අයිස් කුඩු කරන යන්ත්‍රයක් නිවැරදිව හා ආරක්ෂිතව ක්‍රියා කරවීම මෙන්ම ක්‍රමානුකූලව පිරිසිදු කිරීම එහි කල්පැවැත්ම මෙන්ම සෞඛ්‍යාරක්ෂිත බව තහවුරු කිරීම සඳහා අතිශයින්ම වැදගත් වේ. යාන්ත්‍රික බලපෑම් සහ ක්ෂුද්‍ර ජීවී වර්ධනය පාලනය කරන ආකාරය පිළිබඳ භෞතික විද්‍යාත්මක මෙන්ම රසායනික මූලධර්ම මෙහිදී ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලිය සහ බ්ලේඩ්වල ආතතිය පාලනය කිරීම
අයිස් කුඩු කිරීමේදී යන්ත්‍රයේ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) තල මගින් අයිස් කැට මත ඉහළ යාන්ත්‍රික පීඩනයක් යොදනු ලබයි. අයිස් යනු ඉතා දෘඩ ස්ඵටිකරූපී ව්‍යුහයක් වන අතර, අධික ලෙස විශාල අයිස් කැට යන්ත්‍රයට දැමීමෙන් මෝටරයට සහ තලවලට අනවශ්‍ය ආතතියක් (stress) ඇති වේ. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ අයිස් කැට පමණක් යන්ත්‍රයට එක් කළ යුතුය.
- තාප කම්පනය වළක්වා ගැනීම: අධික ශීත කළ අයිස් කැට සෘජුවම යන්ත්‍රයට දැමීමට වඩා තත්පර කිහිපයක් කාමර උෂ්ණත්වයේ තබා මතුපිට තරමක් දිය වීමට හැරීමෙන් (tempering) තලවලට සිදුවන හානිය අවම කරගත හැක.
- ස්ථාවර වේගය: යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී අධික ලෙස තෙරපීමෙන් තොරව, එහි ස්වභාවික ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයෙන් අයිස් කැට තල දෙසට ගමන් කිරීමට ඉඩ හැරීම සුදුසුය.
අයිස් කුඩු කිරීමේ යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලියේදී, තලවල ඝර්ෂණය (friction) හේතුවෙන් ක්ෂුද්‍ර මට්ටමින් තාපය ජනනය වේ. මෙම තාපය සහ අයිස්වල ඇති අධික ශීතලතාවය එකිනෙක ගැටීමේදී ලෝහයේ ක්ෂුද්‍ර ව්‍යුහය තුළ ප්‍රසාරණය සහ සංකෝචනය වීම් සීඝ්‍රයෙන් සිදුවිය හැක. මෙය ලෝහය දුර්වල වීමට බලපාන ප්‍රධාන සාධකයකි. එම නිසා යන්ත්‍රය දිගින් දිගටම විනාඩි කිහිපයකට වඩා එක දිගට ක්‍රියාත්මක නොකර, අතරමැද කෙටි විවේක ලබා දීමෙන් ලෝහයේ ආයු කාලය වැඩි කරගත හැකිය.
ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව සහ පිරිසිදු කිරීමේ රසායන විද්‍යාව
අයිස් යනු ජලය පමණක් වුවද, යන්ත්‍රය තුළ නිරන්තරයෙන් පවතින තෙතමනය නිසා දිලීර සහ බැක්ටීරියා (විශේෂයෙන් පීඩනයට ඔරොත්තු දෙන සීතල පරිසරයට හුරුවූ සූක්ෂ්ම ජීවීන්) වර්ධනය වීමේ අවදානමක් පවතී. එම නිසා, සෑම භාවිතයකින්ම පසු යන්ත්‍රය විෂබීජහරණය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිට පිරිසිදු කිරීම සඳහා ක්ලෝරීන් අඩංගු සැර ඩිටර්ජන්ට් භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය. ක්ලෝරීන් මගින් වානේවල ඇති ක්‍රෝමියම් ඔක්සයිඩ් ආරක්ෂිත ස්ථරය විනාශ කර මලකඩ කෑමට (pitting corrosion) මග පාදයි. ඒ වෙනුවට මෘදු සබන් දියරයක් හෝ තනුක කළ ඇසිටික් අම්ලය (විනාකිරි) වැනි ස්වභාවික අම්ලයක් මගින් කැල්සියම් තැන්පතු ඉවත් කරගත හැක.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ සහ විෂබීජහරණය කිරීමේ ක්‍රමවේදය
යන්ත්‍රය පිරිසිදු කිරීමට පෙර සෑම විටම විදුලි සැපයුමෙන් විසන්ධි කිරීමට වගබලා ගන්න. මෙය නඩත්තු කටයුතුවලදී සිදුවන අනතුරු වළක්වා ගැනීමේ මූලික රීතියයි.
1. කොටස් ගැලවීම සහ සේදීම
ගලවා ඉවත් කළ හැකි සියලුම කොටස් (අයිස් බඳුන, පියන සහ තල්ලු කරන කොටස) ප්‍රවේශමෙන් ගලවා ගන්න. සෙල්සියස් අංශක 40-50 අතර උණුසුම් ජලය සහ මෘදු ඩිටර්ජන්ට් මිශ්‍රණයක් භාවිතයෙන් මෘදු ස්පොන්ජ් එකක් ආධාරයෙන් සෝදා හරින්න. තියුණු තල ස්පර්ශ කිරීමෙන් වැළකී සිටීම සඳහා දිගු මිටක් සහිත බුරුසුවක් භාවිතා කරන්න.
2. විෂබීජහරණය (Sanitization)
බැක්ටීරියා විනාශ කිරීම සඳහා ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) හෝ ආහාර ශ්‍රේණියේ සනීපාරක්ෂක දියරයක් (food-grade sanitizer) යොදාගත හැක. මෙමගින් කිසිදු සුවඳක් හෝ රසායනික ඉතිරිවීමක් තොරව මතුපිට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් තොර කරයි.
තෙතමනය ඉවත් කිරීම සහ ඔක්සිකරණය වැළැක්වීම
පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු ඇතිවන ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ තල සහ අභ්‍යන්තර ලෝහ කොටස් මත රැඳෙන තෙතමනයයි. වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සහ තෙතමනය එකතු වූ විට යන්ත්‍රයේ ලෝහමය කොටස් ඔක්සිකරණය වී මලකඩ සෑදීම ආරම්භ වේ.
- ක්ෂුද්‍ර තන්තු රෙදි භාවිතය: සේදූ සියලුම කොටස් පිරිසිදු මයික්‍රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි කඩකින් සම්පූර්ණයෙන්ම තෙතමනය පිසදැමිය යුතුය.
- ස්වභාවිකව වියළීම: පිසදැමීමෙන් පසුවද, යන්ත්‍රයේ කොටස් එකලස් කිරීමට පෙර හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට හැරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
නිරන්තර නඩත්තු පරීක්ෂණ ලැයිස්තුව
- භාවිතයට පෙර: විදුලි රැහැනේ කිසිදු කැපීමක් හෝ හානියක් නොමැති බව තහවුරු කරගන්න.
- ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී: යන්ත්‍රයෙන් අසාමාන්‍ය ශබ්දයක් හෝ කම්පනයක් ඇතිවන්නේදැයි අවධානයෙන් සිටින්න.
- භාවිතයෙන් පසු: අභ්‍යන්තරයේ ජලය රැඳී නොමැති බව තහවුරු කර, වියළි පරිසරයක ගබඩා කරන්න.
