කාමරයක වාතයේ තෙතමනය නිසි පරිදි පවත්වා ගැනීමට හියුමිඩිෆයර් යන්ත්රයක් (Humidifier) භාවිත කිරීම ඉතා වැදගත් වන නමුත්, එහි ඇති පෙරහන (Filter) නිසි ලෙස නඩත්තු නොකළහොත් එයින් සෞඛ්යයට අහිතකර ප්රතිඵල ඇති විය හැකිය. මෙම ලිපියෙන් හියුමිඩිෆයර් ෆිල්ටරය මාරු කළ යුතු නිවැරදි කාලය, එහි සිදුවන රසායනික ක්රියාවලීන් සහ එය පිරිසිදු කරන ආකාරය පිළිබඳව විද්යාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
ෆිල්ටරය මාරු කළ යුතු කාලය හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?
හියුමිඩිෆයර් යන්ත්රයක පෙරහන මඟින් ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ සහ අපද්රව්ය වාතයට එකතු වීම වළක්වයි. කාලයත් සමඟ මෙම පෙරහන මත කැල්සියම් කාබනේට් (Calcium Carbonate) වැනි ඛනිජ ලවණ තැන්පත් වීම නිසා එහි ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වේ. ෆිල්ටරය මාරු කළ යුතු බව පෙන්වන ප්රධාන ලක්ෂණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- පැහැය වෙනස් වීම: පෙරහන මත කහ හෝ දුඹුරු පැහැති තැන්පතු ඇති වීම ඛනිජ ලවණ සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වී ඇති බවට පැහැදිලි සලකුණකි.
- දෘඩ ස්වභාවය: ජලයේ ඇති කැල්සියම් තැන්පත් වීම නිසා පෙරහනේ ඇති මෘදු කෙඳි ස්වභාවය නැති වී එය තද හෝ ගොරෝසු ස්වභාවයකට පත්වේ.
- දුගඳක් හැමීම: යන්ත්රය ක්රියාත්මක වන විට අප්රසන්න හෝ පුස් ගඳක් නිකුත් වේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ පෙරහන තුළ ක්ෂුද්ර ජීවීන් වර්ධනය වී ඇති බවයි.
- තෙතමනය පිටවීම අඩු වීම: පෙරහන අවහිර වීම නිසා ජලය වාෂ්පීකරණය වීමේ වේගය අඩු වී, කාමරයට ලැබෙන තෙතමනය අවම වේ.
පොදුවේ ගත් කල, භාවිත කරන ජලයේ ස්වභාවය (Hard water) සහ භාවිත කරන වාර ගණන අනුව සෑම මාස 1 සිට 3 දක්වා කාලයකදී පෙරහන අලුතින් මාරු කිරීම නිර්දේශ කරනු ලැබේ.
පෙරහන පිරිසිදු කිරීමේ විද්යාත්මක ක්රමවේදය
ෆිල්ටරය මත තැන්පත් වන ඛනිජ ලවණ ඉවත් කිරීම සඳහා රළු ඝර්ෂණ ක්රම හෝ ප්රබල රසායනික ද්රව්ය (උදාහරණ ලෙස ක්ලෝරීන් අඩංගු ද්රව්ය) භාවිත නොකළ යුතුය. ක්ලෝරීන් අඩංගු රසායනික ද්රව්ය මඟින් පෙරහනේ ඇති සියුම් කෙඳි පද්ධතිය (fiber matrix) විනාශ කරන අතර, ඒවා නැවත භාවිත කිරීමේදී ශ්වසන අපහසුතා ඇති කරන රසායනික වාෂ්ප වාතයට මුදා හැරීමට ඉඩ ඇත. ඒ වෙනුවට, ගෘහස්ථව පහසුවෙන් සොයාගත හැකි දුර්වල අම්ලයක් වන සුදු විනාකිරි (White Vinegar) භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය. විනාකිරිවල අඩංගු ඇසිටික් අම්ලය (Acetic Acid) මඟින් කැල්සියම් කාබනේට් තැන්පතු දියකර හැරීම සිදු කරයි.
මෙහිදී සිදුවන රසායනික ප්රතික්රියාව මඟින් දෘඩ කැල්සියම් තැන්පතු ජලයේ දියවන කැල්සියම් ඇසිටේට් සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව බවට පරිවර්තනය කරයි. මෙමඟින් ෆිල්ටරයේ කෙඳිවලට හානියක් නොකර ඒවා පිරිසිදු කරගත හැකිය.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ උපදෙස්
ෆිල්ටරය පිරිසිදු කිරීමේදී පහත සඳහන් ක්රියාකාරකම් පිළිවෙළින් සිදු කරන්න:
- යන්ත්රය විසන්ධි කිරීම: ප්රථමයෙන්ම හියුමිඩිෆයර් යන්ත්රය විදුලි බලයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කර එහි ජල ටැංකිය හිස් කරන්න.
- පෙරහන ගැලවීම: යන්ත්රයෙන් පෙරහන පරිස්සමින් ගලවා ගන්න. කිසිවිටකත් එය තදින් ඇඹරීම හෝ මිරිකීම නොකරන්න.
- විනාකිරි මිශ්රණයේ බහා තැබීම: මද උණුසුම් ජලය සහ සුදු විනාකිරි සමාන ප්රමාණවලින් ගෙන සාදාගත් මිශ්රණයක පෙරහන විනාඩි 20-30 අතර කාලයක් ගිල්වා තබන්න. මෙමඟින් ඛනිජ තැන්පතු බුරුල් වේ.
- සේදීම: ඉන්පසු ගලා යන සිසිල් ජලයෙන් පෙරහන හොඳින් සෝදා හරින්න. කිසිවිටකත් පෙරහන අතුල්ලන්න එපා.
- වියළීම: පිරිසිදු කළ පෙරහන ස්වභාවික සුළඟින් වියළීමට හරින්න. නැවත යන්ත්රයට දැමීමට පෙර එය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී තිබීම බැක්ටීරියා නැවත වර්ධනය වීම වැළැක්වීමට උපකාරී වේ.
ෆිල්ටරයේ ආයු කාලය දීර්ඝ කර ගන්නේ කෙසේද?
පෙරහන නිතර නිතර මාරු කිරීමට සිදුවීම වළක්වා ගැනීමට සහ එහි කාර්යක්ෂමතාව උපරිම මට්ටමක තබා ගැනීමට සරල පුරුදු කිහිපයක් අනුගමනය කළ හැකිය. ප්රධානම පියවර වන්නේ සාමාන්ය ළිං ජලය හෝ නළ ජලය වෙනුවට ආස්රැත ජලය (Distilled Water) භාවිත කිරීමයි. ආස්රැත ජලයේ ඛනිජ ලවණ අඩංගු නොවන නිසා පෙරහන මත තැන්පතු ඇති වීම ඉතා අවම වේ.
එමෙන්ම, යන්ත්රය දින කිහිපයක් භාවිත නොකර තබන්නේ නම්, එහි ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර, ෆිල්ටරය වියළා තැබීමට වගබලා ගන්න. තෙතමනය සහිත පරිසරයක දිගු වේලාවක් පැවතීම මඟින් පුස් සහ දිලීර වර්ධනය වීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩි කරයි. නිවැරදි නඩත්තුව මඟින් ඔබේ නිවසේ වාතයේ ගුණාත්මකභාවය ඉහළ නංවන අතර යන්ත්රයේ කල්පැවැත්මද තහවුරු කරයි.
