ඇඳුම් පිරිසිදු කිරීමේදී ජලය සහ සාමාන්ය සේදුම්කාරක සැමවිටම ආරක්ෂිතම විසඳුම නොවේ. සමහර සියුම් රෙදි වර්ග ජලයට නිරාවරණය වූ විට ඒවායේ තන්තු ඇකිලීම, හැඩය වෙනස් වීම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වීම සිදුවිය හැකි බැවින්, රසායනික ද්රාවක භාවිතයෙන් සිදුකරන වියළි සේදීම (Dry Cleaning) වඩාත් සුදුසු සහ ආරක්ෂිත ක්රමය බවට පත්වේ.
ජලය සහ සියුම් තන්තු අතර රසායනික ප්රතික්රියාව
සාමාන්ය සේදීමේදී ප්රධාන ද්රාවකය ලෙස ජලය ක්රියා කරයි. ජලය යනු අධික ධ්රැවීයතාවක් (polarity) සහිත ද්රවයකි. සේද, ලොම් (wool) වැනි ස්වභාවික ප්රෝටීන තන්තු ජලය උරාගත් විට ඒවායේ අභ්යන්තර හයිඩ්රජන් බන්ධන තාවකාලිකව බිඳ වැටේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස තන්තු ඉදිමීමට ලක්වන අතර, වියළීමේදී ඒවා මුල් හැඩයට පත් නොවී ඇකිලීමට හෝ රැළි වැටීමට ලක්වේ. විශේෂයෙන්ම ලොම් තන්තුවල මතුපිට ඇති කොරපොතු වැනි ස්ථර ජලය සහ තාපය හමුවේ එකිනෙක පැටලී තද වේ. මෙය භෞතික විද්යාවේදී ෆෙල්ටිං (felting) ලෙස හඳුන්වයි. වියළි සේදීමේදී ජලය වෙනුවට ධ්රැවීය නොවන කාබනික ද්රාවක භාවිතා කරන නිසා මෙම තන්තු ඉදිමීම හෝ හැඩය වෙනස් වීම සිදු නොවේ.
වියළි සේදීමේ තාක්ෂණය සහ ද්රාවකවල ක්රියාකාරිත්වය
වියළි සේදීම යනු තෙතමනයක් නොමැතිව සිදුවන ක්රියාවලියක් නොවේ; මෙහිදී සිදුවන්නේ ජලය වෙනුවට විශේෂිත ද්රව කාබනික ද්රාවකයක් භාවිතයෙන් ඇඳුම් පිරිසිදු කිරීමයි. මෙම ද්රාවක තන්තු තුළට කා වැදී ඇති තෙල්, මේදය සහ කුණු ද්රව්ය පහසුවෙන් දියකර හරියි. රසායනික විද්යාත්මකව, සමාන දේ සමාන දේ තුළ දියවේ (like dissolves like) යන මූලධර්මය මත මෙය ක්රියාත්මක වේ. ඇඳුම්වල ඇති කුණු සහ සේබම් (තෙල් වර්ග) ධ්රැවීය නොවන බැවින්, ඒවා ජලයට වඩා කාබනික ද්රාවකවල පහසුවෙන් දියවේ. මෙම ක්රියාවලියේදී රෙදිවල ව්යුහයට කිසිදු බලපෑමක් නොවන අතර, සායම් වර්ග දියවී යාම හෝ පැතිරී යාමද වළක්වයි.
වියළි සේදීම අත්යවශ්ය වන විශේෂිත රෙදි වර්ග
සමහර රෙදිපිළිවල සුවිශේෂී ව්යුහය නිසා ඒවා සාමාන්ය රෙදි සෝදන යන්ත්රයක සේදීම කිසිසේත් නොකළ යුතුය:
- සේද රෙදි (Silk): සේද යනු ඉතා සියුම් ස්වභාවික තන්තුවකි. ජලය සහ සාමාන්ය සේදුම්කාරක මගින් එහි ඇති ස්වභාවික දීප්තිය අහිමි කරවන අතර තන්තු දුර්වල කරයි.
- ලොම් සහ කැස්මියර් (Wool and Cashmere): මෙම සත්ව තන්තු උණුසුම් ජලය සහ යාන්ත්රික චලනයන් හමුවේ ඉතා ඉක්මනින් ඇකිලී යාමට ලක්වේ.
- රේයෝන් සහ විස්කෝස් (Rayon and Viscose): මෙම කෘත්රිම සෙලියුලෝස් තන්තු තෙත් වූ විට ඒවායේ ශක්තිමත්භාවයෙන් සියයට පනහක් පමණ අහිමි වේ. එමගින් ඇඳුමේ හැඩය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය හැක.
- සම් (Leather and Suede): ජලය ස්පර්ශ වූ විට සම් වියළි සහ බිඳෙනසුලු තත්ත්වයට පත්වේ. වියළි සේදීම මගින් එහි ඇති ස්වභාවික තෙල් ස්ථරය ආරක්ෂා කරයි.
ඇඟලුම් ව්යුහය සහ අභ්යන්තර සැකැස්ම ආරක්ෂා කිරීම
කබා (coats), බ්ලේසර් (blazers) සහ මංගල ඇඳුම් වැනි සංකීර්ණ ඇඳුම්වල පිටත රෙද්දට අමතරව ඇතුළතින් ලයිනිං (linings), උරහිස් පෑඩ් (shoulder pads) සහ ඇලවුම් ද්රව්ය (fusing) අඩංගු වේ. මෙම විවිධ කොටස් ජලයට සහ තාපයට ප්රතිචාර දක්වන්නේ විවිධ ආකාරයෙනි. උදාහරණයක් ලෙස, පිටත රෙද්දට වඩා ඇතුළත ලයිනිං රෙද්ද ජලයේදී වැඩිපුර ඇකිලීමට ලක්විය හැක. මෙය ඇඳුමේ පිටත රැළි ගැසීමට සහ හැඩය සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවී යාමට හේතු වේ. වියළි සේදීමේදී ද්රාවක මගින් මෙම කිසිදු කොටසකට හානියක් නොකරන බැවින්, ඇඳුමේ මුල් හැඩය සහ මතුපිට සුමට බව එලෙසම පවතී.
නිවැරදි සේදීමේ ක්රමය තෝරාගැනීම සඳහා කෙටි උපදෙස්
- ඇඳුමේ ඇති සත්කාරක ලේබලය (care label) නිරීක්ෂණය කරන්න. එහි රවුමක සලකුණක් ඇත්නම් එයින් අදහස් වන්නේ වියළි සේදීම පමණක් කළ යුතු බවයි.
- ඇඳුමේ විවිධ රෙදි වර්ග කිහිපයක් සහ වර්ණ කිහිපයක් මිශ්ර වී ඇත්නම්, වර්ණ හැලීම වැළැක්වීම සඳහා වියළි සේදීම තෝරාගන්න.
- මිල අධික සහ ව්යුහගත ඇඳුම්වල ආයු කාලය දීර්ඝ කර ගැනීම සඳහා සැමවිටම වෘත්තීය වියළි සේදුම් සේවාවක් වෙත යොමු වන්න.
