ගේට්ටුවක් අසල සවිකර ඇති විද්‍යුත් අගුලක් (electric strike) සහිත Wi-Fi දොර දුරකථන පද්ධතියක් (intercom) යනු භෞතික යාන්ත්‍රික ආරක්ෂාව සහ නවීන රැහැන් රහිත සන්නිවේදන තාක්ෂණය එකිනෙක සම්බන්ධ කරන සුවිශේෂී උපාංගයකි. මෙම පද්ධතිය මඟින් නිවෙස් හිමියාට ඕනෑම ස්ථානයක සිට තම ජංගම දුරකථනය හරහා පැමිණෙන අමුත්තන් දැකීමට, ඔවුන් සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට සහ ද්වාරය දුරස්ථව විවෘත කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ.
සංඥා සම්ප්‍රේෂණය සහ ඩිජිටල් ජාලකරණය
අමුත්තෙකු දොර සීනුවේ ඇති බොත්තම එබූ සැණින් ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වේ. මෙහිදී උපාංගයේ ඇති වීඩියෝ කැමරාව සහ මයික්‍රෆෝනය මඟින් රූප රාමු සහ ශබ්ද තරංග ඩිජිටල් දත්ත සංඥා බවට පරිවර්තනය කරයි. මෙම දත්ත පැකට් (data packets) Wi-Fi සංඛ්‍යාත (සාමාන්‍යයෙන් 2.4 GHz තරංග මාලාව, දිගු පරාසයකට විහිදෙන බැවින්) හරහා නිවසේ ඇති රවුටරය (router) වෙත යොමු කෙරේ.
රවුටරය මඟින් මෙම දත්ත අන්තර්ජාල ප්‍රොටෝකෝලය (IP) හරහා වලාකුළු සේවාදායකයක් (cloud server) වෙත යවන අතර, එතැන් සිට නිවෙස් හිමියාගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය වෙත තත්පර කිහිපයකටත් වඩා අඩු කාලයකදී Push Notification එකක් ලෙස ළඟා වේ. මෙහිදී සිදුවන දත්ත සම්ප්‍රේෂණය සංකේතනය (encryption) කර ඇති බැවින්, තෙවැනි පාර්ශවයකට මෙම සන්නිවේදනයට බාධා කිරීමට හෝ දත්ත සොරකම් කිරීමට නොහැකිය.
විද්‍යුත් අගුල (Electric Strike) ක්‍රියා කරන භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්මය
භෞතිකව ගේට්ටුව විවෘත කිරීමේ කාර්යය සිදු කරන්නේ විද්‍යුත් අගුල මඟිනි. සාමාන්‍ය යාන්ත්‍රික අගුලක මෙන් නොව, මෙහිදී අගුලේ දිව (latch) රඳවා තබා ගන්නා ලෝහමය කොටස විද්‍යුත් පාලනයකට යටත් වේ. මෙහි ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කොටස වන්නේ සොලෙනොයිඩ් (solenoid) එකකි. සොලෙනොයිඩ් යනු සන්නායක තඹ කම්බි දඟරයක් මැදින් චලනය විය හැකි ලෝහමය සරයකින් (plunger) සමන්විත උපකරණයකි.
විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණයට අනුව, සන්නායක දඟරයක් තුලින් විදුලි ධාරාවක් ගලා යන විට ඒ වටා චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් නිර්මාණය වේ. දුරකථන යෙදුමෙන් "විවෘත කරන්න" යන විධානය ලබා දුන් විට, පාලක පුවරුව මඟින් විද්‍යුත් අගුල වෙත අඩු වෝල්ටීයතා (12V හෝ 24V) විදුලි ධාරාවක් මුදා හරිනු ලැබේ. මෙම ධාරාව නිසා ඇතිවන චුම්බක බලයෙන් සොලෙනොයිඩ් සරය පසුපසට ඇද ගන්නා අතර, එමඟින් අගුලේ රඳවනය නිදහස් වේ. එවිට අමුත්තාට ගේට්ටුව තල්ලු කර ඇතුළු විය හැක.
Fail-Secure සහ Fail-Safe ක්‍රමවේද දෙකෙහි වෙනස
විද්‍යුත් අගුල් තෝරා ගැනීමේදී සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය තේරුම් ගැනීමේදී මූලික ක්‍රමවේද දෙකක් හඳුනාගත යුතුය. ඒවා නම් Fail-Secure සහ Fail-Safe ය. මෙම ක්‍රමවේද දෙක ක්‍රියා කරන්නේ විදුලිය ඇනහිටීමකදී පද්ධතිය හැසිරෙන ආකාරය අනුවය:
- Fail-Secure (විදුලිය නොමැති විට අගුළු වැටෙන): මෙම පද්ධතියේදී අගුල විවෘත කිරීමට නම් අනිවාර්යයෙන්ම විදුලි ධාරාවක් සැපයිය යුතුය. විදුලිය ඇනහිටීමක් සිදු වුවහොත්, අගුල ස්වයංක්‍රීයව ආරක්ෂිතව වසා පවතී. නිවසක ප්‍රධාන ගේට්ටුව සඳහා වඩාත්ම සුදුසු වන්නේ මෙම ක්‍රමයයි. මන්දයත් විදුලිය විසන්ධි වූ අවස්ථාවකදී පවා පිටස්තර පුද්ගලයන්ට ඇතුළු වීමට නොහැකි වන බැවිනි.
- Fail-Safe (විදුලිය නොමැති විට විවෘත වන): මෙහිදී අගුල වසා තැබීමට නිරන්තරයෙන් විදුලි ධාරාවක් අවශ්‍ය වේ. විදුලිය විසන්ධි වූ සැනින් චුම්බක බලය නැති වී අගුල ස්වයංක්‍රීයව විවෘත වේ. හදිසි ගිනි ගැනීමකදී හෝ අනතුරකදී මිනිසුන්ට පහසුවෙන් පිටතට යාමට ඉඩ සැලසිය යුතු හදිසි පිටවීම් දොරටු සඳහා මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ.
පාලන රිලේ (Relay) මොඩියුලයේ වැදගත්කම
Wi-Fi කැමරාව සහ විද්‍යුත් අගුල සෘජුවම එකිනෙකට සම්බන්ධ කළ නොහැක. මන්දයත් කැමරාව ක්‍රියා කරන සියුම් පරිපථයට විද්‍යුත් අගුල ක්‍රියා කරවීමට අවශ්‍ය අධි ධාරාව (current) ඔරොත්තු නොදෙන බැවිනි. මේ සඳහා මැදිහත්කරු ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ රිලේ (relay) ස්විචයකි.
රිලේ යනු අඩු විදුලි සංඥාවකින් ක්‍රියාත්මක වී, වැඩි විදුලි ධාරාවක් සහිත පරිපථයක් සම්බන්ධ කිරීමට හෝ විසන්ධි කිරීමට හැකි විද්‍යුත් චුම්බක ස්විචයකි. Wi-Fi පද්ධතියෙන් ලැබෙන කුඩා ඩිජිටල් සංඥාව මඟින් රිලේ එක සක්‍රීය කරන අතර, රිලේ එක මඟින් අගුලට බලය සපයන වෙනම 12V පරිපථය සම්පූර්ණ කරනු ලබයි. මෙමඟින් පද්ධතියේ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග විදුලි සැර වැදීම්වලින් සහ කෙටි පරිපථ (short circuits) වලින් ආරක්ෂා වේ.
ස්ථාපනය සහ විශ්වාසදායක ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා වැදගත් කරුණු
මෙවැනි පද්ධතියක් දිගුකාලීනව සහ දෝෂ රහිතව ක්‍රියාත්මක වීම සඳහා කරුණු කිහිපයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය. පළමුවැන්න නම් සුදුසු වයර් තෝරා ගැනීමයි. දුර ප්‍රමාණය වැඩි වන විට වෝල්ටීයතාවය අඩු වීම (voltage drop) සිදුවිය හැකි බැවින්, ගේට්ටුව සහ බල සැපයුම අතර දුර ප්‍රමාණයට ගැලපෙන ඝනකමකින් යුත් තඹ වයර් භාවිතා කළ යුතුය.
දෙවැන්න නම් පද්ධතියට ලැබෙන Wi-Fi සංඥා ශක්තිමත් භාවයයි. ගේට්ටුව සාමාන්‍යයෙන් නිවසේ සිට මීටර් කිහිපයක් ඈතින් පිහිටන බැවින් බාහිරින් සවි කරන Wi-Fi Range Extender එකක් භාවිතා කිරීමෙන් සංඥා ඇනහිටීම් වළක්වා ගත හැක. අවසාන වශයෙන්, බාහිර පරිසරයේ පවතින වැස්ස, දූවිල්ල සහ අධික උෂ්ණත්වයට ඔරොත්තු දෙන IP65 හෝ ඊට වැඩි ආරක්ෂණ ශ්‍රේණිගත කිරීමක් (IP rating) සහිත උපාංග තෝරා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
