ප්‍රක්ෂේපණ තිරයක ඇති වන රැලි සහ නැමීම් මඟින් ආලෝකය විකෘති කර පින්තූරයේ ගුණාත්මකභාවය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කළ හැකිය. මෙම ලිපියෙන් ද්‍රව්‍යමය ගුණාංග සහ භෞතික බලවේග උපයෝගී කරගනිමින්, රැගෙන යා හැකි ප්‍රොජෙක්ටර් තිරයක් කිසිදු රැලියක් නොමැතිව පරිපූර්ණව සකසා ගන්නා ආකාරය විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.
ප්‍රොජෙක්ටර් තිරයේ රෙදි සහ භෞතික විද්‍යාව
බොහෝ ප්‍රවාහනය කළ හැකි ප්‍රොජෙක්ටර් තිර සාදා ඇත්තේ PVC (Polyvinyl Chloride), පොලියෙස්ටර් හෝ ස්පැන්ඩෙක්ස් (Spandex) මිශ්‍ර කෘතිම තන්තු වලිනි. මෙම ද්‍රව්‍ය සතු ප්‍රත්‍යාස්ථතාව (elasticity) සහ තාප ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව නිසා නිසි ආතතියක් යෙදීමෙන් රැලි ඉවත් කළ හැකිය. ද්‍රව්‍යයේ ඇති බහුඅවයවික දාම (polymer chains) නැමුණු විට ඒවායේ මුල් හැඩය වෙනස් වේ. අප විසින් කළ යුත්තේ එම දාමයන් නැවතත් සමතුලිත තලයකට ගෙන ඒම සඳහා ඒකාකාරී ආතතියක් (uniform tension) සහ අවශ්‍ය නම් මෘදු තාපයක් යෙදීමයි.
නිවැරදිව ආතතිය යෙදීමේ ක්‍රමවේදය (Tensioning Sequence)
තිරය රාමුවකට සවි කිරීමේදී හෝ ආධාරක කණුවලට සවි කිරීමේදී අනුගමනය කළ යුතු නිශ්චිත පියවර රටාවක් ඇත. කිසිවිටෙකත් එක් පැත්තක සිට අනෙක් පැත්තට අනුපිළිවෙලින් සවි නොකරන්න. මෙය එක් දිශාවකට පමණක් රෙදි ඇදීමට ලක් කරන අතර ප්‍රතිවිරුද්ධ පැත්තේ විශාල රැලි ඇති කරයි. නිවැරදි ක්‍රමය මෙන්න:
- මැද සිට ආරම්භ කරන්න: ප්‍රථමයෙන් තිරයේ ඉහළ සහ පහළ මැද ලක්ෂ්‍යයන් රාමුවට සවි කරන්න. මෙය මධ්‍යම ආතතිය ස්ථායී කරයි.
- ප්‍රතිවිරුද්ධ කොන් සවි කිරීම: ඉන්පසු වම් ඉහළ කෙළවර සහ දකුණු පහළ කෙළවර සවි කරන්න. ඉන්පසුව දකුණු ඉහළ කෙළවර සහ වම් පහළ කෙළවර සවි කරන්න. මෙම විකර්ණ ඇදීම (diagonal tension) මඟින් රෙදි කොටස් සමානව බෙදී යයි.
- අතුරු හිඩැස් පිරවීම: අවසානයේ මැද සිට කෙළවර දෙසට ක්‍රමයෙන් ඉතිරි කොටස් සවි කරමින් යන්න. මෙහිදී රෙදි ඕනෑවට වඩා තදින් ඇදීමෙන් වළකින්න, මන්ද එයින් තිරයේ හැඩය වෙනස් විය හැකිය.
තාප ගති විද්‍යාව මඟින් තද රැලි ඉවත් කිරීම
ඇතැම් විට දිගු කලක් නැමී තිබූ තිරවල සවිමත් රැලි ඇති විය හැකිය. මේ සඳහා මෘදු තාපය (mild heat) භාවිත කළ හැකිය. තාපය මඟින් බහුඅවයවික ද්‍රව්‍යයේ අණුක බන්ධන ලිහිල් වන අතර එමඟින් රෙදි මුල් තලයට පත්වීම පහසු කරයි. මෙහිදී කෙස් වියළනයක් (hairdryer) හෝ වාෂ්ප ස්තිරිප්පුවක් (steam iron) භාවිතා කළ හැකිය. නමුත් මෙහිදී දැඩි සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතුය:
- සුදුසු දුර ප්‍රමාණය: උණුසුම් වාතය නිකුත් කරන උපකරණය තිරයේ සිට අවම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 20-30ක් දුරින් තබා ගන්න. එකම ස්ථානයකට සෘජුවම දිගු වේලාවක් තාපය එල්ල නොකරන්න.
- චලනය: උපකරණය නිරන්තරයෙන් වෘත්තාකාරව හෝ දෙපසට චලනය කරන්න.
- පසුපස පැත්ත භාවිතය: සැමවිටම තාපය යෙදීම තිරයේ පිටුපස පැත්තෙන් (non-reflective side) සිදු කිරීමට උත්සාහ කරන්න. මෙය ඉදිරිපස ඇති පරාවර්තක ස්ථරයට හානි වීම වළක්වයි.
ස්වාභාවಿಕ ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ ආතති ලණු භාවිතය
රාමුවක් රහිතව එල්ලන තිර සඳහා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය සහ බර යෙදීම වැදගත් වේ. තිරයේ පහළ කෙළවරට සුදුසු ඒකාකාරී බරක් (weight bar) ඇතුළත් කිරීමෙන් පහළට ඇදීමේ බලයක් ජනනය වේ. මෙය සිරස් අතට ඇති රැලි සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කිරීමට උපකාරී වේ. එල්ලෙන ආධාරක ලණු (bungee cords) භාවිතා කරන්නේ නම්, ඒවායේ ප්‍රත්‍යාස්ථතාව මඟින් සුළඟ වැනි බාහිර බලපෑම් වලදී පවා තිරයේ ආතතිය ඒකාකාරීව පවත්වා ගනී. මෙහිදී ලණුවල ඇදීමේ බලය දෙපසටම සමාන විය යුතු අතර, එක පැත්තක් වැඩිපුර ඇදීමෙන් තිරයේ මධ්‍යයේ විකර්ණ රැලි (diagonal wrinkles) ඇති විය හැක.
රැලි ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා ගබඩා කිරීමේ ක්‍රමවේද
නැවත නැවත රැලි ඇතිවීම වැළැක්වීමේ හොඳම ක්‍රමය වන්නේ නිවැරදි ගබඩාකරණයයි. තිරය කිසිවිටෙකත් නැමීම් (folds) සහිතව පෙට්ටියක බහා නොතබන්න. ඒ වෙනුවට පහත ක්‍රම අනුගමනය කරන්න:
- රෝල් කිරීම (Rolling): තිරය ගබඩා කිරීමේදී එය ඝන කාඩ්බෝඩ් හෝ ප්ලාස්ටික් බටයක් වටා ඒකාකාරීව රෝල් කරන්න. මෙහිදී රෙදි කොටස් එකම මට්ටමකට තබා ගැනීමට වගබලා ගන්න.
- උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්‍රතාව: තිරය ගබඩා කරන ස්ථානය වියළි සහ සාමාන්‍ය කාමර උෂ්ණත්වයේ පැවතිය යුතුය. අධික ආර්ද්‍රතාවය නිසා රෙදි වල තෙතමනය රැඳී දිලීර ආසාදන මෙන්ම ස්ථිර රැලි ඇති විය හැකිය.
