විදුලි රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයකින් රෙදිපිළිවල ඇති ගැට සහ කෙඳි ඉවත් කරන්නේ කෙසේද

රෙදිපිළි නිතර භාවිත කිරීමේදී සහ සේදීමේදී ඇති වන ඝර්ෂණය හේතුවෙන් එහි මතුපිට කෙඳි එකිනෙක පැටලී කුඩා ගැට (pills) නිර්මාණය වීම ස්වාභාවික ක්‍රියාවලියකි. මෙම ගැට යාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදයක් ඔස්සේ රෙදිපිළිවලට හානි නොවන පරිදි ආරක්ෂිතව ඉවත් කරගන්නා ආකාරය සහ ඒ පිටුපස ඇති භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම මෙම ලිපියෙන් සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.

රෙදිපිළි මත ගැට සහ කෙඳි නිර්මාණය වීමේ භෞතික විද්‍යාව

රෙදිපිළි භාවිත කරන විට හෝ සෝදන විට ඇති වන ඝර්ෂණය (friction) හේතුවෙන් නූල්වල ඇති කෙටි හා ලිහිල් කෙඳි මතුපිටට පැමිණේ. මෙම නිදහස් කෙඳි එකිනෙක පැටලීමෙන් කුඩා බෝල වැනි ගැට සාදයි. විශේෂයෙන්ම ස්වාභාවික සහ කෘතිම කෙඳි මිශ්‍ර වූ රෙදිපිළිවල (උදාහරණ ලෙස පොලියෙස්ටර් සහ කපු මිශ්‍රණ) මෙම ගැට බහුලව දක්නට ලැබේ. කෘතිම කෙඳි ඉතා ශක්තිමත් බැවින්, මෙම ගැට ස්වාභාවිකව ගැලවී යාමට ඉඩ නොදී රෙදි මතුපිට දිගු කාලයක් රඳවා තබා ගනී. මෙය රෙද්දේ පෙනුම අඩාල කරනවා පමණක් නොව, එහි ස්පර්ශක ගුණාංගද රළු කරයි. මෙම ගැට ඉවත් කිරීමේදී රෙදිකඩෙහි මූලික නූල් ව්‍යුහයට හානි නොවන සේ මතුපිට නෙරා ඇති කොටස් පමණක් කපා ඉවත් කළ යුතුය.

විදුලි රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයක ක්‍රියාකාරිත්වය සහ යාන්ත්‍රණය

විදුලි රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයක් (fabric shaver) සැලසුම් කර ඇත්තේ රෙදිපිළිවල ආරක්ෂාව උපරිම වන ආකාරයෙනි. එහි ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් අඩංගු වේ: ලෝහමය සිදුරු සහිත දැල් ආවරණය (metallic mesh guard) සහ ඒ පිටුපස අධික වේගයෙන් භ්‍රමණය වන තියුණු තල (rotating blades). ලෝහ දැල් ආවරණය මඟින් රෙදිපිළිවල පැතලි මතුපිට තල සමඟ සෘජුව ස්පර්ශ වීම වළක්වයි. කෙසේ වෙතත්, රෙදි මතුපිටින් නෙරා ඇති කෙඳි ගැට මෙම සිදුරු තුළින් ඇතුළට යාමට සමත් වේ. එහිදී භ්‍රමණය වන තල මඟින් එම ගැට ඉතා සියුම් ලෙස කපා දමනු ලැබේ. නිවැරදි කෝණය සහ පීඩනය භාවිත කිරීම මඟින් රෙද්දේ මතුපිට සීරීමකින් තොරව මෙම ක්‍රියාවලිය සාර්ථකව සිදු කළ හැකිය. දැල් ආවරණයේ ඇති සිදුරුවල ප්‍රමාණයන් විවිධ වේ. විශාල සිදුරු මඟින් විශාල කෙඳි ගැට ඇතුළු කරගන්නා අතර කුඩා සිදුරු මඟින් රෙදිපිළිවල මතුපිට වඩාත් සිනිඳු කරයි. උසස් තාක්ෂණයෙන් යුත් යන්ත්‍රවල මෙම සිදුරු රටාවන් ඝර්ෂණය අවම වන සේ විද්‍යාත්මකව සකස් කර ඇත.

පියවරෙන් පියවර නිවැරදිව ගැට ඉවත් කිරීමේ තාක්ෂණය

රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයක් භාවිත කිරීමේදී අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමානුකූල පියවර කිහිපයක් පවතී. නිවැරදි ක්‍රමවේදය මඟින් රෙදිපිළිවල ආයු කාලය දීර්ඝ කරගත හැකිය.

1. රෙදිපිළි සමතලා මතුපිටක තැබීම

පළමුවෙන්ම, ප්‍රතිකාර කිරීමට බලාපොරොත්තු වන ඇඳුම හෝ රෙදිකඩ ඉතා තද, සමතලා මතුපිටක් මත තබන්න. ඉස්තිරික්ක මේසයක් (ironing board) හෝ සිනිඳු ලී මේසයක් මේ සඳහා වඩාත් සුදුසුය. රෙද්දේ කිසිදු රැලි වැටීමක් නොතිබිය යුතුය. රැලි සහිත ස්ථාන මතින් ෂේවර් යන්ත්‍රය ධාවනය කිරීමේදී රෙද්ද කැපී යාමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා ඉහළය. ඇඟලුම දෑතින් මෘදුව අදින්න.

2. යන්ත්‍රයේ උස සකස් කිරීම

බොහෝ උසස් තත්ත්වයේ රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රවල ලෝහ දැල සහ තල අතර දුර සකස් කළ හැකි ආවරණයක් පවතී. ලොම් (wool) වැනි ඝනකම් ඇඟලුම් සඳහා මෙම පරතරය තරමක් වැඩි කළ යුතු අතර, සිහින් කපු රෙදි සඳහා පරතරය අඩු කළ යුතුය. මෙය රෙදි වර්ගයේ ඝනකම අනුව තල ක්‍රියා කරන මට්ටම පාලනය කිරීමට උපකාරී වේ.

3. වෘත්තාකාර සහ මෘදු චලනය

යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක කර රෙදි මතුපිට ඉතා සැහැල්ලුවෙන් තබන්න. කිසිදු විටෙක යන්ත්‍රය රෙද්ද මත තද නොකරන්න. ඝර්ෂණ බලය අවම කරමින්, යන්ත්‍රය රවුම් හැඩයට (circular motion) මෘදුව හසුරුවන්න. මෙමඟින් විවිධ කෝණවලින් ඇති ගැට සියල්ල ලෝහ සිදුරු තුළට ඇතුළු වී පහසුවෙන් කැපී යයි. සිරස් හෝ තිරස් අතට පමණක් තල්ලු කිරීමෙන් සමහර කෙඳි මඟහැරී යා හැක.

4. අපද්‍රව්‍ය කුටීරය නිතර හිස් කිරීම

කපා ඉවත් කරන කෙඳි එකතු වන කුටීරය (lint chamber) පිරී ගිය විට, තලවල භ්‍රමණ වේගය අඩු වේ. මෙය කැපීමේ කාර්යක්ෂමතාව අඩු කරන අතර රෙදි ඇද ගැනීමටද හේතු විය හැක. එබැවින්, සෑම මිනිත්තු කිහිපයකට වරක් යන්ත්‍රය ක්‍රියා විරහිත කර අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරන්න.

විවිධ රෙදි වර්ග සඳහා වන විශේෂ උපදෙස්

රෙදිපිළි තැනී ඇති කෙඳි වර්ගය අනුව ෂේවර් යන්ත්‍රය හැසිරවිය යුතු ආකාරය වෙනස් වේ:

• ස්වාභාවික ලොම් (Natural Wool): ලොම් ඇඟලුම්වල ඇති කෙඳි ඉතා දිගු සහ ලිහිල් බැවින් ගැට විශාල වේ. මෙහිදී යන්ත්‍රය ඉතා සෙමින් සහ වැඩිම ආරක්ෂිත පරතරය සහිතව භාවිත කළ යුතුය.
• කෘතිම කෙඳි (Acrylic & Polyester): මෙම කෙඳි ඉතා දැඩි බැවින් තල ඉක්මනින් මොට විය හැක. එබැවින් තියුණු තල සහිත ෂේවර් එකක් භාවිත කිරීම වැදගත්ය.
• සිහින් ගෙතුම් රෙදි (Fine Knits): මෙම රෙදිවල නූල් ලූප (loops) ඉතා සිහින්ය. යන්ත්‍රය රෙද්ද මතුපිට යාන්තමින් ස්පර්ශ වන සේ පමණක් තබා පාලනය කළ යුතුය.

විදුලි ෂේවර් යන්ත්‍රය ක්‍රමවත්ව පිරිසිදු කිරීම සහ නඩත්තුව

ඕනෑම යාන්ත්‍රික උපකරණයක කාර්යක්ෂමතාව රඳා පවතින්නේ එහි නිසි නඩත්තුව මතය. රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයේ තල නිතරම තියුණුව තබා ගැනීම සඳහා සහ යන්ත්‍රයේ මෝටරයට සිදුවන බාධා අවම කිරීම සඳහා නිසි පිරිසිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

• තල පිරිසිදු කිරීම: සෑම භාවිතයකින්ම පසු ලෝහ දැල් ආවරණය ගලවා, ඇතුළත ඇති තල කුඩා බුරුසුවක් ආධාරයෙන් මෘදුව පිරිසිදු කරන්න. තල මත රැඳෙන කුඩා කෙඳි මඟින් තලවල කැපීමේ තියුණු බව අඩු කරයි.
• තලවල ආයු කාලය රැක ගැනීම: කිසිවිටෙකත් ලෝහ හෝ අනෙකුත් දැඩි ද්‍රව්‍ය මත ෂේවර් යන්ත්‍රය ධාවනය නොකරන්න. රෙදිපිළිවල ඇති සිප් (zippers), බොත්තම් (buttons) හෝ ලෝහමය සැරසිලි මතින් යන්ත්‍රය ගෙනයාමෙන් තල වහාම මොට විය හැක.
• බැටරි බලය කළමනාකරණය: රැහැන් රහිත යන්ත්‍ර භාවිත කරන්නේ නම්, බැටරි බලය උපරිම මට්ටමක පවතින බව තහවුරු කරගන්න. බැටරි බලය අඩු වන විට මෝටරයේ වේගය අඩු වී, කෙඳි කපා දැමීම වෙනුවට ඒවා ඇද ගැනීමට ලක් විය හැක. මෙය රෙදි ඇදී යාමට සහ හානි වීමට ප්‍රධාන හේතුවකි.

දිගුකාලීන රැකවරණය සඳහා උපදෙස්

රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයකින් ගැට ඉවත් කිරීම අවසන් විසඳුම වුවද, ගැට ඇති වීම අවම කරගැනීම වඩාත් සුදුසුය. මේ සඳහා ඇඳුම් සේදීමේදී ඒවා ඇතුළත පිටතට හැරවීම (washing inside out), මෘදු දියර සේදුම්කාරක භාවිතය සහ රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයේ මෘදු සැකසුම් (gentle cycle) භාවිත කිරීම කළ යුතුය. ක්‍රමානුකූලව සහ නිවැරදි තාක්ෂණයෙන් යුතුව රෙදි ෂේවර් යන්ත්‍රයක් භාවිත කිරීමෙන් ඔබේ ඇඳුම් පැළඳුම්වලට නව පෙනුමක් ලබා දීමටත්, ඒවායේ ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරගැනීමටත් ඔබට හැකියාව ලැබේ.