කුස්සියේ ලාච්චු නිරන්තරයෙන්ම විවිධ දූවිලි, තෙතමනය සහ කුඩා ආහාර කැබලිවලින් අපිරිසිදු වීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා වැඩිය. ලාච්චු පතුල සෘජුවම අපිරිසිදු වීම වැළැක්වීම සහ ඒවා ඉතා පහසුවෙන් පිරිසිදු කරගැනීම සඳහා ලාච්චු මැට් (Drawer Liners) භාවිත කිරීම අතිශයින්ම ප්රායෝගික සහ විද්යාත්මක විසඳුමකි.
ද්රව්ය විද්යාව: ලාච්චු මැට් ක්රියා කරන්නේ කෙසේද?
ලාච්චු මැට් සකස් කර ඇති ද්රව්යවල භෞතික හා රසායනික ගුණාංග පිළිබඳව අවබෝධ කරගැනීම ඒවායේ උපරිම කාර්යක්ෂමතාව ලබා ගැනීමට උපකාරී වේ. සාමාන්යයෙන් මෙම මැට් නිෂ්පාදනය සඳහා එතිලීන්-වයිනයිල් ඇසිටේට් (EVA) හෝ උසස් තත්ත්වයේ සිලිකන් (Silicone) වැනි බහු අවයවික (Polymers) ද්රව්යයන් භාවිත කරනු ලැබේ. මෙම ද්රව්ය සතු සුවිශේෂී ලක්ෂණ කුස්සියේ සනීපාරක්ෂාව රැක ගැනීමට බෙහෙවින් උපකාරී වේ.
ස්ථිතික ඝර්ෂණය සහ ස්ථායීතාව
සිලිකන් සහ EVA වැනි ද්රව්යවල ඉහළ ස්ථිතික ඝර්ෂණ සංගුණකයක් (Coefficient of static friction) පවතී. ලාච්චුවක් වේගයෙන් අදින විට හෝ වසන විට එහි ඇති පිහි, හැඳි, ගෑරුප්පු හෝ වෙනත් බරැති උපකරණ එහා මෙහා ලිස්සා යාම වැළැක්වීමට මෙම ඝර්ෂණ බලය උපකාරී වේ. මැට් එකෙහි මතුපිට ඇති කුඩා රටා (Textured surface) මඟින් උපකරණ සහ මැට් එක අතර ඇති ස්පර්ශක වර්ගඵලය ක්රමවත්ව පාලනය කරයි. එමඟින් ඇතිවන රික්තක බලය (Suction effect) හේතුවෙන් උපකරණ එකිනෙක ගැටීමෙන් සිදුවන සීරීම් සහ ශබ්ද සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වයි.
තෙතමනය පාලනය සහ කේශාකර්ෂණ ක්රියාවලිය වළක්වාලීම
සාමාන්ය ලී හෝ ප්ලයිවුඩ් ලාච්චු පතුලක් මතට සෘජුවම ජලය වැටුණු විට, කේශාකර්ෂණ ක්රියාවලිය (Capillary action) හේතුවෙන් ජලය ලී කුහර තුළට ඇදී යයි. මෙයින් ලී කුණුවීම, දුර්වර්ණ වීම සහ දිලීර වර්ධනය වීම සිදුවේ. නමුත් EVA සහ සිලිකන් යනු ජලභීතික (Hydrophobic) ද්රව්යයන් බැවින්, ඒවා ජලය හෝ වෙනත් ද්රව වර්ග උරා නොගනී. එමඟින් ද්රව බිංදු මතුපිටම රඳවා තබා ගනිමින් ලාච්චුවේ ව්යුහය ආරක්ෂා කරයි. එමෙන්ම, විවිධ කුළුබඩු හෝ තෙල් වර්ග වැගිරුණද, ඒවා මෙම ද්රව්ය සමඟ රසායනිකව ප්රතික්රියා නොකරන බැවින් මැට් එක මත ස්ථිර පැල්ලම් ඇති නොවේ.
ලාච්චු මැට් නිවැරදිව තෝරාගැනීම සහ සවි කිරීමේ තාක්ෂණය
ලාච්චු මැට් එකකින් උපරිම ප්රයෝජන ලැබීමට නම් එය නිවැරදි ප්රමාණයට සහ ක්රමවත් ලෙස සවි කළ යුතුය. මතුපිට මැනීමේ සිට ස්ථාපනය දක්වා ක්රියාවලිය විද්යාත්මකව සිදු කළ යුතුය.
- නිවැරදිව මැනීම සහ කැපීම: මුලින්ම ලාච්චුවේ දිග සහ පළල නිවැරදිව මැන ගන්න. මැනීමේදී දාරවල ඉතා සුළු ඉඩක් (මිලිමීටර් 1 ක් පමණ) ඉතිරි වන සේ මැනීම සුදුසුය. කැපීම සඳහා තියුණු කතුරක් හෝ යුටිලිටි පිහියක් (Utility knife) සහ අඟල් රූලක් භාවිත කරන්න. ඇද නැතිව කෙළින් කැපීමෙන් දාරවලින් කුණු ඇතුළට යාම වළක්වා ගත හැකිය.
- සුමට දාර සහ දිශානතිය: මැට් එකෙහි රටා සහිත රළු පැත්ත (Textured side) සැමවිටම ඉහළට තිබිය යුතුය. එයින් උපකරණ ලිස්සා යාම වළක්වන අතර, සුමට පැත්ත (Smooth side) ලාච්චුවේ පතුල සමඟ වායු රික්තයක් සාදමින් තදින් සම්බන්ධ වී මැට් එක සෙලවීම වළක්වයි.
- ගැලපෙන ඝනකම තෝරාගැනීම: බර භාජන තබන ලාච්චු සඳහා ඝනකම වැඩි (මිලිමීටර් 1.5 ට වඩා වැඩි) මැට් ද, සැහැල්ලු හැඳි ගෑරුප්පු තබන ලාච්චු සඳහා සිහින් මැට් ද තෝරාගත යුතුය.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ ක්රියාවලිය
ලාච්චු මැට් භාවිතයේ ඇති ප්රධානම වාසිය නම්, මුළු ලාච්චුවම තෙත රෙදිවලින් පිසදමමින් වේලෙනතුරු බලා සිටිනවා වෙනුවට, මැට් එක පමණක් පිටතට ගෙන ඉතා ඉක්මනින් පිරිසිදු කිරීමට හැකි වීමයි.
පියවර 1: ප්රවේශමෙන් ඉවත් කිරීම
ලාච්චුවේ ඇති සියලුම උපකරණ ඉවත් කර, මැට් එකෙහි කොන් හතරෙන් අල්ලා සෙමින් ඉහළට ඔසවන්න. මැට් එක මත ඇති වියළි කුඩු හෝ කුඩා ආහාර කැබලි ලාච්චු පතුලට නොවැටෙන සේ එය කුණු බඳුනකට ගසා දමන්න.
පියවර 2: රසායනික ප්රතිකාර සහ සේදීම
මැට් එක සේදීම සඳහා ඇල්මැරුණු ජලය (Lukewarm water) සහ මෘදු සබන් දියරයක් භාවිත කරන්න. රළු ස්පොන්ජ් හෝ ලෝහමය කම්බි කූරු භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවායින් මැට් එකෙහි ඇති කුඩා ආරක්ෂිත රටා සීරීමට ලක්විය හැකිය. තෙල් හෝ ඇලෙන සුළු පැල්ලම් පවතී නම්, ස්වභාවික පිරිසිදුකාරකයක් ලෙස සෝඩියම් බයිකාබනේට් (Baking soda) ස්වල්පයක් ඇල්මැරුණු ජලය සමඟ මිශ්ර කර මෘදු බුරුසුවකින් මදක් අතුල්ලන්න. සෝඩියම් බයිකාබනේට් මඟින් දුර්ගන්ධයද සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කරයි.
පියවර 3: වියළීම සහ නිර්වායු තත්ත්ව වළක්වාලීම
සේදීමෙන් පසු මැට් එක මතුපිට ඇති ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී යාමට හැරිය යුතුය. තෙතමනය සහිතව නැවත ලාච්චුවට දැමුවහොත්, වාතය නොලැබෙන නිර්වායු (Anaerobic) පරිසරයක් නිර්මාණය වී දිලීර (Mold) සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය විය හැකිය. වියළි, පිරිසිදු මයික්රෝෆයිබර් රෙදි කඩකින් පිසදා, ස්වභාවික සුළඟේ විනාඩි 15 ක් පමණ තබා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළුණු පසු නැවත ලාච්චුව තුළ අතුරන්න.
දිගුකාලීන නඩත්තුව සහ සනීපාරක්ෂාව
ලාච්චු මැට්වල කල්පැවැත්ම වැඩි කරගැනීම සඳහා අවම වශයෙන් මාස තුනකට වරක්වත් ඒවා ගලවා පිරිසිදු කිරීම සුදුසුය. අධික උෂ්ණත්වයක් සහිත සෘජු සූර්යාලෝකයට මැට් දිගු වේලාවක් නිරාවරණය නොකරන්න, මන්ද අධික තාපය නිසා ප්ලාස්ටික් හෝ සිලිකන් ද්රව්යවල අණුක ව්යුහය වෙනස් වී ඒවා ඇකිලීමට හෝ විකෘති වීමට ඉඩ ඇත. මෙම සරල පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබේ කුස්සියේ ලාච්චු සැමවිටම පිරිසිදුව, සෞඛ්යාරක්ෂිතව සහ ක්රමවත්ව තබාගත හැකිය.
