ශබ්ද අවම කරන (Active Noise-Canceling - ANC) හෙඩ්ෆෝන් මඟින් බාහිර ඝෝෂාවන් අවහිර කරමින් ඔබට පැහැදිලි සහ නිහඬ ශ්රවණ අත්දැකීමක් ලබා දෙයි. මෙම තාක්ෂණයෙන් උපරිම ඵල ලැබීමට සහ එහි ආයු කාලය සුරැකීමට භෞතික විද්යාත්මක මූලධර්ම සහ නිසි නඩත්තු ක්රමවේදයන් අවබෝධ කර ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
ක්රියාකාරී ශබ්ද අවම කිරීමේ (ANC) භෞතික විද්යාත්මක ක්රියාවලිය
ක්රියාකාරී ශබ්ද අවම කිරීමේ තාක්ෂණය ක්රියාත්මක වන්නේ විනාශකාරී මැදිහත්වීම (Destructive Interference) නම් භෞතික විද්යාත්මක මූලධර්මය මතය. හෙඩ්ෆෝනයේ ඇති කුඩා මයික්රෆෝන මඟින් බාහිර පරිසරයේ ඇති ශබ්ද තරංග ග්රහණය කරගනු ලබයි. ඉන්පසු, හෙඩ්ෆෝනයේ ඇති අභ්යන්තර පරිපථය මඟින් එම ශබ්ද තරංගයට සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතිවිරුද්ධ තරංගයක් නිර්මාණය කරයි. මෙම තරංග දෙක එකිනෙක ගැටුණු විට ඒවා එකිනෙකා අවලංගු කර දමයි. එමඟින් ඔබේ කනට ඇසෙන බාහිර ශබ්දය අවම වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තාක්ෂණය වඩාත් හොඳින් ක්රියා කරන්නේ ගුවන් යානා එන්ජින් හඬ, වායුසමීකරණ යන්ත්රවල හඬ වැනි ඒකාකාරී සහ පහත් සංඛ්යාත (Low-frequency) සහිත ශබ්ද සඳහා පමණි. මිනිස් කටහඬවල් හෝ රථවාහන නළා හඬ වැනි හදිසි සහ ඉහළ සංඛ්යාත (High-frequency) සහිත ශබ්ද අවහිර කිරීමට මෙම ක්රියාවලියට පමණක් නොහැකිය. ඒ සඳහා නිසි භෞතික අවහිරතාවයක් හෙවත් නිෂ්ක්රීය ශබ්ද හුදකලා කිරීමක් (Passive Isolation) අවශ්ය වේ.
නිෂ්ක්රීය ශබ්ද හුදකලා කිරීම සහ නිවැරදි පැළඳීමේ වැදගත්කම
හෙඩ්ෆෝන් යුගලක් නිවැරදිව පැළඳීම සක්රීය මෙන්ම නිෂ්ක්රීය ශබ්ද අවහිර කිරීමේ ක්රියාවලියට සෘජුවම බලපායි. කන සහ හෙඩ්ෆෝන් කුෂන් එක (Ear Cushion) අතර පවතින වාතය කාන්දු නොවන පරිදි තදින් වසා තිබීම (Acoustic Seal) අත්යවශ්ය වේ. කන වටා ඇති කුෂන් එක හිස් කබලට හොඳින් නොගැලපෙන්නේ නම්, බාහිර ශබ්ද කන තුළට කාන්දු වන අතර ANC තාක්ෂණයේ කාර්යක්ෂමතාවය බෙහෙවින් අඩු වේ.
කණ්ණාඩි පැළඳීම, දිගු කෙස් කළඹ හෝ විශාල කරාබු පැළඳීම මෙම වාතය කාන්දු නොවන මුද්රාව බිඳ දැමීමට හේතු විය හැක. මෙමරි ෆෝම් (Memory foam) වැනි ද්රව්යවලින් සෑදූ කුෂන් ශරීරයේ උෂ්ණත්වයට අනුව හැඩගැසෙන බැවින් ඒවා වඩාත් හොඳ මුද්රාවක් ලබා දෙයි. හෙඩ්ෆෝනය පැළඳීමේදී හිසෙහි ප්රමාණයට අනුව එහි පටිය (Headband) නිවැරදිව සකසා ගැනීමෙන් කන් මත සමබර පීඩනයක් ඇති කර ගත හැක.
ඝනීභවනය සහ තෙතමනයෙන් ආරක්ෂා කිරීම
හෙඩ්ෆෝන් දිගු වේලාවක් පැළඳ සිටීමේදී කන සහ කුෂන් අතර ප්රදේශය උණුසුම් වේ. විශේෂයෙන්ම ශීත කළ පරිසරයක සිට උණුසුම් පරිසරයකට යාමේදී හෝ ව්යායාම කිරීමේදී හෙඩ්ෆෝනයේ ඇතුළත ඝනීභවනය (Condensation) හේතුවෙන් කුඩා ජල බිංදු ඇති විය හැක. මෙම තෙතමනය හෙඩ්ෆෝනයේ ඇති සියුම් ඉලෙක්ට්රොනික සංරචක සහ මයික්රෆෝනවලට හානි කළ හැකිය.
මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා, සෑම පැය කිහිපයකට වරක් හෙඩ්ෆෝනය ගලවා කන්වලට සහ හෙඩ්ෆෝනයට වාතාශ්රය ලැබීමට ඉඩ හරින්න. ව්යායාම කිරීමෙන් පසු මෘදු වියළි රෙදි කැබැල්ලකින් එහි ඇතුළත පිස දැමීමට වගබලා ගන්න. තෙතමනය උරා ගැනීම සඳහා සිලිකා ජෙල් (Silica Gel) පැකට්ටුවක් හෙඩ්ෆෝන් බෑගය තුළ තබා ගැනීමෙන් අමතර ආරක්ෂාවක් ලැබේ.
බැටරි ආයු කාලය උපරිම කිරීම සහ නිසි නඩත්තුව
බොහෝ ANC හෙඩ්ෆෝන් සඳහා ලිතියම්-අයන (Lithium-ion) බැටරි භාවිතා වේ. මෙම බැටරිවල ආයු කාලය රැක ගැනීම සඳහා ඒවායේ ආරෝපණ මට්ටම නිරන්තරයෙන් 20% ත් 80% ත් අතර ප්රමාණයක තබා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. බැටරිය සම්පූර්ණයෙන්ම බිංදුව දක්වා බැස යාමට හැරීම (Deep Discharge) බැටරියේ රසායනික ව්යුහයට හානි පමුණුවයි.
එසේම, අධික උෂ්ණත්වය බැටරි සෛලවලට අහිතකර ලෙස බලපායි. සෘජු සූර්යාලෝකය වැටෙන ස්ථානවල හෝ සංවෘත වාහන තුළ හෙඩ්ෆෝන් තැබීමෙන් වළකින්න. මෘදු මයික්රොෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලක් සහ අයිසොප්රොපයිල් ඇල්කොහොල් (Isopropyl Alcohol) ස්වල්පයක් භාවිතා කර කන් කුෂන් නිතිපතා පිරිසිදු කිරීමෙන් සමෙන් පිටවන තෙල් සහ දහඩිය නිසා සිදුවන දිරාපත්වීම වළක්වා ගත හැක.
ශ්රවණ ආරක්ෂාව සහ ශබ්ද මට්ටම් නිවැරදිව පාලනය කිරීම
බොහෝ දෙනෙකු ශබ්ද අවම කරන හෙඩ්ෆෝන් භාවිතා කරන්නේ බාහිර පරිසරයේ ශබ්ද මඟහරවා ගනිමින් සංගීතයට සවන් දීමටය. මෙහි ඇති ප්රධාන වාසියක් වන්නේ බාහිර ඝෝෂාව අවම වන බැවින් ඔබට ඉතා ඉහළ ශබ්ද මට්ටම් (Volume) තබා ගැනීමට අවශ්ය නොවීමයි. සාමාන්ය හෙඩ්ෆෝන් භාවිතා කරන විට බාහිර ශබ්ද අභිබවා යාමට ශබ්දය 85 decibels (dB) වඩා වැඩි කිරීමට සිදු වන අතර, මෙය දිගුකාලීනව ශ්රවණාබාධ ඇති කළ හැක.
කෙසේ වෙතත්, ANC ක්රියාත්මකව පවතින විට බාහිර පරිසරයේ ශබ්දය ස්වභාවිකවම අඩු වන බැවින්, ඔබේ හෙඩ්ෆෝනයේ ශබ්ද මට්ටම 60% කට වඩා අඩුවෙන් තබා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. මෙය ඔබේ කන්වල සෞඛ්යයට මෙන්ම හෙඩ්ෆෝනයේ ස්පීකර් ප්රාචීරයේ (Speaker Diaphragm) ආයු කාලය වැඩි කිරීමට ද උපකාරී වේ. බාහිර ශබ්දය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වූ විට කනට දැනෙන පීඩනය (Eardrum Pressure) අවම කර ගැනීම සඳහා ඉඳහිට ANC මාදිලිය අක්රිය කර කන්වලට විවේකයක් ලබා දීම ද සුදුසුය.
