තාප පොම්ප (Heat Pump) රෙදි වියළන යන්ත්ර මඟින් රෙදිපිළිවලට හානි නොකර, අවම බලශක්තියක් භාවිතයෙන් තෙතමනය ඉවත් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව තාපගති විද්යාත්මක මූලධර්ම ආශ්රයෙන් මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.
තාප පොම්ප තාක්ෂණයේ ක්රියාකාරීත්වය සහ භෞතික විද්යාව
සාම්ප්රදායික රෙදි වියළන යන්ත්ර මඟින් රත් වූ වාතය පිටතට මුදාහරින අතර, තාප පොම්ප තාක්ෂණය ක්රියා කරන්නේ සංවෘත පද්ධතියක් (closed-loop system) ලෙසය. මෙහිදී වාතය පිටතට මුදා නොහරින අතර, පද්ධතිය තුළම ප්රතිචක්රීකරණය වේ. මෙම ක්රියාවලියේ මූලික පියවර කිහිපයකි. පළමුව, රත් වූ වියළි වාතය බෙරය (drum) තුළ ඇති තෙත් රෙදි හරහා ගමන් කරමින් තෙතමනය උරා ගනී. ඉන්පසු එම තෙත් වාතය වාෂ්පීකරණ ඒකකය (evaporator) වෙත ගමන් කරයි. එහිදී වාතයේ උෂ්ණත්වය වේගයෙන් පහත හෙළන අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස වාතයේ තිබූ ජල වාෂ්ප ඝනීභවනය වී ජලය බවට පත් වී එකතු කිරීමේ ටැංකියට වැටේ. ඉන්පසුව, වියළි හා සිසිල් වූ වාතය ඝනීභවක ඒකකය (condenser) හරහා නැවත ගමන් කරමින් රත් වී නැවත බෙරය වෙත ළඟා වේ. මෙම චක්රීය ක්රියාවලිය නිසා පරිසරයට තාපය අපතේ යාමක් සිදු නොවේ.
අඩු උෂ්ණත්වය මඟින් රෙදිපිළි ආරක්ෂා කිරීමේ රසායනය
සාම්ප්රදායික කොන්ඩෙන්සර් වියළන යන්ත්ර සෙල්සියස් අංශක 70-80 ක ඉහළ උෂ්ණත්වයක ක්රියා කරන අතර, තාප පොම්ප යන්ත්ර ක්රියා කරන්නේ සෙල්සියස් අංශක 50 ක පමණ පහළ උෂ්ණත්වයකය. මෙම උෂ්ණත්ව වෙනස රෙදිපිළිවල ආයු කාලය කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. කපු (cotton) සහ ලොම් (wool) වැනි ස්වභාවික කෙඳිවල සෙලියුලෝස් සහ ප්රෝටීන් අණුක ව්යුහයන් පවතී. අධික තාපයට නිරාවරණය වූ විට මෙම කෙඳි හැකිලීමට (shrinkage) සහ දුර්වල වීමට ලක් වේ. විශේෂයෙන්ම ජල අණු සහ කෙඳි අතර ඇති හයිඩ්රජන් බන්ධන අධික තාපය නිසා බිඳ වැටී රෙදිවල මෘදු බව නැති වී යයි. තාප පොම්ප යන්ත්රවල ඇති අඩු උෂ්ණත්වය මඟින් මෙම අණුක බන්ධන ආරක්ෂා කරන අතර රෙදි හැකිලීම සහ කෙඳි කැඩී යාම අවම කරයි.
කාර්යක්ෂමතාව රැකගැනීම සඳහා අත්යවශ්ය නඩත්තු පියවර
තාප පොම්ප වියළන යන්ත්රයක උපරිම කාර්යක්ෂමතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා වායු ගලනය (airflow) බාධාවකින් තොරව සිදුවිය යුතුය. මේ සඳහා අදියර දෙකක පෙරීමේ පද්ධතිය නිසි ලෙස නඩත්තු කිරීම අත්යවශ්ය වේ:
- දූවිලි පෙරහන පිරිසිදු කිරීම (Lint Filter): සෑම වියළීමේ වාරයකටම පසු බෙරය අසල ඇති ප්රධාන දූවිලි පෙරහන ඉවත් කර එහි රැඳී ඇති රෙදි කැබිති සහ දූවිලි ඉවත් කළ යුතුය. නැතහොත් වායු ගලනය අවහිර වී යන්ත්රයට වැඩි ශක්තියක් වැය කිරීමට සිදු වේ.
- තාප හුවමාරු පෙරහන (Heat Exchanger Filter): යන්ත්රයේ පහළ කොටසේ පිහිටා ඇති මෙම පෙරහන සාමාන්යයෙන් මාසයකට වරක් පිරිසිදු කළ යුතුය. එහි ඇති සියුම් ලෝහ තහඩු (condenser fins) මත දූවිලි බැඳීම වැළැක්වීම සඳහා මෘදු බුරුසුවක් හෝ වැකියුම් ක්ලීනරයක් භාවිත කළ හැකිය.
රෙදි වියළීමේ නිවැරදි කාර්මික ක්රමවේදය
උපරිම බලශක්ති ඉතිරියක් සහ නිවැරදි වියළීමක් ලබා ගැනීම සඳහා ක්රියාවලි අනුපිළිවෙලක් අනුගමනය කළ යුතුය. පළමුව, රෙදි සෝදන යන්ත්රයේදීම උපරිම වේගයකින් (RPM) රෙදි මිරිකා (spin-dry) ජලය ඉවත් කර තිබීම අත්යවශ්ය වේ. කේන්ද්රාපසාරී බලය (centrifugal force) මඟින් රෙදිවලින් වැඩි ජල ප්රමාණයක් ඉවත් කිරීමෙන් වියළන යන්ත්රයට වැය වන කාලය සහ විදුලිය විශාල ලෙස අඩු වේ. දෙවනුව, රෙදි වර්ග කර වියළීමට දැමිය යුතුය. ඝනකම් තුවා සහ සියුම් කපු ඇඳුම් එකට දැමූ විට, යන්ත්රයේ ඇති තෙතමනය හඳුනාගන්නා සංවේදක (moisture sensors) ක්රියා විරහිත වීමට හෝ වැරදි දත්ත ලබා දීමට ඉඩ ඇත. මේ නිසා වෙනස් ඝනකම් සහිත රෙදි වෙන වෙනම වියළීම වඩාත් සුදුසුය.
සංවේදක තාක්ෂණය සහ එහි වැදගත්කම
නූතන තාප පොම්ප යන්ත්රවල සන්නායකතා සංවේදක (conductive sensors) අඩංගු වේ. මෙම සංවේදක මඟින් රෙදිවල ඉතිරිව ඇති තෙතමනය නිරන්තරයෙන් මනිනු ලබයි. වියළි ඇඳුම්වල විද්යුත් ප්රතිරෝධය (electrical resistance) තෙත් ඇඳුම්වලට වඩා වැඩි වන අතර, සංවේදක මඟින් මෙම අගය හඳුනාගෙන නියමිත වියළි තත්ත්වයට පත් වූ වහාම යන්ත්රය ස්වයංක්රීයව ක්රියාවිරහිත කරයි. මෙයින් රෙදි ඕනෑවට වඩා වියළීම (over-drying) වැළැක්වෙන අතර විදුලි පරිභෝජනය තවදුරටත් අඩු වේ.
