පරම්පරා ගණනාවක පවුලේ මතකයන් සහ ඡායාරූප දිගුකාලීනව හානියකින් තොරව සුරැකීම සඳහා ක්‍රමානුකූල භෞතික ලේඛනාගාරයක් නිර්මාණය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ද්‍රව්‍ය විද්‍යාව සහ ඡායාරූප සංරක්ෂණය
ඡායාරූප කාලයත් සමඟ විනාශ වීමට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා සහ වැරදි ගබඩා කිරීමයි. සාමාන්‍ය කඩදාසි සහ මැලියම්වල අඩංගු ඇසිඩ් (Acid) සහ ලිග්නින් (Lignin) මඟින් ඡායාරූපවල වර්ණ වෙනස් වීම සහ දිරාපත් වීම වේගවත් කරයි. එම නිසා, පවුලේ ඇල්බමයක් තෝරා ගැනීමේදී 'Acid-free' (අම්ල රහිත) සහ 'Lignin-free' ලෙස සහතික කළ ද්‍රව්‍යවලින් සකසන ලද ඇල්බම පමණක් තෝරාගත යුතුය. ප්ලාස්ටික් පොකට් සහිත ඇල්බම භාවිත කරන්නේ නම්, PVC (Polyvinyl Chloride) අඩංගු නොවන, Polypropylene වැනි නිෂ්ක්‍රීය ප්ලාස්ටික් වර්ගවලින් නිපදවූ පිටු තෝරා ගැනීම ඡායාරූපවල ආරක්ෂාවට ඉතා වැදගත් වේ.
ක්‍රමානුකූලව ඡායාරූප වර්ගීකරණය කිරීමේ පියවර
විශාල ඇල්බමයක් සැකසීමේදී පළමු පියවර වන්නේ සියලුම ඡායාරූප කාලානුක්‍රමිකව (Chronological order) හෝ තේමානුගතව (Thematic order) වර්ගීකරණය කිරීමයි. වසර, වැදගත් සිදුවීම් (විවාහ උත්සව, උපන්දින, සංචාර) හෝ පවුලේ පරම්පරා අනුව ඡායාරූප වෙන වෙනම ගොඩවල්වලට වෙන් කරන්න. පින්තූර වර්ග කිරීමේදී දෑත්වල ඇති ස්වභාවික තෙල් සහ දහඩිය ඡායාරූප මතුපිට තැන්පත් වීම වැළැක්වීම සඳහා සිහින් කපු අත්වැසුම් (Cotton gloves) පැළඳීම වඩාත් සුදුසුය.
ඡායාරූප ඇල්බමයේ රඳවන නිවැරදි තාක්ෂණය
ඡායාරූප පිටුවල ඇලවීමේදී කිසිවිටකත් සාමාන්‍ය ගම් (Glue) හෝ සෙලෝටේප් භාවිතා නොකළ යුතුය. මේවායේ අඩංගු රසායනික ද්‍රව්‍ය ඡායාරූපයේ පිටුපසින් කාන්දු වී රූපය විනාශ කරයි. ඒ වෙනුවට, ඡායාරූප කොන් (Photo corners) භාවිතා කරන්න. මෙමඟින් ඡායාරූපයට කිසිදු හානියක් නොකර පිටුවට සවි කිරීමටත්, අවශ්‍ය වූ විටකදී පහසුවෙන් පිටතට ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබේ. ද්විත්ව මුහුණත් සහිත අම්ල රහිත ටේප් (Acid-free double-sided tape) ද මේ සඳහා ආරක්ෂිතව භාවිතා කළ හැකිය.
පරිසර සාධක සහ ගබඩා කිරීමේ ක්‍රමවේදය
භෞතික ඇල්බමයක ආයු කාලය තීරණය වන්නේ එය තබා ඇති පරිසරය මතය. සෘජු සූර්යාලෝකය, අධික ආර්ද්‍රතාවය (Humidity) සහ උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් ඡායාරූපවලට දැඩි ලෙස හානි කරයි. එම නිසා ඇල්බමය ගබඩා කිරීමේදී පහත කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න:
- පොත් රාක්කයක සිරස් අතට තබන්න (තිරස් අතට ගොඩගැසීමෙන් ඇතිවන පීඩනය නිසා ඡායාරූප එකිනෙක ඇලිය හැක).
- අට්ටාල (Attics) හෝ පහළ මාලයේ තෙතමනය සහිත බිම් මහල්වල ගබඩා කිරීමෙන් වළකින්න.
- කාමර උෂ්ණත්වය ස්ථාවරව පවතින, වියළි සහ අඳුරු ස්ථානයක් තෝරාගන්න.
