බ්ලූටූත් ඇමතුම් සහ ස්වාධීන LTE තාක්ෂණය ක්‍රියා කරන ආකාරය
ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවක් හරහා ඇමතුමක් ලබා ගැනීමේදී ප්‍රධාන තාක්ෂණික ක්‍රමවේද දෙකක් භාවිත වේ. පළමුවැන්න බ්ලූටූත් (Bluetooth) සම්බන්ධතාවය හරහා ක්‍රියාත්මක වන ක්‍රමයයි. මෙහිදී ඔරලෝසුව ඔබගේ ජංගම දුරකථනය සමඟ බ්ලූටූත් Hands-Free Profile (HFP) හෝ Headset Profile (HSP) වැනි විශේෂිත සන්නිවේදන ප්‍රොටෝකෝල හරහා සම්බන්ධ වේ. දුරකථනයට ලැබෙන ඇමතුමක ශබ්ද දත්ත 2.4 GHz සංඛ්‍යාත තරංග ඔස්සේ ඔරලෝසුව වෙත සම්ප්‍රේෂණය කෙරේ. මෙහිදී ස්මාර්ට් ඔරලෝසුව ක්‍රියා කරන්නේ බ්ලූටූත් ස්පීකරයක් සහ මයික්‍රෆෝනයක් ලෙස පමණි. එබැවින් දුරකථනය ඔරලෝසුව අසල තිබීම අනිවාර්ය වේ. මෙම ක්‍රමයේ ඇති වාසිය නම් ඔරලෝසුවේ බැටරිය අවම මට්ටමකින් වැය වීමයි.
දෙවන ක්‍රමය වන්නේ ස්වාධීන සෙලියුලර් (LTE/eSIM) තාක්ෂණයයි. මෙහිදී ඔරලෝසුව තුළ සාම්ප්‍රදායික භෞතික ප්ලාස්ටික් සිම් පතක් වෙනුවට eSIM (Embedded SIM) තාක්ෂණය භාවිත වේ. මෙම කුඩා චිපය ඔරලෝසුවේ මවුපුවරුවටම (motherboard) සම්බන්ධ කර ඇත. මෙමගින් ඔරලෝසුව සෘජුවම සෙලියුලර් කුළුණු (Cell Towers) සමඟ සම්බන්ධ වීමට සමත් වේ. දුරකථනය නිවසේ අමතක වී ගියද, LTE සක්‍රීය ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවක් මඟින් සෘජුවම ඇමතුම් සහ කෙටි පණිවිඩ ලබා ගැනීමට මෙන්ම අන්තර්ජාලය භාවිත කිරීමටද හැකියාව ලැබේ. මෙහිදී ඔරලෝසුව සතු සෙලියුලර් මොඩමය (cellular modem) සක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක වේ.
මයික්‍රෆෝන සහ ස්පීකර්වල භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වය
ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවක් වැනි ඉතා කුඩා උපාංගයකින් පරිසරයේ ඇති බාහිර ශබ්ද ඉවත් කර, පැහැදිලි මිනිස් කටහඬක් පමණක් ග්‍රහණය කර ගැනීම ඉංජිනේරුමය අභියෝගයකි. මේ සඳහා MEMS (Micro-Electro-Mechanical Systems) මයික්‍රෆෝන භාවිත කරනු ලැබේ. මෙම මයික්‍රෆෝන සතුව සිලිකන් චිපයක් මත නිපදවන ලද ඉතා කුඩා ප්‍රාචීරයක් (diaphragm) ඇත. ශබ්ද තරංග මඟින් මෙම ප්‍රාචීරය කම්පනය වන විට, එය විද්‍යුත් ධාරිතාවයේ (capacitance) වෙනසක් ඇති කරයි. මෙම වෙනස ඇනලොග්-ටු-ඩිජිටල් පරිවර්තකයක් (ADC) මඟින් ඩිජිටල් සංඥා බවට පරිවර්තනය කරයි. බොහෝ උසස් ඔරලෝසු වල මයික්‍රෆෝන දෙකක් ඇති අතර, ඉන් එකක් පරිසරයේ ශබ්දය (ambient noise) ග්‍රහණය කර එය ප්‍රධාන හඬ සංඥාවෙන් අඩු කිරීමට (active noise cancellation) උපකාරී වේ.
ඔරලෝසුවේ ඇති ස්පීකරය කුඩා වුවද ඉහළ ශබ්ද ඝනත්වයක් ජනනය කළ යුතුය. මේ සඳහා නියෝඩියම් (Neodymium) චුම්බක සහිත කුඩා ඩයිනමික් ඩ්‍රයිවර්ස් භාවිත කෙරේ. ජල ප්‍රතිරෝධීතාව (Waterproofing) සහතික කිරීම සඳහා, ස්පීකර් සිදුරු මත විශේෂිත PTFE (Polytetrafluoroethylene) පටලයක් අලවා ඇත. මෙම පටලය මඟින් වාතය සහ ශබ්ද තරංග ගමන් කිරීමට ඉඩ සලසන නමුත් ජල අණු ඇතුළු වීම වළක්වයි. සමහර ඔරලෝසු වල ජලයෙන් පසු ස්පීකරය පිරිසිදු කිරීම සඳහා විශේෂිත ශබ්ද සංඛ්‍යාත (acoustic ejection) නිකුත් කර ජලය පිටතට තල්ලු කිරීමේ තාක්ෂණයක්ද ඇත.
බැටරි ධාරිතාව සහ තාපය කළමනාකරණය කිරීමේ අභියෝගය
ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවක් දුරකථනයක් තරම් කාර්යක්ෂමව දිගු වේලාවක් භාවිත කළ නොහැකි වීමට ප්‍රධානතම හේතුව බැටරි සහ තාප සීමාවන්ය. සාමාන්‍ය ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවක බැටරිය 300 mAh සිට 500 mAh දක්වා කුඩා ධාරිතාවකින් යුක්ත වේ. ජංගම දුරකථනයක බැටරිය සාමාන්‍යයෙන් 4000 mAh ට වඩා වැඩිය. එබැවින් ඔරලෝසුවේ බැටරි ධාරිතාව දුරකථනයක බැටරියෙන් දහයෙන් එකක් පමණ වේ.
LTE සන්නිවේදනය සඳහා සෙලියුලර් කුළුණු සමඟ නිරන්තරයෙන් සංඥා හුවමාරු කර ගැනීමට ඉහළ විද්‍යුත් බලයක් (RF Power) අවශ්‍ය වේ. විශේෂයෙන් සංඥා දුර්වල ප්‍රදේශවලදී ඔරලෝසුවේ ඇති සම්ප්‍රේෂකය වැඩි බලයක් වැය කරමින් ක්‍රියා කරයි. මෙහිදී බැටරිය වේගයෙන් ක්ෂය වන අතර (සාමාන්‍යයෙන් අඛණ්ඩ LTE ඇමතුමකදී බැටරිය පැය 1-2 කින් අවසන් විය හැක), උපාංගය රත් වීමටද පටන් ගනී. කුඩා ඉඩකඩ නිසා තාපය පිට කිරීමට විදුලි පංකා හෝ විශාල හීට්සින්ක් භාවිත කළ නොහැකි බැවින්, උපාංගය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ඔරලෝසුවේ මෘදුකාංගය මඟින් සෙලියුලර් සම්බන්ධතාවය තාවකාලිකව අක්‍රිය කිරීමටද ඉඩ ඇත.
ස්මාර්ට් ඔරලෝසුව දුරකථනය වෙනුවට භාවිත කළ හැක්කේ කවදාද?
ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවක් දුරකථනයක් නොමැතිව තනිවම භාවිත කළ හැකි විශේෂිත අවස්ථා කිහිපයක් පවතී:
- ක්‍රීඩා සහ එළිමහන් ව්‍යායාම වලදී: දිවීමේදී, පාපැදි පැදීමේදී හෝ පිහිනීමේදී බරැති දුරකථනයක් රැගෙන යාම අපහසුය. එහිදී LTE ඔරලෝසුවක් මඟින් හදිසි ඇමතුම් ලබා ගැනීමට, GPS මඟින් මාර්ග සොයා ගැනීමට සහ සංගීතයට සවන් දීමට හැකියාව ලැබේ.
- කෙටි ගමන් බිමන් වලදී: ළඟම ඇති වෙළඳසැලකට යාමේදී NFC තාක්ෂණයෙන් මුදල් ගෙවීමට සහ කෙටි ඇමතුමකට ඔරලෝසුව පමණක් ප්‍රමාණවත් වේ.
- හදිසි අවස්ථා සහ ආරක්ෂාව: ඔබ අනතුරකට පත්වුවහොත්, ඔරලෝසුවේ ඇති ගයිරොස්කෝප් සහ ත්වරණමාන (accelerometer) මඟින් වැටීම් හඳුනාගෙන (fall detection) ස්වයංක්‍රීයව හදිසි සේවා ඇමතීමට ක්‍රියා කරයි.
කෙසේ වෙතත්, දිගු ලිපි ලේඛන කියවීම, ඡායාරූපකරණය, සංකීර්ණ යෙදුම් (apps) භාවිතය සහ අඛණ්ඩ සන්නිවේදනය සඳහා තවමත් ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය අත්‍යවශ්‍ය වේ. ස්මාර්ට් ඔරලෝසුව යනු දුරකථනය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කර දැමිය හැකි මෙවලමකට වඩා, නිදහස් සන්නිවේදනයක් සඳහා දුරකථනයට අතිරේකව භාවිත කළ හැකි විශිෂ්ට සහායක උපාංගයකි.
