ලී ඇඳුම් වියළන රාක්ක යනු පරිසර හිතකාමී මෙන්ම කල් පවතින ගෘහ උපකරණයකි. කෙසේ වෙතත්, නිසි නඩත්තුවක් නොමැති විට ලීවල අඩංගු ස්වාභාවික රසායනික ද්රව්ය සහ තෙතමනය නිසා රෙදිපිළි මත තද පැල්ලම් හෝ පුස් ඇති විය හැක. මෙම ගැටලුව වළක්වා ගනිමින් ඔබේ ලී රාක්කය දිගුකාලීනව පිරිසිදුව තබා ගැනීමට උපකාරී වන ප්රායෝගික සහ විද්යාත්මක උපදෙස් කිහිපයක් මෙන්න.
ලී මතුපිටින් රෙදි කිලිටි වීමට බලපාන විද්යාත්මක හේතු
ලී යනු ස්වාභාවික සෛලීය ව්යුහයක් සහිත සිදුරු සහිත ද්රව්යයකි. තෙත ඇඳුම් ලී රාක්කයක් මත තැබූ විට, කේශාකර්ෂණ බලය (capillary action) හේතුවෙන් ඇඳුම්වල ඇති ජලය ලී කුහර තුළට උරා ගනී. මෙම ක්රියාවලියේදී ලීවල ස්වාභාවිකව අඩංගු වන ටැනින් (tannins) නමැති රසායනික සංයෝගය ජලයේ දිය වී නැවත රෙදිපිළි වෙත සංක්රමණය වේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඇඳුම් මත කහ හෝ දුඹුරු පැහැති මුරණ්ඩු පැල්ලම් ඇති වේ.
මීට අමතරව, ලී රාක්කය දිගු වේලාවක් තෙතමනය සහිතව පැවතීමෙන් එහි මතුපිට දිලීර සහ පුස් (mold and mildew) වර්ධනය වීමට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වේ. මෙම ක්ෂුද්ර ජීවීන් නිපදවන බීජාණු (spores) සහ වර්ණක සේදූ පිරිසිදු රෙදිපිළි මත තැන්පත් වී ඒවායේ ගුණාත්මකභාවය විනාශ කරයි. ලීවල ඇති සෙලියුලෝස් සහ ලිග්නින් (lignin) ව්යුහය ස්වාභාවික පරිසරයේදී ක්ෂය වීමට ලක්විය හැක. විශේෂයෙන්ම නිරන්තරයෙන් ජලයට නිරාවරණය වන විට, ලීයේ සෛල බිත්ති ලිහිල් වන අතර එමඟින් ලී කුඩු සහ තන්තු ඇඳුම්වල තැන්පත් වීමේ අවදානමක් පවතී.
රාක්කයේ මතුපිට පිරිසිදු කිරීම සහ සකස් කිරීම
ලී ඇඳුම් වියළන රාක්කයක් නඩත්තු කිරීමේ පළමු පියවර වන්නේ එහි මතුපිට ඇති රළු ස්වභාවය සහ පැල්ලම් ඉවත් කිරීමයි. මේ සඳහා ඉතා සියුම් වැලි කඩදාසියක් (fine-grit sandpaper) භාවිතා කර ලී තන්තු දිශාවට මෘදුව අතුල්ලන්න. මෙමගින් රෙදි ඇදීම වළක්වන අතර ලීයේ සිදුරු විවෘත වේ.
පැරණි පුස් පැල්ලම් ඉවත් කිරීම සඳහා සාමාන්ය ක්ලෝරීන් බ්ලීච් (chlorine bleach) භාවිතා නොකළ යුතුය. ක්ලෝරීන් මගින් ලීයේ සෙලියුලෝස් තන්තු දුර්වල කර ලීයේ ආයු කාලය කෙටි කරයි. ඒ වෙනුවට, ජලය සමග තනුක කළ හයිඩ්රජන් පෙරොක්සයිඩ් (hydrogen peroxide) හෝ ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) ද්රාවණයක් භාවිතා කරන්න. මෙමගින් ලීයට හානි නොකර දිලීර සහ බැක්ටීරියා සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දැමිය හැක.
ජලයට ඔරොත්තු දෙන ආරක්ෂිත ස්ථරයක් නිර්මාණය කිරීම
පිරිසිදු කරගත් ලී රාක්කයක් දිගුකාලීනව ආරක්ෂා කර ගැනීමට නම් එහි මතුපිට ජලයට ඔරොත්තු දෙන (hydrophobic) බාධකයක් යෙදිය යුතුය. මේ සඳහා ස්වාභාවික හණ තෙල් (linseed oil) හෝ මී ඉටි (beeswax) වඩාත් සුදුසු වේ. මෙම ද්රව්ය ලී සිදුරු තුළට කා වැදී තෙතමනය උරා ගැනීම වළක්වයි.
- හණ තෙල් ආලේප කිරීම: මෘදු රෙදි කැබැල්ලක් ආධාරයෙන් හණ තෙල් ස්ථරයක් ලී රාක්කය පුරා තුනීව ආලේප කරන්න. පැය 24ක් පමණ වියළීමට හැර, පසුව අතිරික්ත තෙල් පිසදා දමන්න.
- මී ඉටි භාවිතය: මී ඉටි ලීයට උණුසුම් පෙනුමක් ලබා දෙන අතර විශිෂ්ට ජල ආරක්ෂණ හැකියාවක් සපයයි. මෙය ලීයේ මතුපිට ක්රමවත්ව අතුල්ලන්න.
ස්වාභාවික තෙල් වර්ග ලී සිදුරු තුළ අණුක මට්ටමින් බන්ධන සාදන අතර, ඒවා පොලිමරීකරණය (polymerization) වීමෙන් පසුව ශක්තිමත් ආරක්ෂිත පටලයක් සාදයි. මෙමගින් ඇඳුම්වල ඇති ජල අණුවලට ලී සෛල වෙත ළඟා වීමට නොහැකි වන අතර, ලීයේ ඇති ටැනින් ද්රාව්ය වී පිටතට පැමිණීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වයි. සින්තටික් කෙමිකල් අඩංගු වාර්නිෂ් වර්ග භාවිතයේදී සැලකිලිමත් වන්න, මන්ද ඒවා කාලයත් සමග ඉරිතලා ගැලවී යා හැකි අතර එමඟින් ඇඳුම්වල නූල් ඇදී යා හැක.
නිවැරදි භාවිතය සහ ගබඩා කිරීමේ ක්රමවේද
භාවිතයෙන් පසු ලී ඇඳුම් වියළන රාක්කය සෑම විටම හොඳින් වාතාශ්රය ලැබෙන ස්ථානයක සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට හැරිය යුතුය. තෙතමනය සහිත සංවෘත කාමරවල හෝ නානකාමර තුළ මෙම රාක්ක දිගු වේලාවක් තැබීමෙන් වළකින්න. ලී රාක්කය වියළන විට සෘජු දැඩි සූර්යාලෝකයට නිරාවරණය කිරීමෙන් ලී කොටස් ඇඹරීමට හෝ පැලීමට ලක් විය හැකි බැවින් සෙවන සහිත නමුත් සුළං වදින ස්ථානයක් තෝරාගන්න.
රෙදි වියළීමට දැමීමේදී, ඉතා තද වර්ණ සහිත තෙත ඇඳුම් සෘජුවම ලී මතුපිට ස්පර්ශ නොවන සේ තැබීමට වගබලා ගන්න. අවශ්ය නම්, ලී රේල් පීලි මත පිරිසිදු සුදු තුවායක් එලා ඒ මත සියුම් ඇඳුම් වියළීමට තැබීමෙන් අමතර ආරක්ෂාවක් ලබා ගත හැක. මෙම සරල පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබේ ලී ඇඳුම් වියළන රාක්කය දිගු කාලයක් පිරිසිදුව තබා ගත හැක.