වයිනයිල් තැටි සීරීමකින් තොරව ඇඩැප්ටරය නිවැරදිව භාවිතා කරන්නේ කෙසේද

වයිනයිල් තැටි (Vinyl records) පරිහරණය කිරීමේදී ඒවායේ මතුපිට සීරීම්වලින් ආරක්ෂා කර ගැනීම ශබ්දයේ ගුණාත්මකභාවය පවත්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. විශාල මැද සිදුරක් සහිත ආර්.පී.එම් 45 (45 RPM) තැටි ධාවනය කිරීම සඳහා ඇඩැප්ටරයක් භාවිත කිරීමේදී සිදුවන යාන්ත්‍රික ඝර්ෂණය අවම කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කෙරේ.

භ්‍රමණ යාන්ත්‍රණය සහ මධ්‍යගත කිරීමේ වැදගත්කම

භ්‍රමණ තැටියක (Turntable) නිරවද්‍යතාවය රඳා පවතින්නේ එහි කේන්ද්‍රගත වීම මතය. වයිනයිල් තැටියක් ධාවනය වන විට, එය ස්පින්ඩලය (Spindle) වටා පරිපූර්ණ ලෙස කේන්ද්‍රගත වී තිබිය යුතුය. සිදුර විශාල තැටි සඳහා භාවිත කරන ඇඩැප්ටරය මඟින් මෙම කේන්ද්‍රගත වීම සිදු කරයි. ඇඩැප්ටරය සහ තැටියේ සිදුර අතර සුළු හෝ ඉඩක් පැවතුණහොත්, තැටිය ධාවනය වන විට අසමතුලිත භ්‍රමණයක් (Eccentric rotation) සිදුවිය හැක. මෙය ධාවන ඉඳිකටුව (Stylus) මඟින් තැටියේ කීලි (Grooves) වලට අමතර පාර්ශ්වීය පීඩනයක් ඇති කරමින් සීරීම් සහ අසමාන ක්ෂය වීම් ඇති කරයි. එබැවින්, නිවැරදි ප්‍රමාණයේ සහ නිරවද්‍ය ජ්‍යාමිතික හැඩයකින් යුත් ඇඩැප්ටරයක් තෝරා ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ. උසස් තත්ත්වයේ ඇඩැප්ටර මයික්‍රෝන මට්ටමේ නිරවද්‍යතාවයකින් යුතුව නිපදවා ඇති අතර, එමඟින් භ්‍රමණයේදී සිදුවන දෙදරුම් කෑම (Wow and flutter) අවම කරයි.

ඇඩැප්ටර ද්‍රව්‍යවල භෞතික විද්‍යාව සහ ඝර්ෂණය

වෙළඳපොලේ ප්‍රධාන වශයෙන් ප්ලාස්ටික් සහ ලෝහමය (ඇලුමිනියම් හෝ පිත්තල) ඇඩැප්ටර දැකිය හැක. පොලිවයිනයිල් ක්ලෝරයිඩ් (PVC) වලින් නිපදවා ඇති වයිනයිල් තැටියක දෘඪතාව සාපේක්ෂව අඩුය. ලෝහමය ඇඩැප්ටර බරින් වැඩි බැවින් ඒවා මඟින් භ්‍රමණ ස්ථායීතාව ඉහළ නංවන නමුත්, ඒවායේ දෘඪතාව වයිනයිල්වලට වඩා වැඩි බැවින් සෘජු ස්පර්ශයේදී සීරීම් ඇතිවීමේ අවදානම වැඩිය. ප්ලාස්ටික් ඇඩැප්ටර සැහැල්ලු වන අතර දෘඪතාව අඩු වුවද, ඒවායේ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේදී ඇතිවන රළු දාර (Mold lines) මඟින් තැටියේ මතුපිට සීරීමට ලක්විය හැක. එබැවින් ඔබ භාවිතා කරන ඇඩැප්ටරයේ මතුපිට සහ දාර සම්පූර්ණයෙන්ම සිනිඳු (Polished) වී තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. විශේෂයෙන්ම ඩෝම් (Dome) හැඩැති පිත්තල ඇඩැප්ටරවල බර හේතුවෙන් තැටිය ස්ලිප් වීම (Slippage) වළක්වන අතර ස්ථිතික ඝර්ෂණය ප්‍රශස්ත මට්ටමක පවත්වා ගනී.

සීරීම් නොවන පරිදි ඇඩැප්ටරය භාවිත කිරීමේ පියවර

ඇඩැප්ටරය සහ තැටිය එකලස් කිරීමේදී අනුගමනය කළ යුතු නිවැරදි ක්‍රමවේදයක් පවතී. බොහෝ දෙනෙක් සිදුකරන පොදු වැරැද්දක් වන්නේ ඇඩැප්ටරය පළමුව තැටියට ඇතුල් කර පසුව එය භ්‍රමණ තැටිය මත තැබීමයි. මෙමඟින් තැටියේ සිදුරෙහි දාරවලට අනවශ්‍ය තෙරපුමක් ඇති වේ. නිවැරදි ක්‍රමය පහත පරිදි වේ:

• ස්පින්ඩලයට ඇතුළු කිරීම: භ්‍රමණ තැටියේ ක්‍රියාකාරීත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම නවතා ඇති බව තහවුරු කරගන්න. කැරකෙමින් පවතින තැටියක් මතට ඇඩැප්ටරය ඇතුළු කිරීමෙන් දරුණු සීරීම් ඇති විය හැක. ඇඩැප්ටරය මුලින්ම ස්පින්ඩලය මතට සිරස්ව සහ මෘදුව පහත් කරන්න. එය භ්‍රමණ පෘෂ්ඨය මත සමතලව පිහිටන බව තහවුරු කරගන්න.
• තැටිය ස්ථානගත කිරීම: වයිනයිල් තැටිය දෙඅතින්, එහි දාරවලින් පමණක් අල්ලා ගනිමින්, ඇඩැප්ටරය මතට කෙළින්ම පහත් කරන්න. කිසිදු කෝණයකින් හෝ ඇලවීමකින් තොරව සිරස්ව පහත් කිරීම මඟින් ඇඩැප්ටරයේ දාර සහ තැටියේ ඇතුල් සිදුර අතර ඇතිවන සීරීම් සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැක.
• භ්‍රමණය ඇරඹීම: තැටිය නිසි පරිදි ඇඩැප්ටරය මත හිඳගත් පසු පමණක් ටර්න්ටේබල් එක ක්‍රියාත්මක කරන්න. ධාවනය අවසානයේදීද, තැටිය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වනතුරු එය ස්පර්ශ කිරීමෙන් වළකින්න.

ක්ෂුද්‍ර දූවිලි අංශු සහ can සහ තාපය පාලනය කිරීම

ඇඩැප්ටරය සහ තැටිය අතර ඇතිවන සීරීම්වලට ප්‍රධානතම හේතුවක් වන්නේ වාතයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර දූවිලි අංශුයි. ඇඩැප්ටරය තැටිය මත තැබීමට පෙර, එම කොටස් දෙකෙහිම මතුපිට කාබන් ෆයිබර් බ්‍රෂ් එකක් හෝ මෘදු මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලක් භාවිතයෙන් පිරිසිදු කළ යුතුය. දූවිලි අංශු ඇඩැප්ටරය සහ තැටිය අතර සිර වූ විට, භ්‍රමණයෙන් ඇතිවන පීඩනය සහ කේන්ද්‍රාපසාරී බලය හේතුවෙන් එම දූවිලි අංශු සීරීම් කාරක (Abrasives) ලෙස ක්‍රියා කරයි. මීට අමතරව, කාමරයේ උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්‍රතාවය නිසි පරිදි පවත්වා ගැනීමෙන් වයිනයිල් තැටියේ නම්‍යශීලීතාව ආරක්ෂා වන අතර දූවිලි ආකර්ෂණය කරගන්නා ස්ථිතික විද්‍යුත් ආරෝපණ (Static charge) ඇතිවීමද අවම වේ. විශේෂයෙන් ඇලුමිනියම් ඇඩැප්ටරවල ලෝහමය ගුණය නිසා ස්ථිතික විදුලිය මුදා හැරීමට යම් දායකත්වයක් සැපයිය හැක.

භාවිතයෙන් පසු තැටිය සහ ඇඩැප්ටරය ආරක්ෂිතව ඉවත් කිරීම

ධාවනය අවසන් වූ පසු තැටිය ඉවත් කිරීමේදීද විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. කිසිවිටෙකත් තැටිය එකවරම ඉහළට ඇදීම නොකළ යුතුය. මුලින්ම තැටියේ දාරවලින් මෘදුව අල්ලා, එය ඇඩැප්ටරයෙන් මිදෙන තෙක් සිරස්ව ඉහළට ඔසවන්න. ඉන්පසුව ඇඩැප්ටරය ස්පින්ඩලයෙන් ඉවත් කරන්න. ඇඩැප්ටරය සහ තැටිය එකවර ඉවත් කිරීමට යාමෙන් ඒවා එකිනෙක ගැටී සීරීම් සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා වැඩිය. ඔබේ ඇඩැප්ටරය නිරන්තරයෙන් පිරිසිදුව තබා ගැනීම වැදගත්ය. ලෝහමය ඇඩැප්ටරවල ඇතිවිය හැකි ඔක්සිකරණ තැන්පතු (Oxidation) මෘදු රෙදි කඩකින් නිතිපතා පිසදමා ඉවත් කළ යුතුය. ප්ලාස්ටික් ඇඩැප්ටර පිරිසිදු කිරීම සඳහා මද උණුසුම් ජලය සහ මෘදු සබන් දියරයක් භාවිතා කළ හැකි අතර, රසායනික ද්‍රාවක හෝ ඇල්කොහොල් භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය. මන්දයත්, එමඟින් ප්ලාස්ටික් මතුපිට රළු වී තැටිය සීරීමට ලක්විය හැකි බැවිනි. භාවිතයෙන් පසු ඇඩැප්ටරය ආරක්ෂිත පෙට්ටියක බහා තැබීමෙන් දූවිලි බැඳීම වළක්වා ගත හැක.