සේදුම් යන්ත්‍රයක සපත්තු සේදීමේදී සිදුවන යාන්ත්‍රික හානි වැළැක්වීම සඳහා විශේෂිත සේදුම් බෑගයක් භාවිතා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමගින් සපත්තුවේ මතුපිට ආරක්ෂා වනවා පමණක් නොව සේදුම් යන්ත්‍රයේ බෙරයට සිදුවන දරුණු ගැටීම් සහ ඉන් සිදුවන හානි අවම කර ගත හැක.
භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරීත්වය: සපත්තු සේදීමේ බෑගය ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?
සේදුම් යන්ත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක වන විට, කේන්ද්‍රාපසාරී බලය (centrifugal force) හේතුවෙන් සපත්තු වේගයෙන් කැරකෙමින් යන්ත්‍රයේ ලෝහ බෙරයේ (drum) බිත්ති මත ගැටේ. මෙමගින් සපත්තුවේ ඇති ප්ලාස්ටික් කොටස්, මැහුම් සහ මතුපිට රෙදි වලට බරපතල හානි සිදුවිය හැක. සේදීමේ බෑගයක් මඟින් මෙම බලපෑම අවම කරන ආරක්ෂිත පෑඩිං (padding) ස්ථරයක් සාදයි. ජාලගත රෙදි (mesh fabric) මගින් ජලය සහ සේදුම්කාරක (detergent) සපත්තුව තුළට නිදහසේ ගලා යාමට ඉඩ සලසන අතරම, යාන්ත්‍රික ඝර්ෂණය උපරිමයෙන් පාලනය කරයි. විශේෂයෙන්ම ත්‍රිමාණ (3D mesh) තාක්ෂණයෙන් යුත් ඝනකම් බෑග් මඟින් සපත්තුව වටා වායු කුටීර වැනි ආරක්ෂාවක් සපයමින් කම්පනය අවශෝෂණය කරගනු ලබයි.
පූර්ව සූදානම: ද්‍රව්‍යමය හානි වැළැක්වීමේ රසායනය සහ තාක්ෂණය
සපත්තු සේදුම් යන්ත්‍රයට දැමීමට පෙර අනුගමනය කළ යුතු අත්‍යවශ්‍ය පියවර කිහිපයක් පවතී. මෙය සපත්තු මෙන්ම යන්ත්‍රයේ පෙරහන (filter) ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වැදගත් වේ:
- ලිහිල් කුණු සහ ගල් කැට ඉවත් කිරීම: සපත්තුවේ පතුලේ රැඳී ඇති වැලි, ගල් කැට සහ වියළි පස් වියළි බුරුසුවක් හෝ පැරණි දත් බුරුසුවක් ආධාරයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්න. මෙම ඝන අපද්‍රව්‍ය සේදුම් යන්ත්‍රයේ ජල පොම්පයට හානි කළ හැකි අතර සේදුම් ක්‍රියාවලියේදී සපත්තුවේ මතුපිට සීරීමට ලක් කරමින් රෙදි කෙඳි දූවිලි වලින් දුර්වල කරයි.
- ලේස් සහ ඉන්සෝල් (Insoles) ඉවත් කිරීම: සපත්තු ලේස් වෙන වෙනම ගලවා සේදීමේ බෑගයට දැමිය යුතුය. නැතහොත් ලේස් සේදුම් බෙරයේ සිදුරු වල පැටලී ඇදී යාමට, ඉරී යාමට හෝ යන්ත්‍රයේ භ්‍රමණ පද්ධතියට බාධා කිරීමට ඉඩ ඇත. ඉන්සෝල් වෙන වෙනම සේදීමෙන් ඒවායේ හැඩය ආරක්ෂා වන අතර සපත්තුව ඇතුළත ඇති දුර්ගන්ධය සහ බැක්ටීරියා වඩාත් හොඳින් විනාශ වේ.
සේදුම්කාරක තේරීම සහ රසායනික බලපෑම
සපත්තු සේදීමේදී දියර සේදුම්කාරක (liquid detergent) භාවිතා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. කුඩු සේදුම්කාරක (powder detergent) ජලයේ නිසි පරිදි දිය නොවුනහොත්, ඒවා සපත්තුවේ රෙදි කෙඳි අතර සහ මැහුම් සිදුරු තුළ රැඳී තිබිය හැක. මෙය වියළීමෙන් පසු සුදු පැහැති ලප ඇති වීමට හේතු වේ. එසේම, ක්ලෝරීන් අඩංගု බ්ලීචිං රසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුය. ක්ලෝරීන් මඟින් කෘතිම රෙදි වල ප්‍රත්‍යාස්ථතාව (elasticity) නැති කරන අතර සපත්තුවේ ඇති වර්ණක රසායනිකව විනාශ කරයි. අවශ්‍ය නම්, ඔක්සිජන් අඩංගು මෘදු බ්ලීච් (oxygen bleach) වර්ගයක් භාවිතා කළ හැක.
උෂ්ණත්වය සහ භ්‍රමණ වේගය (Spin Speed) පාලනය කිරීම
සපත්තු නිෂ්පාදනයේදී විවිධ වර්ගයේ මැලියම් (polyurethane adhesives) භාවිතා කරයි. මෙම මැලියම්වල රසායනික ස්වභාවය ඉහළ උෂ්ණත්වයන් හමුවේ අස්ථාවර වේ. සේදුම් යන්ත්‍රයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 30 ට වඩා වැඩි නොවිය යුත්තේ එබැවිනි. ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී මැලියම් දියවී සපත්තුවේ පතුල ගැලවී යාමට හෝ සපත්තුවේ හැඩය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වීමට ඉඩ ඇත.
එසේම, භ්‍රමණ වේගය (spin speed) මිනිත්තුවකට වට 400 ත් 600 ත් (RPM) අතර අඩු මට්ටමක තබා ගත යුතුය. අධික වේගයෙන් කැරකැවීම මගින් සපත්තු මත ඇති වන තෙරපුම සහ යන්ත්‍රයේ බෙරයට සිදුවන කම්පනය දරාගත නොහැකි මට්ටමකට පත්විය හැක. මෘදු සේදීමේ ක්‍රමවේදයක් (delicate, hand wash or wool cycle) තෝරා ගැනීම මෙහිදී වඩාත් සුදුසු වේ. මෙමගින් සපත්තුවේ ඇති සියුම් නයිලෝන් හෝ දැල් රෙදි (mesh) ඇදී යාම වළක්වයි.
බර සමතුලිත කිරීමේ ක්‍රමවේදය (Load Balancing)
සේදුම් යන්ත්‍රයක් තුළ තනි සපත්තු ජෝඩුවක් පමණක් සේදීම අතිශය අන්තරාදායකය. සේදුම් බෙරය එක පැත්තකට බර වීම නිසා කේන්ද්‍රාපසාරී බලය අසමතුලිත වී යන්ත්‍රය දරුණු ලෙස සෙලවීමට සහ ශබ්ද කිරීමට පටන් ගනී. මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා සපත්තු බෑගය සමඟ පැරණි තුවා කිහිපයක් සේදුම් යන්ත්‍රයට එකතු කරන්න. මෙමගින් යන්ත්‍රයේ බර සමතුලිත වන අතර, තුවා මගින් සපත්තු බෙරයේ වැදීමේදී ඇතිවන කම්පනය තවදුරටත් අවශෝෂණය කරගනු ලබයි. මෙය යන්ත්‍රයේ දරණ (bearings) වල ආයු කාලය වැඩි කිරීමට ඍජුවම දායක වේ.
ප්‍රතිඵලදායී වියළීමේ ක්‍රියාවලිය
සේදීමෙන් පසු සපත්තු වියළා ගැනීමේදී කිසිවිටකත් තාපය සපයන වියළන යන්ත්‍ර (tumble dryers) භාවිතා නොකළ යුතුය. කෘතිම කෙඳි සහ රබර් අධික තාපයට ලක්වීමෙන් හැකිලීම සහ විකෘති වීම සිදුවේ. ඒ වෙනුවට, සපත්තු කාමර උෂ්ණත්වයේ, සෘජු සූර්යාලෝකයෙන් බැහැරව, හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක වියළා ගත යුතුය. සපත්තුවේ හැඩය රැක ගැනීම සඳහා ඒ තුළට පිරිසිදු සුදු කඩදාසි (tissue paper or plain paper) පුරවා තැබිය හැක. පුවත්පත් කඩදාසි භාවිතයෙන් වළකින්න, මන්ද එහි ඇති තීන්ත සපත්තුවේ රෙදි මත තැවරී පැල්ලම් ඇති විය හැකි බැවිනි.
