔක්සයිඩ් ස්ථරයක් සාදයි. යන්ත්‍රයේ ජල බිංදු ඉතිරි වුවහොත්, එම ස්ථානවල ඔක්සිජන් සැපයුම සීමා වී සිදුරු සහිත මලකඩ (crevice corrosion) ඇති විය හැක. එමනිසා, සියලුම කොටස් නැවත සවි කිරීමට පෙර ඒවායේ තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී ඇති බව තහවුරු කර ගැනීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ.
නැවත සවි කිරීමට පෙර, තලයේ චලනය වන කොටස් සහ සම්බන්ධක ස්ථාන සඳහා ආහාර ශ්‍රේණියේ ඛනිජ තෙල් (food-grade mineral oil) ස්වල්පයක් ආලේප කරන්න. මෙය ලෝහ කොටස් අතර ඝර්ෂණය අඩු කරන අතර තෙතමනයෙන් තලය ආරක්ෂා කරයි. අවසානයේදී, සියලුම කොටස් නිවැරදි අනුපිළිවෙලට නැවත සවි කර, ඝනකම සකසන මිනුම ආරක්ෂිත මට්ටමක පවතින බව තහවුරු කර වියළි, පිරිසිදු ස්ථානයක ගබඩා කරන්න.
